Küresel piyasalar, Orta Doğu’da alevlenen çatışmaların etkisiyle negatif seyrederken, yurt içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB), yurt haricinde ise Avrupa Merkez Bankasının (ECB) açıklayacağı faiz kararları yatırımcıların odağına yerleşti.
Orta Doğu’da petrol tankerlerinin direkt hedef alınmasıyla tırmanan gerilimin arkasından çatışmaların daha da şiddetlenebileceğine ilişkin endişelerle piyasalarda risk algısı terfi etti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın ABD harp gemilerine ateş açmayı sürdürmesi halinde ekonomik karşılık ödeyeceği mesajını verdi. Rubio, İran’ın dün gece 4 tankerinin hasar gördüğünü, bir tankerinin ise batırıldığını söyleyerek, “Bunun için karşılık ödemeye devam edecekler. Bu sırada ikimiz de onları ekonomik olarak boğmaya devam edeceğiz.” dedi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD’nin İran’a ilişik petrol tankerlerine yönelik saldırılarına karşılık olarak ABD birliğine ilişik iki harp gemisini balistik füzelerle hedef aldıklarını duyurmuştu.
Söz mevzusu gelişmelerle petrol fiyatlarında sert yükselişler görüldü. Brent petrolün varil fiyatı ortalama 2 ayın arkasından tekrardan 100 doları aştı. Yükselen petrol tutarları enflasyon endişelerini de bununla beraber getirirken, tahvil faizleri de belirgin şekilde terfi etti.
Artan petrol tutarları ile yükselen tahvil faizlerinin birleşimi yatırımcıların karar verme süreçlerini zorlaştırırken, ABD’de bugün açıklanacak üretici enflasyonu ve yarın açıklanacak tüketici enflasyonu öncesinde piyasalardaki belirsizliği artırıyor.
Analistler, söz mevzusu verilerin ABD Merkez Bankasının (Fed) gelecek dönemde atacağı siyaset adımlarına ilişkin net informasyon sağlayacağını kaydederek, enflasyonda ihtimaller içinde hızlanma yada yavaşlama emarelerinin Fed’e ilişkin beklentileri değiştirebileceğini söylemiş oldu.
Öte taraftan geçen ay piyasa likiditesini desteklemek amacıyla uzun vadeli tahviller için yürüttüğü geri alım operasyonlarının büyüklüğünü minimum iki katına çıkaracağını duyuran ABD Gömü Bakanlığı, bugün 6 milyar dolara kadar 10 ila 20 yıl vadeli tahvili geri alacağını deklare etti.
Hazinenin bu açıklamasının arkasından ABD’nin 10 ve 30 senelik tahvil faizleri terfi etti. ABD’nin 10 yıl vadeli tahvil faizi yüzde 4,86’ya yaklaşarak Kasım 2023’ten bu yana görülen en yüksek seviyesine çıktı. Ülkenin 30 yıl vadeli Gömü tahvili faizi de yüzde 5,31’e kadar terfi etti.
Analistler, tahvil faizlerindeki yükselişte, Gömü’nin uzun vadeli tahvil piyasasındaki satış baskısını daha kuvvetli şekilde karşılayacak bir geri alım bekleyen piyasalarda, 6 milyar dolarlık operasyonun beklentileri karşılamamasının etkili bulunduğunu dile getirdi.
Öteki taraftan, artan jeopolitik riskler ve yükselen enerji maliyetleri, hafta başından bu yana piyasaları destekleyen suni zeka iyimserliğini törpüledi. Teknoloji hisselerinde genele yayılan pozitif hava yerini, hisse ve şirket bazlı gelişmelerin öne çıkmış olduğu fiyatlamalara bıraktı.
Bu gelişmelere ek olarak ABD Başkanı Donald Trump, 3 Kasım’da yapılacak Kurultay ara seçimleri öncesinde katılmış olduğu Cumhuriyetçi Parti Ulusal Kongresinde kendi seçmen tabanına “birlik olma” çağrısı yaparken, başkanlık döneminde “oldukça başarıya ulaşmış” bulunduğunu savundu.
Konuşmasının İran’la ilgili bölümünde, İran’ın nükleer silaha haiz olmaması için bu ülkeyle harbe girdiklerini korumak için çaba sarfeden Trump, “Bu savaşı kazanıyoruz.” dedi. “Şu anda devam eden İran’la savaşı kazandığımız anda petrol tutarları düşecek. Bu savaşı kazanacağız.” diyen Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki ticareti denetim ettiklerini ve boğazın “Trump Boğazı” olarak adlandırılabileceğini söylemiş oldu.
Bu gelişmelerin ışığında, enerji arzına yönelik endişelerin güçlenmesiyle dün yüzde 3,4 artışla 101,2 dolara çıkan kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı, yeni günde ise 101,1 dolarda dengelendi. ABD’nin 10 senelik tahvil faizi de yüzde 4,85 seviyesinde, ortalama son 3 senenin zirvesindeki seyrini sürdürüyor.
ABD’de artan borçluluk ve tahvil faizlerinin yüksek seyri, dolara yönelik itimatı baskılarken, avro ve Japon yenindeki değerlenmenin de etkisiyle dolar endeksi, faizlerin uzun süre yüksek kalacağına ilişkin beklentilere rağmen düşüş eğilimi gösteriyor. Dolar endeksi, yüzde 0,1 azalışla 98,7 seviyesinde bulunuyor.
Dolar endeksindeki zayıflıktan destek gören altının ons fiyatı, dün yüzde 1,1 artışla 4 bin 401 dolara çıkmasının arkasından yeni işlem gününde de yüzde 0,1 yükselişle 4 bin 407 dolardan alıcı buluyor.
Söz mevzusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,48, Nasdaq endeksi yüzde 0,64 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,77 düştü. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.
Avrupa borsalarında dün satıcılı bir seyir izlenirken, Orta Doğu’daki son gelişmeler ve ECB’nin bugünkü para politikası kararları yatırımcıların odağında bulunuyor.
Para piyasalarında, ECB’nin bugün 3 temel faiz oranında 25’er baz puan artış yapmasına kati gözüyle bakılırken, bankanın yıl sonuna kadar ilave bir artış yapabileceği de fiyatlanıyor.
Ayrıca Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) tarafınca Almanya’nın başkenti Berlin’deki Bode Müzesi’nde düzenlenen resmi akşam yemeğinde bir konuşma meydana getiren ECB Başkanı Lagarde, Avrupa ülkelerinin kendi içlerindeki bölünmüşlüğünü ve dışa bağımlılığını eleştirerek, “Her bir Avrupa ülkesinin siyasal ve ekonomik güçleri darmadağınık kalırsa, dünya siyasetinde esamesi okunmaz. 27 değişik ulusal gündeme bölünerek elimizdeki en büyük kozu çöpe atamayız.” dedi.
Orta Doğu’da gerilimin artması, petrol tedarikine ilişkin süregelen risklerin artmasına niçin olurken, Avrupa ekonomilerinin yaklaşan kış aylarında sıkıntılı bir enerji durumuyla karşılaşabileceğine ilişkin sual işaretleri artıyor.
Avro/dolar paritesi yüzde 0,1 artışla 1,1640 seviyesinde bulunuyor.
Öte taraftan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, senelik ortalama 2,6 trilyon avro büyüklüğündeki kamu ihale pazarında Avrupa şirketleri ve ürünlerine öncelik verilmesini kolaylaştıracak düzenleme teklifini deklare etti.
Söz mevzusu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,31, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,58, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,94 ve Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,66 düştü. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.
ABD ve Avrupa piyasalarındaki satıcılı seyir yeni günde Asya borsalarına da taşındı. Bölge piyasaları, artan enerji maliyetlerinin enflasyonun kalıcılığına ilişkin endişeleri çoğaltması ve yükselen tahvil faizleri sebebiyle negatif seyrediyor.
Japonya’nın 10 senelik tahvil faizi yüzde 2,93 seviyesindeki yüksek seyrini korurken, dolar/yen paritesi yüzde 0,1 düşüşle 153,4’te bulunuyor.
Japonya Merkez Bankası (BoJ) üyesi Kazuyuki Masu, faiz artışı mesajı verdi. Masu, petrol ve zayıf yenin enflasyon risklerini artırdığına dikkati çekerek, ülkedeki finansal koşulların hala destekleyici bulunduğunu belirtti.
Söz mevzusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,4, Cenup Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,2, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,5 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4 düştü.
Dün Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,70 kıymet kazanarak 14.505,48 puandan tamamlarken, 328,6 milyar lirayla tüm zamanların en yüksek işlem hacmini gerçekleştirmiş oldu.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli sözleşme ise dün akşam seansında düzgüsel seans kapanışına gore yatay seyretti.
AA Finans’ın beklenti anketine katılan ekonomistler, TCMB’nin siyaset faizini yüzde 37 seviyesinde durağan(durgun) tutmasını bekliyor. Ankete katılan ekonomistlerin yıl sonu siyaset faizi beklentilerinin medyanı da yüzde 35 olarak hesaplandı.
Dolar/TL dünü 48,4820’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın derhal üstünde 48,4940’tan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde TCMB faiz sonucu, yurt haricinde ise ECB faiz sonucu ve ABD’de Üretici Fiyat Endeksinin (ÜFE) takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.400 ve 14.300 puanın destek konumunda bulunduğunu kaydetti.
