Ersoy, konuşmasının başlangıcında Eskişehir’in Seyitgazi ilçesinde çıkan orman yangınına müdahale esnasında şehit olan vatandaşlara Tanrı’tan rahmet, ailelerine, emek verme arkadaşlarına sabır ve başsağlığı diledi.
Aspendos’un Roma mirasını gelecek kuşaklara taşıyacak kapsamlı kazı, restorasyon ve ışıklandırma çalışmalarına dikkat çeken Bakan Ersoy, “Aspendos’un üstünden çağların örtüsünü kaldırmakta, geçmişi bugüne taşımakta ve koruyup muhafaza ederek geleceğe bir miras olarak bırakmak suretiyle bu mükemmel kenti hazırlamaktayız” dedi.
“Geleceğe Miras, bir millileşme hareketidir”
Konuşmasında projenin yalnızca bir arkeolojik kazı uygulaması olmadığının altını çizen Ersoy, “Geleceğe Miras; restorasyon ve konservasyondan gece müzeciliğine, karşılama merkezlerinden ziyaretçi yol ve güzergahlarına, teşhir ve tanzimden inşa ve ihya çalışmalarına uzanan bir zamanı ayağa kaldırma, hayata dahil etme ve geleceğe taşıma vizyonunun adıdır.” dedi.
Ersoy, Geleceğe Miras’ın Türk arkeolojisinde topyekûn bir millîleşme hareketi bulunduğunu belirterek, “Göbeklitepe’den Efes’e bu topraklarda iz bırakmış insan ve toplumların emanetlerini, ecdadımızdan kalan fikrî ve fiilî mirasla beraber ve de Türk-İslam uygarlık anlayışını düstur edinerek bütünüyle sahiplenme bilincidir. İşi ve işleyişi bütünüyle kendi bilim insanlarımızın yeterli ellerine teslim etme iradesi ve kararlılığıdır. Türk arkeolojisinde son 60 yılda yapılanlara eş kıymet işi 4 yılda yapacağımıza dair ortaya koyduğumuz bir iddiadır. Cumhuriyet tarihinde görülmemiş bir desteği sahaya ve kazı başkanlıklarımıza aktarma sürecidir.” ifadelerini kullandı.
Bakan Ersoy, Geleceğe Miras projesinin, dünyada bir benzeri hatta yakını dahi bulunmayan arkeolojik zenginliğimizi tüm yönleriyle ortaya çıkararak, ilk olarak ülkemizin ve milletimizin, sonunda ise tüm insanlığın ortak faydasına sunmayı hedefleyen örneksiz bir vizyonun ürünü bulunduğunu belirtti.
Arkeolojik Kazıları 12 Aya Yayma Projesi ve yabancı kazı başkanlıklarının sürece dâhil edilmesiyle bütüncül bir yapıya kavuşan bu oldukca yönlü uygulamanın, yalnızca bir kazı programı değil, bununla birlikte Türk arkeolojisinin altın çağını başlatan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde Türkiye Yüzyılı hedefleri doğrultusunda kültür ve gezim alanında atılmış en kuvvetli ve kapsamlı adımlardan biri bulunduğunu açıkladı. Ersoy, bu kapsamda daha fazlası, daha iyisi, daha güzeli için kararlılıkla çalışmaya devam edeceklerini altını çizdi.
Aspendos’ta kazı alanı 6,5 kattan fazla büyüdü
Bakan Ersoy, projeyle beraber Aspendos’ta kazıların büyük bir ivme kazandığını belirterek şöyleki konuştu:
“Mimarlık ve mühendislikte Roma medeniyetinin zirvesini bu eşi olmayan kentte görüp deneyim edebiliyoruz. Böylesi bir kültür ve tarih mirası üstünden projemizin kazanımlarını ve getirilerini göstermek uygun olacaktır. 2023’ten önceki son 10 yılda Aspendos’ta kazı emek harcamaları 580 metrekare benzer biçimde sınırı olan bir alanda yürütülüyordu. Geleceğe Miras’la beraber 2024 senesinde çalışmaların yapıldığı alan ortalama 6,5 kattan fazla büyümeyle 3800 metrekareye ulaşmıştır. 2025 yılı hedefimiz ise 13 bin 500 metrekarelik bir etken emek verme sahasına ulaşmaktır. Aspendos dendiğinde, bilhassa sanat etkinlikleri vesilesiyle antik tiyatro akıllarda canlanıyor. Sadece burası her bölgesinde tarih yatan büyük bir antik şehir. Ve biz o zamanı mümkün olan tüm unsurlarıyla gün yüzüne çıkarmaya kararlıyız. Bu sebeple gene 2024 yılından başlayarak bugüne ulaşan süreçte 13 ayrı noktada kazı ve restorasyon emek harcamaları yapmaktayız. Yukarı kentin kalbi olan Agora ile çevresindeki yapılar ve tiyatroya bağlanan ana yol hattını önceleyerek kapsamlı ve bir o denli duyarlı şekilde yürütülen süreç normal olarak ciddi sonuçlar vermiştir. Söz mevzusu bölgede iki kattan oluşan dükkanlar ve Stoa Kompleksi’nde 15 tane dükkân, ek olarak mozaik zeminler titizlikle gün yüzüne çıkarılmıştır. Belediye başkanlığı ofisi ve heykel atölyesi benzer biçimde mühim yapılar da tespit edilmiştir.”
Üç hususi yapıt gün yüzüne çıktı
Bakan Ersoy, Aspendos’ta yürütülen kazı çalışmalarında erişilen arkeolojik buluntular içinde bilhassa üç eserin dikkat çekici bulunduğunu belirterek eserleri söyledi:
“Söz mevzusu eserlerden ilki, devam eden Forum kazılarında ortaya çıkarılan 40 santimetre yüksekliğindeki çok büyük imparator başıdır. MS 250 ila 300 yılları arasındaki döneme ilişkin bulunduğunu düşündüğümüz bu eşi olmayan eserin, büyüklüğü göz önüne alındığında ortalama 2,5 metrelik dev boyutta bir heykelin parçası bulunduğunu düşünüyoruz. Uzman arkadaşlarımızın gerçekleştirdiği temizlik sonrası saç ve sakallarından yüz hatlarına kadar kendini gösteren eşi olmayan detaylar döneme dair ayrıntıları gözler önüne sermektedir. Forum kazılarında ortaya çıkarılan bir öteki yapıt de sakallı adam büstüdür. Bu büst Erken Roma İmparatorluk Süreci özelliklerini taşımaktadır. İlginç bir informasyon olarak ifade etmeliyim ki saçlarında, sağ omuzunda, sırtında ve başının arka kısmında göze çarpan tamamlanmamış yontu izlerinden yola çıkarak bu eserin ikinci kez işlendiğini söyleyebiliyoruz. Kıymetli arkadaşlarımızın incelemeleri, eserin ilk olarak Roma İmparatoru’nun tarafındaki bir esiri tasvir eden adam heykeli bulunduğunu, ondan sonra bir büste dönüştürüldüğünü ortaya koymuştur. Ve üçüncü olarak, Yunan mitolojisinde Olympos’un baş tanrısı Zeus’un habercisi ve tanrıların en hızlısı olarak malum Hermes’i niteleyen eşi olmayan heykel Aspendos’un bizlere bir öteki armağanı olmuştur. Parçalı olarak tamamına yakın kısmı gün yüzüne çıkarılan bu istisnai buluntuyu sizinle daha ilkin paylaşmıştık. Sadece şimdi, uzmanlarımızın titiz restorasyon emek harcamaları yardımıyla bir araya getirdikleri eserin bütüncül halini sizlerle paylaşmanın memnuniyetini yaşıyoruz. Aspendos Hermes’i, pelerininden asasına, para kesesinden tarafındaki koç figürüne tüm ayrıntılarıyla ve yazıtlı kaidesiyle beraber tekrardan ayağa kaldırılmıştır.”
Ersoy, bu eserler vesilesiyle Kazı Başkanı Doç. Dr. Mustafa Alim başta olmak suretiyle tüm uzman ve çalışanlara teşekkür etti.
Geleceğe Miras projesiyle yalnızca Aspendos’ta değil, ülke genelinde büyük başarılar elde edildiğini belirten Ersoy, 2024 senesinde 6 binden fazla arkeolojik eserin envantere kazandırıldığını deklare etti.
Aspendos’taki çalışmaların yalnızca mevcut buluntularla sınırı olan olmadığını vurgulayan Bakan Ersoy, mozaik ve renkli sıvalarla süslenmiş Roma villasında kazı ve onarım sürecinin devam ettiğini belirtti. Anıtsal Çeşme ve Su Kemerleri için hazırlanan restorasyon projelerinin ise onaylandığını ve uygulama aşamasına geçildiğini açıkladı.
Bunun yanı sıra, Agora çevresindeki caddeler ile Forum, Bazilika’nın Güneydoğu Merdivenleri, Doğu Kapısı, Doğu Meydanı, Cenup Teras Konutları, Fırın Yapısı ve Tiyatro Caddesi’nde de kazı ve restorasyon çalışmalarının eş zamanlı sürdüğünü aktaran Ersoy, bu alanlardaki çalışmaların 2025 yılı sonuna kadar tamamlanmasının ve restorasyonların hızlandırılmasının hedeflendiğini söylemiş oldu.
Gece müzeciliğinde 400 bin ziyaretçi
Konuşmasında “gece müzeciliği”ne ayrı bir ayraç açan Ersoy, 2024 senesinde bu uygulamadan 400 bin kişinin faydalandığını belirtti. Gece müzeciliğinin, 2024 itibariyle 27 müze ve ören yerinde yaygınlaştırıldığını açıkladı.
Ersoy, “Aspendos’ta da olduğu benzer biçimde antik kentlerimizde gerçekleştirdiğimiz hususi ışıklandırma emek harcamaları yardımıyla gece müzeciliğinde ciddi bir mesafe kat ettiğimizi memnuniyetle görmekteyiz.” dedi.
Ziyaretçi deneyimi için kapsamlı düzenleme
Zamanı mirası çağdaş dünyanın imkânlarıyla buluşturduklarını ifade eden Bakan Ersoy, antik kentlerin en etkin ve sıhhatli şekilde ziyaret edilebilmesini son aşama önemsediklerini altını çizdi. Ziyaretçilerle kurulan iletişimin ve etkileşimin en üst düzeye çıkarılmasıyla, informasyon ve bilinirliğin kalıcı hale getirilmesinin hedeflendiğini belirten Ersoy, bu kapsamda hem tanıtım, rehberlik ve bilgilendirme işlevlerini üstlenecek karşılama merkezlerinin inşasının sürdüğünü hem de ziyaretçi yolları, güzergâh belirlemeleri ve yönlendirme işaretleri benzer biçimde çevre düzenleme çalışmalarının eş zamanlı olarak yürütüldüğünü söylemiş oldu. Bu uygulamaların, hem ören yerlerinin korunmasına hem de ziyaretçilerin en iyi deneyimi yaşamasına katkı sağladığını dile getirdi.
5 binden fazla kişiye istihdam
Ersoy, 2024 yılı itibariyle “Geleceğe Miras” projesinin 2 bini uzman olmak suretiyle toplamda 5 binden fazla kişiye istihdam sağladığını belirtti. Bu durumun hem gençlere yeni iş fırsatları sunduğunu hem de nitelikli iş gücünün artmasına katkı sağladığını açıkladı.
Konuşmasının sonunda projenin durmadan gelişeceğinin altını çizen Ersoy, şöyleki konuştu:
“Normal olarak geldiğimiz noktada durmayacak, yakaladığımız seviyeyle yetinmeyeceğiz. Bu toprakların kültür varlığını, aziz milletimizin ekonomik, toplumsal ve kültürel hayatında katma değere dönüştürmek için bundan sonrasında da gece-gündüz demeden çalışmaya devam edeceğiz.”
Bakan Ersoy, katkı sunan tüm bilim adamlarına, uzmanlara, saha çalışanlarına ve projeye destek veren paydaşlara teşekkür ederek konuşmasını tamamladı.
Bakan Ersoy, konuşmasının peşinden beraberindeki heyetle beraber Aspendos Antik Kenti’nde yürütülen kazı, restorasyon ve çevre düzenleme çalışmalarını yerinde inceledi.
