Ortadoğu’da sahadaki askeri gerilim ve çatışmalar yalnız sınırları değil, enerji hatlarının yönünü de tekrardan belirleyen daha büyük bir jeopolitik hesaplaşmaya dönüşmüş durumda. İsrail’in yayılmacı “Davut Koridoru” stratejisi, bölgedeki yeni nüfuz alanlarıyla beraber ulaştırma ve tecim güzergahlarını direkt etkilerken, Türkiye ise bölgesel mücadelede en tehlikeli sonuç konumdaki ülke pozisyonunda bulunuyor. Doğu Akdeniz ve Körfez eksenli enerji akışının Avrupa’ya taşınmasında Ankara’nın haiz olduğu coğrafi avantaj, yalnızca bir geçiş üstünlüğü değil, yeni devrin büyük güç mücadelesinde stratejik bir anahtar anlamına geliyor. Tam da bundan dolayı son dönemde peş peşe gündeme gelen demir yolu, kara taşımacılığı ve enerji bağlantı projeleri, yalnızca ekonomik değil, direkt jeopolitik bir tekrardan dizayn hamlesi olarak okunuyor.
Yeni güç mücadelesine ilişkin meydana getirilen analizlere gore Ankara’nın önündeki aslolan sorun, yalnızca yeni bir hat açmak değil; mevcut enerji akışını Körfez, Levant ve Avrupa bağlantısıyla büyütüp fazlaca daha stratejik bir merkeze taşımak.
STRATEJİK OMURGA
Stratejistler ise Suriye ile Suudi Arabistan içinde meydana getirilen temaslarda, Ürdün ve Suriye üstünden Türkiye’ye uzanacak demir yolu ve kara taşımacılığı hattına dikkat çekiyorlar. Analizlerde, Türkiye’nin yeni denklemde Kızıldeniz’den Levant’a, Anadolu’dan Avrupa’ya uzanan hatta limanları, kara yollarını, demir yolu ağlarını, enerji nakil hatlarını ve sınır kapılarını tek bir stratejik omurga içinde birleştirme arayışında olduğu vurgulanıyor. Mevcut veriler de Türkiye’nin bu hatta esasen büyük bir geçiş ülkesi konumunda bulunduğunu gösteriyor.
GEÇİŞ VE DAĞITIM ÜLKESİ
BOTAŞ verilerine gore Türkiye’nin 2025 yılı toplam naturel gaz ithalatı 58 bin 920 milyar metreküpe ulaşırken, aynı dönemde naturel gaz ihracatı 2,323 milyar metreküp, yurt içi satış miktarı ise 59,358 milyar metreküp olarak gerçekleşti. Petrol tarafında Ceyhan merkezli hatların önemi sürerken, BTC üstünden 2025 senesinde taşınan ham petrol miktarı 206,434 milyon varil olarak açıklandı. Uzmanlara gore mevcut tablo, Türkiye’nin doğalgazda da petrolde de esasen büyük ölçekli bir geçiş ve dağıtım sistemi kurmuş bulunduğunun göstergesi durumunda.
IMEC ÇÖKTÜ
Jeostrateji Analisti-Tarih Araştırmacısı Dr. Ahmet Uslu ise Gazze’deki katliamlar ve arkasından İran savaşının, IMEC’in şimal ayağını zayıflattığını belirtirken, şunları söylemiş oldu: “ABD’nin kuvvetli diplomatik desteğiyle 2023 G20 zirvesinde duyuru edilen Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru, kısaca IMEC çökmüş durumda. Proje, Hindistan’dan Körfez’e ulaşan yükün, oradan demir yolu ve liman ağları üstünden İsrail bağlantılı şimal hattıyla Avrupa’ya taşınmasını öngörüyordu. Başka bir ifadeyle IMEC, yalnızca bir tecim hattı değil, ABD’nın Orta Doğu ile Avrupa arasındaki bağlantı mimarisini kendi ortakları üstünden tekrardan kurma hamlesi olarak öne çıktı. Sahadaki gelişmeler bu planın ne kadar kırılgan bulunduğunu kısa sürede ortaya çıkardı.”
TÜRKİYE DENGE ARIYOR
“Ankara’nın sunmuş olduğu alternatif, aynı Körfez coğrafyasını bu kez İsrail merkezli şimal hattı yerine Ürdün, Suriye, Türkiye ekseninden Avrupa’ya bağlamayı hedefliyor. Hindistan, İsrail, Yunanistan, BAE ve Rum Kesimi’nin dahil olduğu ve ABD’nin stratejik destek verdiği hat, Doğu Akdeniz’de Türkiye’yi baypas eden ekonomik-jeopolitik bir aks yaratmaya çalışıyor. Buna karşılık Türkiye ise Suriye, Ürdün, Suudi Arabistan, Irak ve daha geniş çerçevede Körfez bağlantılarını kendi toprakları üstünden Avrupa’ya ulaştıracak yeni bir denge üretmeye çalışıyor. Bu büyük rekabette ABD’nin görevi açık, İngiltere ise sessiz ve derinden aşama kaydediyor.”
Yaycı, Suriye ile Musul-Kerkük hattındaki İngiliz tesirinin artmasını; Doğu Akdeniz’den Körfez’e uzanan yeni jeopolitik dizaynın parçası olarak yorumluyor.
MÜSTAFİ TÜMAMİRAL CİHAT YAYCI’NIN TESPİTLERİ
“Altıgenler” ağının hedefleri neler?
Körfez ve Doğu Akdeniz eksenli yeni denklemi yorumlayan Müstafi Tümamiral Yaycı’nın dikkat çekmiş olduğu başlıklardan biri ise, İsrail’in bölgede giderek daha görünür hale gelen yeni ittifak mimarisi. Yaycı’nın “altıgenler ağı” diye tarif etmiş olduğu modelde, Ortadoğu’da Birleşik Arap Emirlikleri, Ürdün ve Bahreyn; Doğu Akdeniz’de şekillenen hatta ise Cenup Kıbrıs Rum Yönetimi, Yunanistan ve Fransa öne çıkıyor. Yaycı’ya gore bu yapıların açık ya da örtülü bir hedefi bulunuyor. İran’a karşı oluşturulan hattın sahadaki yansımalarının, İran’a yönelik saldırılarda bazı üslerin devreye girmesiyle somutlaştığını söyleyen Yaycı, Doğu Akdeniz’de kurulduğu değerlendirilen ikinci hattın ise direkt Türkiye’yi çevrelemeye dönük bir stratejik çerçeve taşımış olduğu görüşünde. Yaycı’nın dikkat çekmiş olduğu bir öteki başlık ise İngiltere’nin tekrardan sahaya dönmesi. Yaycı’ya gore Londra, ABD’nin boşalttığı ya da tesirini gevşettiği bazı alanlarda daha görünür bir rol üstlenmeye çalışıyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
