Kültür ve Gezim Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, programda yapmış olduğu konuşmada kültür varlığı kaçakçılığına karşı Türkiye’nin kesin duruşunu bir kez daha altını çizdi.
Ersoy, “Kırmızı Sıralama’nin yalnızca Türkiye için değil, internasyonal cemiyet için de ciddi katkılar sunacağını düşünüyorum.” dedi.
“SON 8 YILDA 9 BİNDEN FAZLA ESER İADE EDİLD”
Kültür varlığı kaçakçılığının, eserleri bağlamından koparan ve bilimsel verilerin yok olmasına yol açan organize bir kabahat olduğuna dikkat çeken Ersoy, bu suçun günümüzde ulusal güvenlik meselesi hâline geldiğini ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafınca terörizmin finansmanında kullanılan bir enstrüman olarak tanımlandığını belirtti.
Ersoy, “Türkiye, bu suçla mücadeleyi hem güvenlik, jandarma ve gümrük birimlerimiz eliyle ulusal düzeyde hem de internasyonal iş birlikleri vasıtasıyla küresel ölçekte kararlılıkla sürdürmektedir.” dedi.
Ersoy, konuşmasını şu şekilde sürdürdü:
“Bu mücadelenin değişik cepheleri var. Yurt dışına kaçırılmış eserlerin iadesini sağlamak bunlardan bir tanesi ve Türkiye olarak bu cephede oldukca ciddi başarılar elde ettik. Son sekiz yılda 9 binden fazla kültür varlığımızın iade edilmesini sağladık. Bu alanda, değişik ülkelerle imzaladığımız anlaşmalar ciddi fark yaratmıştır. Mesela ABD Birleşik Devletleri ile yürüttüğümüz yakın iş birliği yardımıyla, Marcus Aurelius heykeli de dâhil olmak suretiyle pek oldukca eserimiz ülkemize dönmüştür. Gene bu yıl haziran ayında, İsviçre makamlarının titiz emek harcamaları ve iş birliği yardımıyla bu ülkede ele geçirilen 7 zamanı eserimizin iadesini sağladık. İnşallah bugün bu eserlerin tanıtımını da gerçekleştireceğiz.”
Bakan Ersoy, konuşmasında yalnızca Türkiye’ye ilişkin eserlerin değil, başka ülkelere ilişkin kültür varlıklarının da iade edildiğini altını çizdi. “Bir taraftan kendi eserlerimiz için savaşım verirken, öteki taraftan devletimizde ele geçirilen ve bilimsel verilerle kökeni belirlenen eserlerin
mensup oldukları topraklara dönmesi için kuvvetli ve yapıcı bir iş birliği yürütüyoruz” diyen Ersoy, bu kapsamda İran, Irak, Kazakistan, Mısır, Peru ve Çin’e oldukca sayıda kıymetli eserin iade edildiğini söylemiş oldu.
Bu tür iş birliklerinin son aşama kıymetli bulunduğunu ifade eden Ersoy, “Sadece ideal olan, bu mücadeleye asla gereksinim duyulmamasını sağlamaktır.” dedi.
Ersoy, eserlerin köken ülke sınırları dışına çıkmadan korunmasının esas bulunduğunu vurgulayarak, bu aşamada ICOM Kırmızı Sıralama uygulamasının büyük ehemmiyet taşıdığına dikkat çekti.
“ICOM KIRMIZI LİSTE, KAYIP ESER KATALOĞU DEĞİL”
Bakan Ersoy, konuşmasında ICOM Kırmızı Sıralama uygulamasına dair kamuoyunda oluşan yanlış bir algıya da açıklık getirdi. “Bu sıralama, kaybolmuş eserlerin bir envanteri ya da iş işten geçtikten sonrasında hazırlanan bir yitik sıralaması değildir” diyen Ersoy, Kırmızı Sıralama’nin, kaçakçılık riski yüksek yapıt türlerini tanımlayan ve kolluk kuvvetleri, gümrük birimleri, müze çalışanları ile sanat piyasası oyuncuları için rehber niteliği taşıyan bir farkındalık aracı bulunduğunun altını çizdi.
2000 yılından bu yana pek oldukca ülke için piyasaya çıkan listelerin, kültür varlığı kaçakçılığını önlemede etkili sonuçlar doğurduğunu belirten Ersoy, Türkiye için hazırlanan listenin ise ICOM uzmanları ile Türk müzecilerin ortak çalışmasının ürünü bulunduğunu söylemiş oldu.
Bu süreçte Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Kaçakçılıkla Savaşım Daire Başkanlığı’nın oldukca sayıda müze ile yakın iş birliği içinde çalıştığını ifade eden Ersoy, “Doğru eserlerin listeye alındığından güvenli olmak için çeşitli kriterler gözetildi. Kolluk kuvvetlerince en oldukca hangi yapıt tiplerinin yakalandığına, yurt haricinde en sık hangi eserlerimizin tespit edildiğine dair analizler yapılmış oldu ve böylece risk altındaki yapıt türleri belirlendi.” dedi.
“BÜTÜN BÖLGELERDEN MÜZELER KATKI VERDİ”
Bakan Ersoy, Kırmızı Sıralama çalışmasına katkı sunan kurum ve müzelerin önemine de dikkat çekti. İstanbul Arkeoloji Müzeleri, İstanbul Türk ve İslam Eserleri Müzesi, Ayasofya Tarih ve Tecrübe Müzesi, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi’nin yanı sıra Afyonkarahisar, Antalya, Çorum, Edirne, Erzurum, Tunceli ve Van müzeleri ile İstanbul Türkiye Yazma Eserler Kurumu’nun bu süreçte yoğun bir mesai harcadığını belirten Ersoy, “Vazife alan tüm emek harcama arkadaşlarıma ayrı ayrı teşekkür ediyorum” dedi.
Söz mevzusu kurumların Türkiye’nin tüm bölgelerini temsil ettiğini vurgulayan Ersoy, “Bu müzeler, kültürel çeşitliliğimizin en büyük güvencesidir. Onların titiz emek harcamaları yardımıyla ICOM Kırmızı Sıralama – Türkiye yalnızca risk altındaki yapıt tiplerini ortaya koymakla kalmamış, hem de ülkemizin kültürel zenginliğini ve bölgesel çeşitliliğini de yansıtmıştır.” diye konuştu.
900 Binden Fazla Yaratı Müzelere Kazandırıldı
Bakan Ersoy, kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede kurumsal kapasitenin artırılmasının da büyük ehemmiyet taşıdığını altını çizdi.
Bu kapsamda 2020 senesinde kurulan Kaçakçılıkla Savaşım Dairesi Başkanlığı’nın, uzman kadrolarıyla yalnızca operasyonel düzeyde değil, hem de toplumda farkındalık meydana getirmeye yönelik çalışmalarla da öne çıktığını açıkladı.
“Şu sebeple biliyoruz ki kültürel mirasımızın korunmasında her ferdin katkısı değerlidir” diyen Ersoy, güvenlik güçlerinin başarı göstermiş operasyonlarının bu mücadelenin olmazsa olmaz bir parçası bulunduğunu belirtti.
Ersoy, Güvenlik Genel Müdürlüğü’nün Anadolu, Miras ve Gömü operasyonları, Jandarma Genel Komutanlığı’nın kaçak kazılara yönelik caydırıcı tedbirleri ile Gümrük Muhafaza Genel Müdürlüğü’nün sınır kapılarındaki etkin emek harcamaları yardımıyla son beş yılda 900 bini aşkın eserin yurt dışına çıkarılmadan müzelerimize kazandırıldığını kaydetti.
“ULUSLARARASI DAYANIŞMA ŞART”
Kültür varlığı kaçakçılığının doğası gereği internasyonal ve organize bir kabahat bulunduğunun altını çizen Bakan Ersoy, bu suça karşı mücadelenin başarısı için internasyonal iş birliği ve dayanışmanın koşul bulunduğunu altını çizdi.
Ersoy, “Bakanlığımız, ICOM, internasyonal meslektaşlarımız, kolluk kuvvetlerimiz ve kültür profesyonellerimiz olmak suretiyle bu ortak bilinçle bugün burada bir araya gelen biz, kültür varlıklarının mensup oldukları topraklarda korunması yönündeki ortak irademizi bir kez daha tüm dünyaya duyuru ediyoruz.” diyerek şu şekilde konuştu:
“Beraber bu mücadeleyi kazanacağımızdan şüphem yoktur. Sayın Emma Nardi’nin şahsında, bu çalışmalara destek veren ICOM’un kıymetli yetkililerine, bilhassa Sayın Sophie Delepierre ve ekibine oldukca teşekkür ediyorum. Aynı şekilde, finansmanı ABD Birleşik Devletleri Büyükelçiliği tarafınca sağlanan ve Amerikan Araştırma Enstitüsü Türkiye Ofisi vasıtasıyla bizlere aktarılan destek de bu projenin gerçekleşmesinde büyük rol oynamıştır. Böylesi kıymetli projelerin, ülkelerimiz içinde 2021 senesinde imzalanan ikili mutabakat zaptıyla sağlanan iş birliği yardımıyla hayata geçtiğini görmekten büyük sevinç duyuyorum. ABD Büyükelçiliğine ve Sayın Dr. Elif Denel’in şahsında ARIT yetkililerine teşekkür ediyorum.”
BODRUM EV SAHİPLİĞİNDE İKİ GÜNLÜK PROGRAM
Bakan Ersoy, ICOM Kırmızı Sıralama – Türkiye çalışmasının bir tek Türkiye için değil, internasyonal cemiyet için de mühim bir kaynak olacağını belirtti. “Yürüttüğümüz iş birliklerinin her insana örnek olmasını temenni ediyorum.” diyen Ersoy, tanıtım toplantısının iki gün sürecek kapsamlı bir programın parçası bulunduğunu açıkladı.
Bugün gerçekleştirilecek oturumlarda, Kırmızı Sıralama’nin etkin kullanımına dair tartışmalar yapılacağını, kurumlar arası iş birliği deneyimlerinin paylaşılacağını ve müzelerin toplumla iletişimdeki rolünün ele alınacağını aktaran Ersoy, yarın ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi ve Latmos benzer biçimde alanlara saha ziyaretleri gerçekleştirileceğini söylemiş oldu.
Konuşmasının sonunda, kültür varlıklarının yalnızca geçmişin değil, hem de kimliğimizin ve geleceğimizin taşıyıcıları bulunduğunu vurgulayan Ersoy, “Onları korumak, insanlığın ortak değerlerini korumaktır.” dedi.
