Konya Ovası’nda senelerdir devam eden su kaybı ve kuraklık, yeraltındaki tehlikeyi her geçen yıl daha görünür hale getiriyor. Son dönemde yağışların azalması, sıcaklıkların yükselmesi, yoğun tarımsal sulama ve ruhsatsız kuyular vasıtasıyla meydana getirilen su çekimi sonucunda yeraltı su seviyesi düşerken, yeni obruklar oluşmaya devam ediyor. Öyleki ki, AFAD’ın Obruk Duyarlılık Haritası çalışmasına nazaran Konya Kapalı Havzası’nda kayıt altına alınan obruk sayısı 739’a ulaşmış vaziyette. Obrukların 702’si Konya, 29’u Karaman, 8’i ise Aksaray sınırlarında bulunuyor. Konya’da daha ilkin kayıt altına alınan 576 obruğa, 2020’den bu yana 126 yeni obruk eklendiğine dikkat çekiliyor. Bilimsel saha çalışmalarında ise yalnızca büyük ve derin obruklar değil, daha minik çökmeler, yüzey deformasyonları ve oturma yapıları da hesaba katıldığında sayının fazlaca daha yüksek seviyelere çıkmış olduğu belirtiliyor. Uzmanlar bilhassa Karapınar, Ereğli, Halkapınar, Emirgazi, Çumra, Cihanbeyli, Kulu, Yunak, Çeltik ve Altınekin çevresindeki gelişimleri yakından izliyor.
YERALTI SUYU HIZLA DÜŞÜYOR
Türkiye’nin kullanılabilir yerüstü su kaynaklarının yalnızca ortalama yüzde 2’si bölgede bulunurken, yeraltı su kaynaklarının ortalama yüzde 17’si Konya Kapalı Havzası’nda yer ediniyor. Buna karşılık Türkiye genelinde kullanılan yeraltı suyunun ortalama yüzde 40’ının bu havzadan çekilmiş olduğu hesaplanıyor. Bölgedeki sulanan ziraat alanlarında kullanılan suyun ortalama yüzde 60’ı yeraltı kaynaklarından karşılanıyor. Yoğun kullanım sebebiyle yeraltı su seviyesinin bazı kesimlerde yılda 2 ila 3 metre gerilediği belirtiliyor. Bazı bölgelerde ise tarımsal sulama için suya erişebilmek amacıyla 250 ila 300 metre derinliğe kadar inilmek zorunda kalınıyor.
400 MİLYON METREKÜP KAYIP
Boğaziçi Üniversitesi Dr. Öğretim Üyesi İrem Daloğlu Çetinkaya ise Konya Kapalı Havzası’ndaki obrukların senelerdir devam eden aşırı yeraltı suyu kullanımının yüzeydeki en somut göstergelerinden biri bulunduğunu belirtiyor. Çetinkaya, tarımsal sulama ihtiyacının mühim bölümünün ruhsatsız kuyularla yeraltı suyundan karşılandığını, buna karşılık iklim değişikliğiyle azalan yağışların akiferlerin naturel beslenmesini zayıflattığını vurguluyor. Son yıllarda mısır benzer biçimde su talebi yüksek ürünlerin ekim alanlarının genişlemesinin de baskıyı artırdığına dikkat çeken Çetinkaya, bir yanda aşırı çekim ve yanlış ürün deseni, diğer yanda ise iklim kaynaklı su kaybının aynı anda yaşandığını ifade ediyor.
SÜRDÜRÜLEMEZ DURUMDA
350 Türkiye ekibinden Ege Tok ise Türkiye’nin COP31’e Antalya’da ev sahipliği hayata geçirmeye hazırlandığı süreçte Konya Ovası’ndaki tablonun iklim krizinin geleceğe ilişkin bir senaryo olmadığını ortaya koyduğunu belirtiyor. Tok, kuraklık, azalan yağışlar, artan sıcaklıklar ve su kaynakları üstündeki baskının milyonlarca insanoğlunun yaşamını ve geçimini direkt etkilediğini ifade ediyor. Tok ek olarak, “Konya Ovası’nda ortaya çıkan tablo, yalnızca obruk sayısındaki artışı değil, Türkiye’nin en mühim ziraat merkezlerinden birinde büyüyen su açığını da gözler önüne seriyor. Yeraltı suyunun aşırı çekilmesi, yanlış ürün deseni, sulamadaki kayıplar ve azalan yağışlar aynı noktada birleşirken, obruklar toprağın altında senelerdir büyüyen krizin en görünür işaretlerinden biri haline geliyor” diyor.
