Küresel piyasalar, ABD-İran anlaşmasına ilişkin ayrıntıların hemen hemen netleşmemesi sebebiyle karışık bir seyir izliyor.
Orta Doğu’daki gelişmeler küresel piyasalarda fiyatlamaların üstünde etkili olmaya devam ediyor.
Dün üst düzey ABD’li bir yetkili, İran’la mutabakat zaptının ABD adına Başkan Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance tarafınca, İran tarafında ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf tarafınca imzalandığını deklare etti.
ABD’li yetkili, “Bu mutabakat, müzakerelerimizin ve ilişkilerimizin gelecekte iyi mi işleyeceğine dair bir çerçeve sunuyor. İranlılar nükleer programları, nükleer tabanca üretmediklerinin doğrulanması ve bölgedeki radikalizm ile terörizme finansman sağlamamaları mevzularında bizimle ne kadar ortaklaşa iş halletmeye istekli olurlarsa, dünya ekonomisine o denli sıcak karşılanacaklar.” dedi.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’la sağlanan mutabakat kapsamında Tahran yönetiminin “Asla bir nükleer tabanca sahibi olmayacağına dair anlaşmaya vardığını” belirtti.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise Washington ve Tahran yönetimleri içinde sağlanan mutabakatın “Yalnızca geniş bir çerçeve sağladığını ve mühim ayrıntıların sonraki müzakerelerde belirleneceğini” söylemiş oldu.
ABD ve İran içinde antak kalma sağlanması ve taraflar içinde mutabakat zaptının imzalanmasıyla küresel piyasalarda dün ralli havası görülürken anlaşmanın detaylarının net olmaması sebebiyle yeni günde yatırımcıların davranışlarında ölçülü davranılmış olduğu görülüyor.
Hürmüz Boğazı’ndan transit geçişe tekrardan başlanmasına ilişkin itimat ortamının tesis edilmesinin haftalar sürebileceğine yönelik tahminler, piyasalarda davranışlarında ölçülü görünümün sürmesine niçin oluyor.
Antak kalma, piyasalarda ilk etapta rahatlama yaratsa da bu durumun ABD ile İsrail’i karşı karşıya getirebileceğine yönelik haber akışı sürecin ne kadar kırılgan bir zeminde ilerlediğini ortaya koyuyor.
Analistler, iki tarafın anlaşmaya varması ve mutabakat zaptının imzalanmasının piyasalardaki mühim bir oynaklık kaynağını ortadan kaldırabilecek diplomatik bir atılım bulunduğunu, sadece anlaşmanın kalıcılığına ilişkin endişelerin sürdüğünü belirtti.
Piyasaların odağını yarınki Fed toplantısına çevirmesi de risk iştahının azalmasına niçin oldu.
Dış siyaset gündeminde ise Fransa’da düzenlenecek G7 Zirvesi de yatırımcıların odağında bulunuyor.
Öte taraftan Internasyonal Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, Orta Doğu’daki savaşın üstünden üç aydan fazla süre geçmesine karşın küresel ekonominin dayanıklılığını koruduğunu belirterek, emtia tutarları, enflasyon ve enflasyon beklentileri ile finansal koşulların etkilendiğini sadece hemen hemen küresel bir yavaşlamaya işaret etmediğini bildirdi.
Makroekonomik veri tarafında ABD Merkez Bankası (Fed) New York şubesinin açıklamış olduğu imalat endeksi, haziranda 5,7 değerine inerek beklentilerin altında gerçekleşti. Ülkede endüstri üretimi de mayısta aylık bazda yüzde 0,1 ile beklentilerin altında artış gösterdi.
Söz mevzusu gelişmelerle ABD’nin 10 senelik tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,48’de, dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,80 seviyesinde seyrediyor.
Altının onsu yüzde 0,3 artışla 4 bin 322 dolardan işlem görüyor.
Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,7 azalışla 82,4 seviyesinde seyrediyor.
New York borsası, ABD ile İran içinde varılan mutabakat ve petrol fiyatlarındaki gerilemenin etkisiyle pozitif seyretti.
ABD’li iş insanı Elon Musk’ın üst yöneticisi (CEO) olduğu uzay, havacılık ve suni zeka şirketi Space Exploration Technologies Corp (SpaceX), ilk halka arz sürecinin tamamlandığını ve ek hisse alım opsiyonunun kullanılmasıyla ortalama 85,7 milyar dolar brüt gelir elde edildiğini duyurdu. SpaceX hisseleri, firmanın 2 trilyon doların üstünde değerlemeyle gerçekleştirdiği halka arzın arkasından ikinci işlem gününde yüzde 19,6 terfi etti.
Petrol fiyatlarındaki gerileme, enerji şirketlerinin hisseleri üstünde baskı oluştururken enerji maliyetlerindeki düşüşten yarar elde eden hava yolu şirketlerinin hisselerini destekledi.
ABD’li enerji şirketlerinden Exxon Mobil’in hisseleri yüzde 4,14 ve Chevron’un hisseleri yüzde 3,64 düştü.
Hava yolu şirketlerinden United Airlines’ın hisseleri yüzde 3,85, American Airlines’ın hisseleri yüzde 3,2 ve Delta Air Lines’ın hisseleri yüzde 1,22 kıymet kazanmıştır.
Fox hisseleri ise firmanın Roku’yu 22 milyar dolarlık bir anlaşmayla satın alacağını duyurmasının arkasından yüzde 15,2 geriledi.
Söz mevzusu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,92, S&P 500 endeksi yüzde 1,65 ve Nasdaq endeksi yüzde 3,07 kıymet kazanmıştır.
Dow Jones endeksi 51.945,89 puanla üstün dereceli seviyeyi görmüş oldu. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.
Avrupa borsaları, ABD ile İran içinde varılan mutabakatın etkisiyle haftanın ilk işlem gününü İngiltere hariç yükselişle tamamladı. İngiltere borsasındaki gerilemede enerji şirketlerinin hisselerindeki düşüşler etkili oldu.
Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, yüksek enerji fiyatlarının ekonominin öteki alanlarına da sirayet etmeye başladığını belirterek, enflasyonun ikinci tur etkilerine karşı önlem mesajı verdi.
Yüksek enerji fiyatlarının ekonominin öteki alanlarına da sirayet etmeye başladığı uyarısında bulunan Lagarde, “Enflasyonun dolaylı etkilerini son haftalarda neredeyse her alanda net bir halde görmeye başladık. Bilhassa ücret artışı riskleri benzer biçimde ikinci tur etkilerin su yüzüne çıktığını hissettiğimizde, kaçınılmaz olarak önlem almak zorundayız. Bu aşamada bilhassa çekirdek enflasyon göstergesini yakından takip ediyoruz.” dedi.
Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Orta Doğu’daki gerilimin azalması durumunda dahi Avrupa Merkez Bankasının (ECB) enflasyon riskine karşı ihtiyatlı duruşunu sürdüreceğini bildirdi.
Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesi’nde endüstri üretimi nisanda bundan önceki aya nazaran yüzde 0,1, geçen senenin aynı ayına nazaran de yüzde 0,3 artış gösterdi.
Söz mevzusu gelişmelerle Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,05, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,4 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,66 kıymet kazanırken, İngiltere’de FTSE 100 endeksi ise yüzde 0,39 kıymet yitirdi. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.
Asya borsaları Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faiz sonucu ve Çin’den gelen zayıf makroekonomik veriler sonrasında karışık bir seyir izleniyor.
BoJ, siyaset faizini 25 baz puan artırarak yüzde 1’e çıkardı. Banka böylece siyaset faizini 1995’ten bu yana ilk kez yüzde 1’e yükseltmiş oldu.
Kararın 7’ye karşı 1 oyla alındığı, kurul üyesi Toichiro Asada’nın ise faiz oranının yüzde 0,75’te tutulması yönünde karşı oy kullandığı bildirildi. BoJ Başkanı Kazuo Ueda ise toplantıya sıhhat sorunları sebebiyle katılamadı.
Banka açıklamasında, “Temel TÜFE enflasyonunun yüzde 2’ye yaklaştığı ve finansal koşulların elverişli olduğu göz önüne alındığında, Banka, ekonomik etkinlik ve fiyatlardaki gelişmelerin yanı sıra finansal koşullara cevap olarak siyaset faiz oranını yükseltmeye ve para politikasındaki genişlemeci duruşun derecesini ayarlamaya devam edecektir.” ifadelerine yer verildi.
Bu bağlamda, Orta Doğu’daki durumun gelecekteki seyrinin Japonya’nın ekonomik faaliyeti ve tutarları üstündeki tesirinin yakından takip edileceği belirtilen açıklamada, ekonomik etkinlik ve fiyatlara ilişkin görünümün temel senaristliğinin gerçekleşme olasılığını ve bu görünüme yönelik riskleri değerlendirerek, para politikasındaki ayarlamanın zamanlaması ve hızının değerlendirileceği aktarıldı.
Banka açıklamasında, BoJ’un 2027’nin ocak-mart dönemine kadar Japon devlet tahvillerine yönelik aylık alım tutarını her çeyrekte ortalama 200 milyar yen azaltmasının planlandığı açıklandı.
Enflasyonist baskılar ve yendeki zayıflama faiz artırımına yol açan mühim sebepler içinde yer aldı.
Zayıf yen, Japonya’nın ihracatının rekabet enerjisini artırmasına karşın, ithalattan kaynaklı enflasyona sebep oluyor ve kamu maliyesini baskı altına alıyor.
Öte taraftan Çin’de mayıs ayına ilişkin perakende satışlar, Aralık 2022’den bu yana ilk kez düşüş göstererek bundan önceki yıla nazaran yüzde 0,6 azaldı. Ülkede mayıs ayına ilişkin kentsel durağan(durgun) varlık yatırımları, gayrimenkul ve imalat sektörlerinin de etkisiyle yüzde 4,1 azalış kaydetti.
Ülkede mayıs ayında yeni konut tutarları yüzde 0,2, ikinci el konut tutarları yüzde 0,3 azalırken, işsizlik oranı yüzde 5,2’den yüzde 5,1’e indi.
Çin’de mayıs ayına ilişkin endüstri üretimi ise yüzde 4,5 artışla beklentilerin üstünde gerçekleşti.
Ülkede kuvvetli arz ile zayıf talep arasındaki dengesizlik ciddi boyutunu koruyor.
İran savaşının enerji akışında yarattığı aksamanın emtia fiyatlarını yükseltmesi, Çin ekonomisini senelerdir etkileyen deflasyonist baskıların hafiflemesine katkı sağlasa da söz mevzusu fiyat artışlarının talep değil maliyet kaynaklı olması ekonomideki kırılganlığın sürdüğüne işaret ediyor.
Öte taraftan Avustralya Merkez Bankası, siyaset faizini yüzde 4,35’te durağan(durgun) bıraktı.
Söz mevzusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,6, Cenup Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,9 yükselirken, Çin’de Şanghay bileşik endeksinde yatay bir seyir izleniyor. Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,3 geriledi.
Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 3,64 kıymet kazanarak 14.446,42 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli sözleşme ise dün günü akşam seansında düzgüsel seans kapanışına nazaran yüzde 0,14 yükselişle 16.759,00 puandan tamamladı.
Dolar/TL dün günü 46,2900’dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın derhal üstünde 46,3030’dan işlem görüyor.
Orta Doğu’da sulh ikliminin tesis edileceğine yönelik beklentiler ve tahvil faizlerindeki gerilemenin etkisiyle Türkiye’nin 5 senelik kredi risk primi (CDS), 218,98 baz puana gerileyerek 19 Şubat’tan bu yana en düşük seviyesini görmüş oldu.
Analistler, bugün yurt içinde konut fiyat endeksinin, yurt haricinde ise Avro Bölgesi’nde ZEW ekonomik itimat endeksi, ABD’de konut başlangıçları ve inşaat izinlerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.300 ve 14.200 puan seviyelerinin destek konumunda bulunduğunu kaydetti.

