Araştırmalar evlatların aşırı işlenmiş gıdalara yaygın olarak maruz kaldığını ortaya koyuyor. UNICEF tarafınca meydana getirilen ve neticeleri geçen hafta piyasaya sürülen “Besin çevreleri evlatları iyi mi yüzüstü bırakıyor” başlıklı araştırmaya gore aralarında Türkiye’nin de yer almış olduğu 190 ülkede; 13-19 yaş içinde aşırı kiloluluk oranı yüzde 3’ten yüzde 9,4’e çıkmış durumda. Ulusal Eğitim Bakanlığı, Sıhhat Bakanlığı ve Ziraat Bakanlığı 14 Eylül 2026’dan itibaren kantinlerde “okul gıdası” logolu ürünlerle çocuk obezitesine karşı önlem almaya hazırlanırken, besin mühendisleri de denetimlerin önemine dikkati çekiyor. Haber Global Web Hususi’e izahat icra eden Besin Mühendisleri Derneği Başkanı Fatih Efe’nin verdiği sayılar ise yalnız okul kantinlerinde değil besin işletmelerinin genelinde denetim meydana getirecek ekiplerin artması gerektiğine işaret ediyor.
Besin mühendislerinin 240 günde 730 bin işletmeyi 1750 kişiyle denetlemesi gerekiyor.
İŞLENMİŞ GIDALAR
Raporda; şeker, rafine nişasta, tuz, sağlıksız yağlar ve katkı maddeleri oranı yüksek aşırı işlenmiş gıdaların ve fast food yiyeceklerin, evlatların beslenme alışkanlıklarını kişisel tercihlerden ziyade sağlıksız besin çevreleri vasıtasıyla şekillendirdiği uyarısında bulunuluyor. Bu ürünler hem mağazalarda hem okullarda yaygınken, dijital pazarlama da besin ve içecek sektörünün genç kitlelere kuvvetli bir halde ulaşmasına imkân sağlıyor.
BAKANLIKLAR ÇALIŞIYOR
Türkiye’de mevzuat düzenlemeleri ve denetimler yöntemiyle evlatların bilhassa okullarda sıhhatli gıdaya erişimine yönelik emek harcamalar yürütülüyor. Ulusal Eğitim Bakanlığı’na bağlı resmi ve hususi okullar bünyesinde etkinlik gösteren kantin, kafeterya ve büfe benzer biçimde besin işletmelerinde satışa sunulacak hazır ambalajlı gıdalarda “Okul Gıdası” logosunun yer almasına ilişkin protokol imzalanırken, söz mevzusu tebliğin uygulanmasının, firmaların “Okul Gıdası” onayı alan ürün türünü artırmasının 14 Eylül 2026’ya kadar tamamlanması öngörülüyor.
EKİPLER YETERSİZ
Besin mühendisleri ise denetimin önemine dikkati çekiyor. Denetim meydana getirecek ekiplerin durumu ile ilgili informasyon veren Besin Mühendisleri Derneği Başkanı Fatih Efe şunları söylemiş oldu: “Vatanımızda kayıtlı yada onaylı 730 bin besin işletmesi var. Buna karşılık Ziraat ve Orman Bakanlığı denetiminde 1750 ekip bulunuyor. Kolay bir matematik hesabı yapılırsa her bir ekibe 411 işletme denetlenmesi düşüyor. Denetim ekipleri işgören olduğundan haftada 2; senede 104 gün izinli. Dini ve resmi bayramları da çıktığımızda geriye emek verme günü olarak yalnızca ortalama 240 gün kalıyor. Bu tabloda 1 ekip her gün minimum 2 işletme denetleyecek raporunu yazacak çözümleme edecek negatif bir durumda yine aynı işletmeyi denetlemeye gidecektir. “
BAKANLIKLARLA GÖRÜŞÜYORUZ
Okul kantinleriyle ilgili izahat icra eden Efe şunları söylemiş oldu: “Kantinlerde ve okul yemekhanelerinde aşçı var sadece besin mühendisi yok. Aşçıların hijyen bilgisi kafi değil. Okullarda besin mühendisi olması gerekiyor. Her okula besin mühendisi verilemese bile en azından denetim için 5 okula bir besin mühendisi olabilir. Bu mevzuda bakanlıklarla görüşmeler yapıyoruz.”
Okullarda aşırı işlenmiş ve sağlıksız gıdaların satış yada dağıtımının yasaklanması gerekiyor.
İŞTE ÇÖZÜMLER
UNICEF, evlatların sıhhatli beslenmeye erişiminin güvence altına alınması için hükümetlere, sivil cemiyet kuruluşlarına şu adımları atma çağrısında bulunuyor:
* Besin etiketlemesi, besin pazarlamasına yönelik engellemeler, besin vergi ve teşvikleri benzer biçimde önlemleri içeren kapsamlı ve bağlayıcı politikaları hayata geçirerek evlatların besin çevrelerinin iyileştirilmesi;
* Okullarda aşırı işlenmiş ve sağlıksız gıdaların satış yada dağıtımının yasaklanması ve okul ortamında besin pazarlaması ile sponsorluk faaliyetlerinin engellenmesi;
* Kamu politikası süreçlerini aşırı işlenmiş besin sektörünün etkisinden koruyacak sağlam mekanizmaların kurulması;
* Gelir yoksulluğu ile savaşım etmek ve kırılgan ailelerin sıhhatli beslenmeye ulaşımını çoğaltmak suretiyle toplumsal koruma sistemlerinin güçlendirilmesi.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
