Savaşın faturası büyüyor, kriz dalgası ne kadar vuracak?

featured
Google'da Abone Ol
0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Savaşın tetiklediği enerji arz şoku, başta Avrupa olmak suretiyle Türkiye açısından da ciddi riskler barındırıyor. Petrol fiyatlarında yaşanmış olan sert yükseliş, taşımacılıktan üretime kadar uzanan maliyet zincirini yukarı çekerken; kredi kanallarındaki daralma, Türkiye şeklinde kırılgan ekonomilerde hem büyümeyi baskılıyor hem de enflasyon riskini hızla büyütüyor. Orta Doğu’daki çatışmanın uzaması ve enerji arzına ilişkin belirsizliklerin artmasıyla beraber petrol tutarları 100 doların üstünde seyrini sürdürürken, aslolan kırılmanın finansman tarafında yaşandığı görülüyor.

FİNANSMAN DARALIYOR

2025 senesinde yüzde 10 seviyesinde gerçekleşen toplam kredi artışı, 2026 itibarıyla yüzde 6,3’e gerileyerek ekonomideki yavaşlamanın finansman kanalı üstünden derinleştiğini ortaya koyuyor. Ticari kredi faizlerinin kısa sürede yüzde 45,1’den yüzde 48,1’e yükselmesi ve döviz kredilerinin 2026 senesinde yalnızca yüzde 1,4 artması, dış finansman imkanlarının ciddi seviyede daraldığına işaret ediyor.


Finansman koşullarındaki bozulma, üretim cephesinde de net şekilde hissediliyor. İmalat endüstri kapasite kullanım oranı mart ayında yüzde 73,3’e gerileyerek pandemi süreci hariç son 13 senenin en düşük seviyesine indi.

BRENT PETROLDE SERT ARTIŞ

Maliyet tarafında ise baskı giderek derinleşiyor. Brent petrol fiyatı 2025 senesinde yüzde 2,3’lük sınırı olan bir gerileme gösterirken, 2026 senesinde yüzde 72,3’lük sert bir artış kaydetti. Bu trajik değişiklik, enerji maliyetleri üstünden tüm ekonomiye yayılan kuvvetli bir enflasyon dalgası yaratıyor. Akaryakıt fiyatlarında yaşanmış olan sert ve kısa vadeli dalgalanmalar da bu kırılganlığı açık şekilde ortaya koyuyor. Bir taraftan 3,72 TL’lik düşüşler yaşanırken, öteki taraftan 5,47 TL’lik indirim sonrası Cuma gece yarısı yürürlüğe giren 6,23 TL’lik zam, fiyat oynaklığının ne denli yüksek seviyelere ulaştığını gösteriyor.

BENZİN VE DİZEL CEP YAKIYOR

Nitekim son fiyat güncellemeleri, savaşın enerji üstünden günlük hayata iyi mi yansıdığını somut şekilde ortaya koyuyor. 100 kilometrelik averaj kullanım baz alındığında dizel araçlarda maliyet 500 TL’ye, benzinli araçlarda 477 TL’ye ulaşırken, tam hibrit araçlarda bu sayı 281 TL seviyesinde kalıyor. LPG’li araçlarda 275 TL’lik bir maliyet hesaplanırken, elektrikli araçlarda ise evde şarj 40 TL, süratli şarj istasyonlarında ise ortalama 221 TL’lik harcama oluşuyor. Analistler ise ortaya çıkan bu tablo için yalnızca bireysel tüketim tercihlerinin değil, hem de Türkiye’nin enerji dönüşüm sürecinin de hızlanmak zorunda olduğu şeklinde yorumluyorlar.

FİRMALARIN DÖVİZ AÇIĞI

Türkiye açısından tehlikeli sonuç yansımalardan biri de cari denge ve enflasyon tarafında görülüyor. Enerji ithalatına bağımlı bir iktisat için petrol fiyatlarındaki yükseliş direkt maliyet enflasyonu anlamına gelirken, firmaların finansal yapısındaki kırılganlığın tekrardan arttığı vurgulanıyor. Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran ise, firmaların net döviz pozisyon açığına değinirken, “2017 senesinde 200 milyar dolar seviyesindeyken, 2023 senesinde 70 milyar dolara kadar gerilemişti. Sadece 2026 yılı Ocak itibarıyla bu açık tekrardan 198 milyar dolar seviyesine yükselerek 2018 Temmuz’dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı” uyarısında bulunmuş oldu.

Savaşın faturası büyüyor, kriz dalgası ne kadar vuracak? - Resim : 2
Hürmüz Boğazı merkezli kriz ve savaşın uzaması durumunda petrol fiyatlarının kalıcı olarak yüksek seyretmesi kaçınılmaz görünüyor.

KRİTİK BAŞLIK PARA POLİTİKASI

İktisat Uzmanı-Ekonomist Barlas Yurtsever ise Türkiye ekonomisinin aynı anda üç değişik baskı altında bulunduğuna dikkat çekerek, şunları söylemiş oldu: “Enerji tutarları üstünden gelen maliyet enflasyonu, kredi kanallarındaki daralma sebebiyle yaşanmış olan gelişme kaybı ve finansal piyasalarda artan kur ile biriki baskısı. Önümüzdeki süreçte belirleyici olacak en tehlikeli sonuç başlık para politikası olacak. Merkez Bankası’nın faiz artışı yönünde atacağı ihtimaller içinde bir adım, kur üstündeki baskıyı sınırlayabilir sadece gelişme üstündeki maliyeti artıracaktır. Faiz artışının gecikmesi ise kur ve enflasyon tarafında daha sert bir kırılma riskini bununla beraber getirebilir. Enerji piyasalarında yaşanacak gelişmeler ise bu denklemin ana belirleyicisi olmaya devam edecek.”

TABLO KÖTÜYE GİDİYOR

Harp, küresel ölçekte de tabloyu ağırlaştırmış durumda. OECD, dünya büyümesinin geçen yılki yüzde 3,3 seviyesinden 2026 senesinde yüzde 2,9’a gerileyeceğini öngörürken, G20 devletlerinde ise enflasyonun 1,2 puan artarak yüzde 4 seviyesine ulaşacağını tahmin ediliyor. Dünya Tecim Örgütü’nün ‘son 80 senenin en ciddi krizlerinden biri’ uyarısı ise küresel ticarette daralmanın derinleştiğine işaret ediyor.”

[email protected]

Kaynak: Web Hususi

Savaşın faturası büyüyor, kriz dalgası ne kadar vuracak?
Haber Bülteni
Bültenimize Katılın

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

Spam göndermiyoruz. İstediğiniz zaman abonelikten çıkabilirsiniz.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

KAI ile Sohbet Et

KAI ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka asistanı
Sohbet sistemi şu anda aktif değil. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com