Doğu Akdeniz’de son yılların en dikkat çekici diplomatik denklemlerinden biri Mısır üstünden kuruluyor. Tam da Türkiye’de “Mısır artık Doğu Akdeniz’de Ankara’ya yaklaşıyor” değerlendirmelerinin güçlendiği bir dönemde Kahire’den Cenup Kıbrıs ve Yunanistan lehine okunabilecek iki tehlikeli sonuç adım münakaşa ve tepkileri de bununla beraber getirdi. Mısır Silahlı Kuvvetleri çalışanının 1 Ekim’de Cenup Kıbrıs Rum Yönetimi’nin bağımsızlık günü dolayısıyla düzenlenecek askeri geçit törenine iştirak etmesi beklenirken; Mısırlı askerlerin Rum Ulusal Muhafız Ordusu unsurları ve adada vazife icra eden Yunan askerleriyle beraber adım atması planlanıyor.
GAZ HAMLESİ
Kahire’nin ikinci ve stratejik açıdan daha uzun vadeli hamlesi ise enerji cephesinde ortaya çıktı. Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ve Rum önder Nikos Hristodulidis’in El Alameyn’de yapmış olduğu görüşmede, Kıbrıs açıklarında çıkarılacak organik gazın Mısır üstünden Avrupa’ya taşınması planına tekrardan kuvvetli destek verildi. Planın merkezinde Rum yönetiminin sözde 6. parselinde bulunan Kronos sahası var. Eni ve TotalEnergies ise temmuz sonunda saha için nihai yatırım kararını almış durumda. Ortalama 185 kilometre açıkta bulunan sahanın dört denizaltı kuyusuyla geliştirilmesi, gazın boru hattıyla Mısır’a götürülmesi ve burada mevcut Zohr altyapısı üstünden işlenmesinin peşinden Dimyat LNG tesisinde sıvılaştırılması planlanıyor. Üretimin tam kapasitede günlük 500 milyon fit küpe, doğrusu yılda ortalama 2,8 milyon ton LNG eşdeğerine ulaşabileceği de belirtiliyor.
Taraflar geçtiğimiz nisan ayında silahlı kuvvetler arasındaki ilişkilerin derinleştirilmesi, askeri akademiler içinde değişiklik ve müdafa sanayii iş birliğinin geliştirilmesini de kapsayan yeni bir sürece girmiş, ek olarak ortak müdafa sorunlarını ele alacak bir komite kurulması kararlaştırılmıştı. Mısır’ın Cenup Kıbrıs’a ilk kez asker gönderecek olması ise Türkiye’nin radarında. Fotoğraf: Mısır Cumhurbaşkanlığı.
YUNANİSTAN DENKLEME GİRİYOR
Aslolan dikkat çekici noktalardan biri ise Yunanistan’ın gazın Avrupa içlerine taşınmasında kendisine rol açmaya emek vermesi. Miçotakis, Mısır’dan çıkacak LNG’nin Revithoussa ve Dedeağaç terminallerine ulaştırılabileceğini, burada tekrardan gazlaştırıldıktan sonrasında Bulgaristan ve Romanya üstünden Orta ve Doğu Avrupa’ya uzanan “Dikey Koridor”a aktarılabileceğini deklare etti. Stratejistlere nazaran Atina’nın hedefi, Yunanistan’ı Doğu Akdeniz, Mısır ve Avrupa içinde enerji dağıtım merkezine dönüştürmek. Böylece Rum gazı çıkarılacak, Mısır’da işlenecek, Yunanistan üstünden Avrupa içlerine taşınabilecek bir enerji zinciri kurulmuş olacak.
MISIR İKİLİ Mİ OYNUYOR?
Doğu Akdeniz’deki hisse kapma savaşını ‘haberglobal.com’a yorumlayan Internasyonal İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. Hasan Köni ise şu tespitleri sıraladı: “Türkiye ve Mısır fazlaca sayıda alanda anlaşmalar imzalandı. İki ülkenin ortalama 9 milyar dolara yaklaşan tecim hacmini 2028’de 15 milyar dolara çıkarma hedefi bulunuyor. Haziran ayında iki ülkenin genelkurmay başkanlarının katılımıyla askeri iş birliği komitesi toplandı ve ortak faaliyetleri içeren yeni yol haritası imzalandı. Ne var ki, ortaya son aşama olağan dışı bir tablo çıkmış vaziyette. Kahire Ankara ile askeri tatbikat yaparken Cenup Kıbrıs’la müdafa iş birliğini büyütüyor; Türkiye ile askeri yol haritası imzalarken Rum askerleriyle aynı geçit törenine çıkmaya hazırlanıyor.”
“DOĞAL ORTAK” DENİLMİŞTİ
Mevzuyu daha kırılgan hale getiren gelişmenin Mekke Ortak Müdafa Anlaşması olduğuna da değinen Prof. Dr. Köni, şu şekilde devam etti: “Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan 7 Ağustos’ta imzaladıkları anlaşmayla üç ülkeden birine yapılacak silahlı saldırının tamamına yapılmış sayılması ilkesini kabul etti. Ankara’nın bu yapının genişlemesine ilişkin ilk aklına gelen ülkelerden biri de Mısır oldu. Dahası, Türkiye, Mısır, Suudi Arabistan ve Pakistan esasen haziran ayında Kahire’de ‘R4’ formatında dışişleri bakanları düzeyinde bir araya gelmişti. Dolayısıyla Ankara’nın perspektifinde Mısır, yeni kurulmakta olan bölgesel güvenlik mimarisinin haricinde değil, potansiyel merkez ülkelerinden biri.”
ÇOKLU DENGE POLİTİKASI
“Sadece Kahire şu aşamada Doğu Akdeniz’de tek bir kampa bağlanmak istemiyor. Bilhassa Rum gazının Mısır’daki atıl yada noksan kullanılan LNG altyapısından geçirilmesi Kahire için direkt ekonomik kazanç anlamına geliyor. Ankara açısından tehlikeli sonuç fark deniz yetki alanları ve askeri konumlanmada. Yunanistan ile Mısır’ın 2020’de imzaladığı kısmi deniz yetki alanı anlaşması Ankara tarafınca Türkiye’nin duyuru etmiş olduğu kıta sahanlığıyla çakıştığı sebebi öne sürülerek reddedilmişti. Son El Alameyn bildirisinde de deniz yetki alanlarının BM Deniz Hukuku Sözleşmesi çerçevesinde belirlenmesine meydana getirilen vurgu, Türkiye’nin Doğu Akdeniz tezleri açısından kırılgan başlıklardan biri olmaya devam ediyor.”
