ABD-İran arasındaki diplomatik süreç piyasaların odağında bulunmaya devam ediyor. Taraflardan gelebilecek sulh haberleriyle küresel piyasalarda risk iştahının artma olasılığı olmasına rağmen, gelen tutarsız açıklamalar piyasalarda risk algısının hala devam sürdüğünü gösteriyor.
ABD Başkanı Donald Trump, ABD/İsrail-İran Savaşı’nda saldırıların sonlandırılması için ABD’nin önerilmiş olduğu taslağa İran’ın verdiği yanıtın “kabul edilemez” bulunduğunu belirtti. İran basını, Tahran yönetiminin saldırıların sonlandırılması için ABD’nin önerilmiş olduğu taslağa yanıtını arabuluculara ilettiğini aktarmıştı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da İran’ın hala ülkeden “çıkarılması ihtiyaç duyulan” zenginleştirilmiş uranyuma haiz bulunduğunu ve daha meydana getirecek işleri bulunduğunu ileri sürerek savaşın hemen hemen bitmediğini söylemiş oldu.
Küresel piyasalarda ABD ve İran arasındaki görüşmelerin çıkmaza girdiğine dair işaretlerle risk algısı yükselirken, bu durum dirimsel ehemmiyet taşıyan Hürmüz Boğazı’nın durumuna ilişkin endişeleri de artırdı.
Orta Doğu’daki gerilim, haftanın ilk işlem gününde son dönemde hisse senedi piyasalarında görülen kuvvetli yükselişleri gölgede bıraktı.
ABD-İran içinde sulh anlaşması sağlanabileceği umudu Hürmüz Boğazı’ndaki çatışma haberlerine karşın korunurken, sürece ilişkin belirsizlikler küresel risk iştahı üstünde baskı yapmaya devam ediyor.
Analistler, enerji fiyatlarının yüksek seviyelerde bulunduğunu sadece ekonomik büyümeyi durduracak kadar değil zorlaştıracak seviyelerde kalmaya devam ettiğini söylemiş oldu. Öteki taraftan yatırımcılar teknoloji sektörüne ilişkin iyimserliğini koruyor. Orta Doğu’daki gelişmeler ise bu iyimserliğin etkilerini törpülüyor.
Bu gelişmelerin yanı sıra ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee, faiz oranlarının yönüne ilişkin tüm seçeneklerin masada olduğuna işaret etti.
Goolsbee, “Mevcut duruma bakıp da masada akla gelebilecek tek seçeneğin faiz indirimleri bulunduğunun iyi mi düşünüldüğünü anlamıyorum.” diye konuştu. Öte taraftan Fed Amerikan finansal sisteminin mevcut durumuna ilişkin değerlendirmelerin yer almış olduğu Finansal İstikrar Raporu’nun mayıs sayısını yayımladı.
ABD’nin finansal istikrarına yönelik risklere ilişkin meydana getirilen anket sonuçlarının paylaşılmış olduğu raporda, jeopolitik riskler ve petrol şokunun en oldukça dile getirilen riskler olduğu açıklandı. Jeopolitik gelişmeler piyasaların temel itici gücü olmaya devam ederken, yatırımcılar savaşın etkilerini değerlendirmek için açıklanan makroekonomik verileri yakından takip ediyor.
ABD’de ziraat dışı istihdam nisanda 115 bin şahıs arttı, işsizlik oranı ise değişmeyerek yüzde 4,3 oldu. Ziraat dışı istihdamın bu zamanda 65 bin şahıs artması öngörülüyordu.
Yükselen petrol tutarları, inatçı enflasyon ve uzun süre yüksek kalması beklenen faiz oranlarına rağmen işgücü piyasası gene de istihdam yaratmaya devam ediyor.
İşgücü piyasasındaki güçlenme sinyalleri, ABD/İsrail İran Savaşı’nın tetiklediği enerji şokuna karşın dünyanın en büyük ekonomisinin dayanıklılığını koruduğu yönündeki görüşleri öne çıkardı.
Öteki taraftan ziraat dışı istihdam verisi istihdam piyasasında risklerin dengeli bulunduğunu gösteren bir sinyal olarak algılanırken, son jeopolitik gelişmelerin enflasyon üstünde maliyet baskısını artıracak olmasından dolayı Fed’in bekle-gör politikasında kalabileceği ihtimalini ortaya koydu.
Michigan Üniversitesi tarafınca ölçülen tüketici itimat endeksi ise mayısta 48,2 ile tüm zamanların en düşük seviyesine geriledi ve piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.
Söz mevzusu veri, enflasyonun kişisel mali durumlar ve satın alma koşulları üstündeki etkisine ilişkin endişeler sebebiyle tüketici güveninin negatif etkilendiğini ortaya koydu. Bu hafta ABD’de açıklanacak enflasyon verisinin ve ABD Başkanı Donald Trump’ın beklenen Çin ziyaretinin piyasaların yönü üstünde belirleyici olacak.
Ülkede enflasyonun senelik bazda hızlanması planlanıyor. Enflasyon verisi Fed Başkanı Jerome Powell’ın başkanlığındaki son gününden (15 Mayıs Cuma) bir tek birkaç gün ilkin gelecek. Senato’nun, Powell’ın yerine geçmesi beklenen Kevin Warsh’ın adaylığını hafta ortasında oylamaya sunması öngörülüyor.
Öte taraftan ABD ile Çin heyetlerinin, Trump’ın bu hafta Çin’e yapacağı ziyaretin derhal öncesinde iktisat ve tecim müzakerelerinin yeni turu için Cenup Kore’de bir araya geleceği bildirildi.
Çin Dışişleri Bakanlığından meydana getirilen açıklamada da ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in davetiyle 13-15 Mayıs’ta Pekin’e resmi ziyarette bulunacağı açıklandı.
Ziyarette tarafların gümrük tarifeleri, Tayvan ve ABD/İsrail-İran Savaşı konularının ele alınması planlanıyor. Çin, İran ile olan ekonomik bağları sebebiyle mühim bir diplomatik oyuncu olarak görülüyor.
Orta Doğu’da gerilimlerin yakın vadede azalacağına dair umutların azalmasıyla Brent petrolün varili yüzde 4,9 artışla 103,7 dolarda seyrediyor.
Yükselen petrol fiyatlarının enflasyonist baskıları artıracağına dair endişelerle ABD’nin 10 senelik tahvil faizi 3 baz puan artışla yüzde 4,39’da yatırımcıların güvenli liman talebinin artmasıyla dolar endeksi yüzde 0,2 yükselişle 98,1 seviyesinde seyrediyor.
Geçen hafta yüzde 2’nin üstünde yükselen altının onsu yeni günde yüzde 1 azalışla 4 bin 675 dolardan işlem görüyor. Altın fiyatlarındaki düşüşte jeopolitik gerginliklerin yine artmasıyla yükselen petrol tutarları ve güçlenen dolar etkili oldu.
New York borsasında beklentileri aşan istihdam verileri sonrasında cuma günü pozitif bir seyir seyredildi. Dow Jones endeksi yatay seyrederken, S&P 500 endeksi yüzde 0,84 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,71 kıymet kazanmıştır. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.
Orta Doğu’daki gerilimlerle enerji maliyetlerinin yüksek seyrini koruması ve Avrupa Merkez Bankasının (ECB) faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin güç kazanması Avrupa piyasalarındaki satıcılı seyirde etkili olmaya devam etti.
Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Alman ihracatçıların küresel pazar payını kaybetmesinin temel sebebinin Çin kaynaklı artan rekabet baskısı bulunduğunu bildirdi.
İngiltere’de mahalli seçimlerde sandıkta ilk sırada aşırı sağın yer almasının arkasından İngiltere Başbakanı ve İşçi Partisi lideri Keir Starmer’in çekilme baskılarıyla karşı karşıya kaldığına dair haberler öne çıktı. Ülkede siyasal bir belirsizliğin ortaya çıkabileceğine yönelik endişeler İngiltere borsasında düşüş eğilimine sebep oluyor.
Internasyonal Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), Orta Doğu’daki savaşın sürmesi halinde dünyanın bazı bölgelerinde havacılık yakıtı sıkıntısı yaşanabileceğini belirterek, Avrupa’da alternatif olarak Jet A yakıtı kullanımının sektör için mühim esneklik sağlayabileceğini deklare etti.
Almanya’da mart ayına ilişkin endüstri üretiminin aylık yüzde 0,7, senelik da yüzde 2,8 azalarak beklentilerden fena geldi. Öte taraftan İngiltere ve Fransa’nın Hürmüz Boğazı mevzusunda bir toplantıya ev sahipliği yapması planlanıyor.
Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,32, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,09 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,43 kıymet kaybederken, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yatay seyretti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.
Asya borsaları, artan jeopolitik gerilimler ve yükselen petrol fiyatlarının etkisiyle haftanın ilk işlem gününde karışık seyrediyor.
Çin’de enflasyonda sert bir hızlanma görüldü. Ülkede, nisan ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yüzde 1,2 artarak beklentilerin üstünde gerçekleşti. Ülkede, TÜFE mart ayında yüzde 1 artmıştı.
Çin’de nisan ayına ilişkin Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise yüzde 2,8 ile Temmuz 2022’den bu yana en süratli yükselişini kaydetti. Mart ayında yüzde 0,5 artan ÜFE’nin nisanda yüzde 1,8 artış kaydetmesi bekleniyordu.
Söz mevzusu veriler, ABD/İsrail-İran Savaşı’nın Çin’deki uzun süredir devam eden deflasyonist eğilimi dengelediğini, bilhassa de çatışmadan meydana gelen aksaklıklar sebebiyle mahalli yakıt ve ulaşım fiyatlarının yükseldiğini gösterdi.
Analistler, Çin’de enflasyonun talep temelli değil maliyet temelli bulunduğunu ve bunun da ülke ekonomisi üstünde negatif etkilere haiz olabileceğini söylemiş oldu. Yüksek girdi maliyetlerinin işletmelerin kar marjlarını negatif etkileyebileceğini dile getiren analistler, bu durumun da Çin’in iktisat yönetiminden daha çok teşvik gelme olasılığını azaltabileceğini kaydetti.
ABD Gömü Bakanı Bessent’in bu haftaki Japonya ziyareti Asya piyasalarının odağında yer ediniyor. Bessent’in Japonya ziyareti kapsamında Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, Maliye Bakanı Satsuki Katayama ve Japonya Merkez Bankası (BoJ) Başkanı Kazuo Ueda ile ayrı ayrı görüşmeler yapması planlanıyor. Ender toprak elementleri ve enerji tedariki benzer biçimde ekonomik güvenlik mevzuları ile İran’daki savaşın ele alınmasının öngörüldüğü görüşmelerde, yenin dolara karşı devam eden zayıflığı ortamında döviz piyasalarındaki gelişmeler hakkında da görüş alışverişinde bulunulacağı tahmin ediliyor.
Suni zeka ve teknoloji sektörüne ilişkin iyimserliklerin devam etmesiyle Cenup Kore borsası pozitif seyrediyor. Trump ile Şi Cinping’in bu hafta bir araya geleceğinin doğrulanmasının etkisiyle Çin borsası da terfi etti.
Söz mevzusu gelişmelerle kapanışa yakın Cenup Kore’de Kospi endeksi yüzde 4,8, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,9 terfi etti. Hong Kong’da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,3, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,2 geriledi.
Cenup Kore’de Kospi endeksi 7.886,91 puanla üstün dereceli seviyeyi görmüş oldu.
Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi günü yüzde 0,15 yükselişle 15.062,65 puandan tamamlayarak tüm zamanların en yüksek kapanışını gerçekleştirirken görmüş olduğu en yüksek düzey rekorunu 15.167,10 puana taşıdı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli sözleşme ise cuma akşam seansında düzgüsel seans kapanışına nazaran yüzde 0,17 yükselerek 17.955,00 puandan işlem görmüş oldu.
Dolar/TL, cuma gününü yüzde 0,1 artışla 44,8580’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üstünde 45,3790’dan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin bulunduğunu, yurt haricinde ise ABD’de 2. el konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksinde 15.100 ve 15.200 puanın direnç, 14.900 ve 14.800 seviyelerinin destek konumunda bulunduğunu kaydetti.

