Küresel piyasalarda, ABD’de federal hükümetin bütçe yetersizliğinden dolayı kapanması sonrası karışık bir seyir öne çıkarken, Asya’da Çin ve Hong Kong’da piyasaların kapalı olması sebebiyle bölge genelinde işlem hacmi düşük seyrediyor.
ABD yönetiminin uyguladığı korumacı politikaların ihtimaller içinde etkilerine yönelik endişeler sürerken, ülkede federal hükümet, yeni mali yıl başlamadan ilkin Kurultay’nin geçici bütçe tasarısını onaylayamaması sebebiyle kapanmış oldu.
Federal kamu müesseselerinin faaliyetlerini sürdürmesini sağlayacak geçici bütçe tasarısının Kurultay’den geçememesi, Aralık 2018’de başlayıp Ocak 2019’da biten 35 günlük kapanmadan bu yana ilk kez bu şekilde bir durumun yaşanmasına yol açtı.
Senatörler, hükümete finansman sağlanmasını ve ortalama 1 trilyon dolarlık sıhhat hizmetleri düzenlemesini içeren Demokratların desteklediği tasarıyı reddederken, Cumhuriyetçilerin desteklediği tasarı da tekrardan oylamaya sunulsa da lüzumlu oy sayısına ulaşamadı.
ABD Temsilciler Meclisi, 19 Eylül’de federal hükümete 21 Kasım’a kadar finansman sağlanmasını öngören geçici bütçe tasarısını onaylamıştı sadece senato, Cumhuriyetçilerin sunmuş olduğu tasarıya onay vermemişti.
Demokratlar, sıhhat sigortası sübvansiyonlarının süresinin uzatılmasını ve Medicaid kesintilerinin geri alınmasını talep ederken Cumhuriyetçilerin tasarısına destek vermeyi reddetmişti. Cumhuriyetçiler ise mevcut harcama düzeylerinde herhangi bir değişim içermeyen geçici bütçe tasarısında ısrar eden olmuştu.
ABD Başkanı Donald Trump, dün yapmış olduğu açıklamada, federal hükümetin muhtemelen kapanacağını, bu durumda oldukca sayıda çalışanı işten çıkarabileceklerini ifade etmişti. ABD Kongresi Bütçe Ofisi (CBO), federal hükümetin kapanması halinde ortalama 750 bin çalışanın parasız izne çıkarılabileceği tahmininde bulunmuştu.
Beyaz Saray, ABD’de federal hükümetin finansman yetersizliği sebebiyle kapanma ihtimaline karşı kurumlara planlarını uygulamaları talimatı vermişti.
Beyaz Saray’a bağlı Yönetim ve Bütçe Ofisi Direktörü Russel Vought tarafınca kurumlara gönderilen yazıda, ABD Temsilciler Meclisinin 19 Eylül’de hükümete 21 Kasım’a kadar finansman sağlayacak “temiz” bir geçici bütçeyi kabul etmiş olduğu sadece Demokrat senatörlerin 1 trilyon dolarlık yeni harcama taleplerini içeren “deli siyaset talepleri” sebebiyle tasarının Senato’dan geçmesini engellediği aktarıldı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Cumhuriyetçilerin geçici bütçe tasarısını desteklediği belirtilen yazıda, “Sadece, Demokratların bu temiz geçici bütçeyi bu gece saat 23.59’a kadar geçirmeyi engelleyeceği ve hükümetin kapanmasına niçin olacağı artık netleşmiştir.” ifadeleri kullanıldı.
Yazıda, etkilenen kurumların tertipli bir kapanma için planlarını uygulamaları gerektiği belirtilerek, kapanmanın süresini öngörmenin zor olduğuna yer verildi.
Analistler, federal hükümetin kapanmasının peşinden bazı tehlikeli sonuç ekonomik verilerin açıklanamayacak olmasının, ABD Merkez Bankasının (Fed) siyaset adımlarına ilişkin belirsizlikleri artırmasının beklendiğini açıkladı.
Bilhassa veri takviminde cuma günü açıklanması beklenen ziraat dışı istihdam verisinin gecikme ihtimalinin yatırımcı kararları üstünde etkili bulunduğunu belirten analistler, piyasalarda oynaklığın artabileceği uyarısında bulunmuş oldu.
Federal hükümetin kapalı kalma süresinin uzaması durumunda ABD’nin ekonomik büyümesinin negatif etkilenebileceği tahmin ediliyor.
Bunun yanında para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed’in ekim ve aralık aylarındaki toplantılarda faiz indirimlerini sürdüreceği beklentileri kuvvetli kalmaya devam ederken, 2026 senesinde bankanın 2 faiz indirimi yapması öngörülüyor.
ABD’de hükümetin kapanması sonrası piyasalarda risk iştahının azaldığı görülürken, ABD’de endeks vadeli kontratlarda negatif bir görünüm izleniyor. Bir süredir üst üste üstün dereceli kıran altının ons fiyatı ise kapanma sürecine girilmesiyle 3 bin 875,52 dolara çıkarak zamanı zirvesini yukarı taşıdı. Altının ons fiyatı şu sıralarda yatay seyirle 3 bin 858 dolardan alıcı buluyor.
ABD’nin 10 senelik tahvil faizi yüzde 4,15 seviyesinde yatay seyrederken, dolar endeksindeki geri çekilme dikkati çekiyor. Dün sınırı olan düşüşle 97,8 seviyesinde kapanan dolar endeksi kıymet kaybını 3. iş gününe taşırken, endeks yeni günde de yüzde 0,1 düşüşle 97,7 seviyesinde bulunuyor.
Brent petrolün varili ise şu sıralarda yüzde 0,2 artışla 66,2 dolarda işlem görüyor.
New York Borsası’nda endeksler kapanmadan ilkin günü pozitif seyirle tamamladı. S&P 500 endeksi yüzde 0,41, Nasdaq endeksi yüzde 0,31 ve Dow Jones endeksi de yüzde 0,18 kıymet kazanmıştır.
Fed yetkililerinin açıklamaları da takip edilirken, Boston Fed Başkanı Susan Collins, veriler gevşemeyi destekliyorsa, faiz oranlarını yine düşürmenin uygun olabileceğini kaydetti. Enflasyon ve iş piyasası için daha fena bir görünüm olasılığını göz ardı edemeyeceğini vurgulayan Collins, bu yıl içinde birazcık daha gevşeme yapılabileceğini söylemiş oldu.
Makroekonomik veri tarafında, ABD’de S&P Cotality Case-Shiller Ulusal Konut Fiyat Endeksi, temmuzda senelik bazda yüzde 1,7 artarak konut fiyatlarının artış hızındaki yavaşlamanın devam ettiğini gösterdi.
Ülkede Conference Board Tüketici Itimat Endeksi, eylülde 94,2 ile piyasa beklentilerinin altına düştü. ABD’de JOLTS açık iş sayısı, ağustosta 7 milyon 227 bine çıkarak piyasa beklentilerinin üstünde gerçekleşti.
Analistler, ABD’de JOLTS açık iş sayısının beklentilerin üstünde gelmesinin işten çıkarmaların azaldığını ortaya koyduğunu belirterek, iş gücü piyasasına ilişkin endişelerin azaldığını açıkladı.
Avrupa borsaları dün ABD’de hükümetin kapanması risklerine rağmen alıcılı seyrederken, gözler bugün Avro Bölgesi’nde açıklanacak enflasyon verilerine çevrildi.
Öte taraftan, Almanya’da eylülde senelik enflasyon yüzde 2,4’e çıkarak, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) hedefinden uzaklaştı. Ülkede enflasyon bu yıl art arda ikinci ay terfi etti. Piyasalarda beklenti senelik enflasyonun eylülde yüzde 2,3’e yükselmesi yönündeydi. Ülkede enflasyon, aylık bazda ise yüzde 0,2 arttı.
Avrupa Birliği (AB) uyumlu Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) de eylülde bundan önceki aya bakılırsa yüzde 0,2 ve senelik bazda yüzde 2,4 terfi etti.
Bölgede jeopolitik gelişmeler de takip edilirken Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, ABD Başkanı Trump’ın Gazze’de ateşkese varılması amacıyla sunmuş olduğu sulh planı açıklamasını memnuniyetle karşıladığını belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump, Gazze’de ateşkese varılması amacıyla sunmuş olduğu sulh planına cevap vermek için Hamas’ın 3-4 günü bulunduğunu belirtmişti.
Dün İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,54, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,4, Almanya’da DAX 40 yüzde 0,57 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,19 kıymet kazanmıştır. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
Asya’da Ulusal Gün sebebiyle Çin ve Hong Kong borsalarında işlem gerçekleşmezken, Çin’de piyasalar gelecek haftanın ortasına kadar kapalı duracak. Bölgede açık olan Japonya ve Cenup Kore piyasaları ise karışık seyrediyor.
Japonya Merkez Bankası (BoJ) tarafınca meydana getirilen “tankan” anketine katılan firmalar, ülkede TÜFE’nin gelecek 12 aylık dönemde yüzde 2,4 artmasını bekliyor. Anket sonuçlarında ülkede imalat aktivitesinde artış öngörülürken, bu durumun enflasyonla savaşım eden BoJ’un para politikaları adımlarını etkilemesi öngörülüyor.
Anket sonuçlarına bakılırsa ülkenin önde gelen imalat endüstri üreticilerinde güvenin artmasıyla BoJ’un faiz artırabileceğine yönelik beklentiler güçlendi ve bu da Japonya borsasında satış baskısına niçin oldu.
Bölgede bugün açıklanan verilere bakılırsa, Japonya’da imalat endüstri Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) 48,5 oldu.
Hindistan Merkez Bankası siyaset faizini beklentiler dahilinde yüzde 5,5’te tuttu.
Bu gelişmelerle, kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,9 düşerken, Cenup Kore’de Kospi endeksi de yüzde 0,9 arttı.
Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,33 kıymet kaybederek 11.012,12 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli sözleşme ise dün akşam seansında düzgüsel seans kapanışına bakılırsa yüzde 0,2 terfi etti.
Dolar/TL, dün yatay seyirle 41,5850’den kapanırken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışının derhal altında 41,5840’tan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde imalat endüstri PMI, yurt haricinde dünya genelinde imalat endüstri PMI verilerinin, Avro Bölgesi’nde enflasyon ve ABD’de ADP {özel sektör} istihdam verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 10.900 ve 10.800 seviyelerinin destek, 11.100 ve 11.200 puan seviyelerinin ise direnç konumunda bulunduğunu açıkladı.
