Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmeler neticesinde yüksek seyreden enerji tutarları, dünya genelinde enflasyonist baskıların sürmesine niçin oluyor.
Söz mevzusu risklerin maliyet kanalı, tutumsal etkinlik ve beklentiler üstünden enflasyon görünümüne tesirleri yakından izlenmeye devam edilirken, dün ABD’de, bugün de Japonya’da açıklanan üretici enflasyonu verileri, fiyatlar genel düzeyindeki artışın genele yayılabileceğine işaret etti.
Buna gore, dün ABD’de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ağustosta aylık bazda yüzde 0,4 ile beklentiler dahilinde, senelik bazda ise yüzde 5,4 ile tahminlerin üstünde artış gösterdi.
Analistler, üretici maliyetlerindeki artışın gelecek aylarda fiyat baskılarının şiddetlenebileceğine işaret ettiğini belirterek, ABD Merkez Bankasının (Fed) ihtimaller içinde faiz artışı ihtimalinin giderek güçlendiğini söylemiş oldu.
Petrol fiyatlarındaki yükseliş sebebiyle artan enflasyon endişelerinin negatif tesirleri tahvil piyasalarında net şekilde hissedildi. Dün, ABD’nin 10 senelik tahvil faizi ortalama 12 baz puan artışla yüzde 4,97’ye çıkarak Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyeyi görmüş oldu.
ABD’de 10 senelik tahvil getirisi, yeni günde de tehlikeli sonuç yüzde 5 seviyelerine yakın kalmayı sürdürüyor. Ülkede 30 senelik tahvilin getirisi de yüzde 5,38’e yükselerek 2007’den bu yana en yüksek seviyeyi kontrol etti.
Bugün ise gözler ABD’deki TÜFE verilerine çevrilirken, enflasyon verilerinden alınacak sinyallerin piyasalarda Fed’e ilişkin tahminleri etkilemesi öngörülüyor. Analistler, beklentilerin şahin kanada doğru güçlenmesi durumunda piyasalardaki baskının artabileceğini kaydetti.
Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, gelecek hafta Fed’in 25 baz puanlık faiz artışına gideceği ihtimali yüzde 72’ye çıkarken, yıl sonuna kadar bankanın ilave bir artış daha yapabileceği olasılığı artıyor.
Ayrıca, Umman ve İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçişi geçici olarak yönetecek bir anlaşmanın onayını almak için yürüttüğü girişim kapsamında Körfez ülkelerinin dışişleri bakanlarının İranlı mevkidaşlarıyla görüşmeyi planladığına dair haber akışı, piyasalardaki mevcut negatif havayı bir miktar hafifletti.
Öte taraftan bir tv kanalına konuşan ABD Başkanı Donald Trump, son açıklamasının aksine, İran’la savaşın 3 Kasım’daki Kurultay ara seçimlerinden ilkin sona erebileceğini söylemiş oldu.
Orta Doğu’da petrol tesisleri ve tankerlerin hedef alınmasıyla Brent petrolün varil fiyatı dün yüzde 6,3 artışla 107,6 dolara çıkarken, yeni günde de yüzde 0,3 yükselişle 108 dolarda seyrediyor.
Fed’e ilişkin “şahin” öngörülerin güçlenmesiyle dolar endeksi dün yüzde 0,3 artışla 99 seviyesine yükselmesinin peşinden, şu sıralarda da yüzde 0,1 değerlenmeyle 99,1’de bulunuyor.
Dolar endeksindeki güçlenme ve yükselen tahvil faizleri sebebiyle altının ons fiyatı dün yüzde 1,9 düşüşle 4 bin 319 dolara indi. Ons altın bugün ise yüzde 0,4 artışla 4 bin 334 dolarda işlem görüyor.
Söz mevzusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,58, Nasdaq endeksi yüzde 0,65 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,6 düştü. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
Avrupa borsalarında dün satıcılı bir seyir izlenirken, Orta Doğu’daki gerilimlerin petrol fiyatlarını yukarı taşımaya devam etmesi bölge piyasalarının satıcılı seyretmesinde başrol oynadı.
Öteki taraftan dün Avrupa Merkez Bankası (ECB), üç temel siyaset faizini beklentiler doğrultusunda 25’er baz puan artırdı. ECB Başkanı Christine Lagarde, enflasyonun uzun süre hedefin oldukça üstünde kalacağı uyarısında bulunmuş oldu.
Almanya’da Orta Doğu’daki jeopolitik risklerin enerji maliyetlerini tetiklemesiyle senelik enflasyon, ağustos ayında yüzde 2,9’a yükselerek son 2,5 senenin en yüksek seviyesine ulaştı.
Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi (ESMA), ekonomik görünümdeki zayıflama ve jeopolitik risklere karşın finansal varlıkların yüksek değerlemelerde seyretmesinin ani piyasa düzeltmesi ihtimalini artırdığını bildirdi.
Söz mevzusu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,57, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,13, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,49 ve Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,84 düştü. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.
Mevcut riskler yeni günde Asya borsalarında da hissedildi. Bölge piyasalarında negatif bir seyir izlenirken, tahvil piyasalarındaki satışlar riskli varlıklar üstünde baskı oluşturuyor.
Japonya’da 10 senelik tahvil faizi ortalama 7 baz puan artışla yüzde 2,98 seviyesinde bulunuyor.
Öte taraftan Japonya’da açıklanan üretici enflasyonu verileri de enerji fiyatlarından meydana gelen baskının sürdüğüne işaret etti. Ülkede ÜFE ağustos ayında senelik yüzde 7,6 ile tahminlerin üstünde arttı. Endeks aylık bazda ise yüzde 0,2 düştü.
Japonya Merkez Bankasının (BoJ) gelecek haftaki toplantısında siyaset faizini 25 baz puan çoğaltması beklenirken, doların Fed’e yönelik şahin beklentilerle güçlenmesinin peşinden dün dolar/yen paritesindeki son 3 işlem gününde devam eden düşüş sonlandı. Dün yüzde 0,6 yükselişle 154,4 seviyesine çıkan parite, şu sıralarda ise yüzde 0,2 düşüşle 154,2 seviyesine geriledi.
Söz mevzusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,2, Cenup Kore’de Kospi endeksi yüzde 2,1, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,8 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,7 düştü.
Dün satış ağırlıklı seyreden Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,77 kıymet kaybederek 14.393,85 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli sözleşme ise dün akşam seansında düzgüsel seans kapanışına gore yüzde 0,26 düştü.
Öte taraftan dün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), siyaset faizi olan yedi gün vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37’de durağan(durgun) tuttu.
Merkez Bankasının gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının ise yüzde 35,5’te durağan(durgun) tutulduğu bildirilen duyuruda, “Aylık dalgalanmalara rağmen, son dönem enflasyon gerçekleşmeleri ve öncü göstergeler enflasyonun ana eğiliminin gerilediğine işaret etmektedir.” denildi.
Duyuruda, tutumsal faaliyete ilişkin verilerin ve arz şoklarının yurt içi fiyatlara yansımasının sınırı olan kalmasının iç talepteki zayıf seyri teyit etmiş olduğu belirtilerek, öteki taraftan, jeopolitik gelişmeler neticesinde yüksek seyreden enerji fiyatlarının enflasyon görünümü üstünde yukarı yönlü risk oluşturduğu ifade edildi.
Yurt içinde gözler ödemeler dengesi verilerine çevrildi. AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi’ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının temmuzda 582,3 milyon dolar fazla vereceğini tahmin etti. Ekonomistler, cari işlemler hesabının yıl sonu itibarıyla ise 51 milyar 54 milyon dolar açık vermesini bekliyor.
Dolar/TL dünü 48,5440’tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üstünde 48,5850’den işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde ödemeler dengesi ve piyasa katılımcıları anketi, yurt haricinde ise ABD’de enflasyon başta olmak suretiyle yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirtti.
ABD’de açıklanacak enflasyon verisinin piyasaların yönü üstünde belirleyici olabileceğini ve Fed’in politikalarına ilişkin beklentileri etkileyebileceğini dile getiren analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 puanın destek, 14.400 ve 14.500 puanın direnç konumunda bulunduğunu kaydetti.

