Avrupa’da ufak domateslerden kaynaklandığı belirlenen bakteriyel salgın, halk sağlığını tehdit eden ciddi bir soruna dönüştü. Avrupa Hastalık Önleme ve Denetim Merkezi’nin (ECDC) verilerine gore 2023’ten Eylül 2026’ya kadar Salmonella Strathcona bakterisiyle bağlantılı 800’ü aşkın olay kaydedildi. Yalnızca bu yıl 10 Avrupa ülkesinde 160’tan fazla yeni enfeksiyon tespit edildi. İtalya’da alınan son karar ise tehlikenin ulaşmış olduğu boyutu gözler önüne serdi. Ülkenin Emilia-Romagna bölgesinde okul yemekhaneleri, hastaneler, huzurevleri ve toplumsal bakım kurumlarında çeri domateslerin pişirilmeden servis edilmesi yasaklandı.
İtalya’da çeri domateslere yönelik Salmonella önlemi besin güvenliğini tekrardan gündeme taşıdı. Uzmanlar, bilhassa çocuklar ve yaşlılar için çekince oluşturabilen bakterilere karşı yalnızca yıkamanın devamlı kafi olmayabileceği uyarısında bulunuyor.
SİCİLYA’YA UZANDI
Avrupa sıhhat otoritelerinin araştırmaları, salgının merkezinde İtalya’nın Sicilya bölgesinde yetiştirilen ufak domateslerin bulunduğunu ortaya koydu. Avusturya, Almanya, Fransa, Danimarka, İrlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç ve İsveç’te vakalar bildirilirken, hastalananların bir bölümünün kısa sürede İtalya’ya gezi etmiş olduğu belirlendi. Sadece ülke dışına asla çıkmayan kişilerde de aynı bakterinin görülmesi, kontamine ürünlerin sınır ötesine taşındığı yönündeki endişeleri güçlendirdi. İtalya’nın Emilia-Romagna bölgesinde 2024-2026 döneminde 112 Salmonella Strathcona ve 5 Salmonella Typhimurium enfeksiyonu kayıtlara geçti. Yetkililer, taze domateslerin üretimden dağıtıma uzanan karmaşık tedarik zinciri sebebiyle riskli ürünlerin izinin sürülmesinde güçlük yaşandığını deklare etti.
KUYU SUYUNDA ÇIKTI
Araştırmalardaki en çarpıcı bulgulardan biri ise üretim alanlarında ortaya çıktı. Sicilya’daki bir domates üreticisinin Kasım 2024’te alınan kuyu suyu örneğinde salgınla bağlantılı Salmonella bakterisi tespit edildi. Avusturya’da yürütülen sonraki araştırmalarda de İtalya’dan gelen çeri domateslerde aynı salgın suşuna rastlandı. Bu bulgular, probleminin yalnızca market raflarında yada mutfaklarda başlamadığını, tarımsal üretimin ilk aşamalarına kadar uzanabildiğini gösterdi.
PEŞ PEŞE ÖNLEMLER
Salgının tekrardan hız kazanması üstüne Avusturya da 16 Ekim’de tüketicileri uyardı. Sicilya’nın Ragusa ve Caltanissetta bölgelerinden gelen ufak domateslerin pişmemiş yenmemesi, tüketilecekse yeterince pişirilmesi istendi.
PANİK YARATILMAMALI
Besin Bülteni Gösterim Koordinatörü, ziraat ve besin uzmanı Gürkan Akgüneş ise ortaya çıkan tablonun arkasından besin güvenliğine ilişkin mühim ikazları tekrardan gündeme taşıdı. Akgüneş şunları söylemiş oldu: “Besin güvenliğinde en büyük tehlikelerden biri, gerçek risklerin göz ardı edilmesi kadar yanlış bilgilerle toplumda gereksiz ürkü oluşturulmasıdır. Salmonella şeklinde bakteriler bilhassa çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler için ciddi sıhhat problemlerine yol açabilir. Üstelik sebze ve meyveleri yıkamak devamlı tüm bakterilerden arındırmak anlamına gelmez.”
“BİLİMSEL VERİLERE BAKILMALI”
“Biz kendi web sayfamızda mevzuyu gündeme getirdik. Şunu da bilhassa belirtmek isterim, İtalya’da alınan bir önlemi Türkiye’deki tüm çeri domatesler tehlikeliymiş şeklinde sunmak da doğru değil. Besin haberciliği uzmanlık ve itina isteyen bir alandır. Vatandaşın neyi tüketip neyi tüketmemesi gerektiği korkuyla değil, bilimsel verilerle anlatılmalıdır. Bundan dolayı besin güvenliğinde yanlış data de minimum dikkatsizlik kadar ciddi sonuçlar doğurabilir.”
