Emtia piyasalarında tamamlanan haftada, tarifelerin yarattığı olumsuzluklara ilişkin gelişmeler ve arz-talep endişeleri ana belirleyici unsur olarak öne çıkarken Fed’in faiz indirimine yönelik haber akışları da fiyatlamalar üstünde etkili oldu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, Kurultay’de kabul edilen federal hükümetin tekrardan açılmasına yönelik geçici bütçe tasarısını imzalamasıyla ülke tarihinin en uzun soluklu kapanması 43. gününde bitti.
Hükümet kapanmasının sona ermesi piyasalarda pozitif yönde karşılanırken gözler bu süreçte ertelenen makroekonomik verilere çevrildi.
Veri akışındaki aksaklıklar enflasyon ve istihdama ilişkin risk algısını artırarak ekonomik görünüme dair tahminleri zorlaştırırken bu ortamda Fed’in “bekle-gör” tutumuna yönelebileceği beklentileri güçlendi.
Analistler ise açıklanacak verilere ilişkin sual işaretlerine dikkati çekerek, veri toplamadaki boşluklar sebebiyle raporların tamamlanmamış ya da güvenilirliğinin düşük olabileceğinden kaygı edildiğini belirtti.
Fed yetkililerinin sözle yönlendirmeleri de yakından izlenirken Kansas City Fed Başkanı Jeffrey Schmid ek faiz indirimlerine karşı bulunduğunu yineledi.
Son görüşmede faiz indirimi aleyhine oy kullanan Schmid, enflasyonun hala yüksek olduğu ve ilave gevşemenin soğuyan iş gücü piyasasına kayda kıymet bir katkı sağlamayacağı görüşünü koruduğunu bildirdi.
Dallas Fed Başkanı Lorie Logan da aralık ayı toplantısında yeni bir faiz indirimi kararını desteklemenin zor olacağını beyan etti.
Öte taraftan, ABD Başkanı Donald Trump, 2 Nisan 2025’te duyurduğu küresel “karşılıklı tarifeler”in kapsamını daraltan yeni bir başkanlık kararnamesi imzalayarak ABD’de kafi oranda üretilmeyen belirli ziraat ürünlerini gümrük vergilerinden muaf tuttu.
Beyaz Saray’dan meydana getirilen açıklamada, kararın son dönemde imzalanan karşılıklı tecim ve yatırım anlaşmalarında kaydedilen ilerleme ile iç talep ve üretim kapasitesi dikkate alınarak, ABD ekonomisini ve ulusal güvenliği güçlendirme amacıyla alındığı bildirildi.
Analistler, Amerikan tüketicilerinin yüksek besin fiyatlarına yönelik artan kaygıları sebebiyle Trump’ın, temel besin maddelerinin de yer almış olduğu 200’den fazla ürüne uygulanan gümrük vergilerini geri çektiğini kaydetti.
Çin tarafında, ABD ile tarife gerilimi ve ekonomik anlaşmazlıkların yarattığı belirsizlik sebebiyle üretim, tüketim ve yatırımlardaki ivme kaybı ekim ayında da devam etti.
Ulusal İstatistik Bürosunun (UİB) açıklamış olduğu verilere gore, ekimde endüstri üretimi yüzde 4,9, perakende satışlar yüzde 2,9 artarken, durağan(durgun) ana para yatırımları geçen senenin aynı dönemine gore yüzde 1,7 düştü.
Üretim ve tüketimin artış ivmesi önceki aylara kıyasla azalmayı sürdürdü.
Senelik cirosu 20 milyon yuanın (ortalama 2,8 milyon dolar) üstündeki endüstri işletmelerinin üretim çıktılarının hesaplandığı endüstri üretimi, ekimde senelik bazda yüzde 4,9 artarken eylüldeki yüzde 6,5’lik artışın arkasında kaldı.
Jeopolitik tarafta ise Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ABD Başkanı Donald Trump içinde yapılması planlanan zirvenin hazırlık sürecini ele almaya hazır olduklarını bildirdi.
Sadece savaşın sürmesi ve enerji altyapısına yönelik saldırılar, enerji arzına ilişkin endişeleri canlı tutmaya devam ediyor.
Söz mevzusu gelişmelerin peşinden ABD’nin 10 senelik tahvil faizi, gün içinde yüzde 4,15 seviyesinden tamamlanırken dolar endeksi yüzde 0,3 azalışla 99,3’e indi.
Kıymetli metaller, tamamlanan haftada Fed’in aralıkta faiz indireceği beklentilerini güçlendirmesiyle paladyum hariç pozitif bir seyir izlese de ABD hükümetinin tekrardan açılması ve Fed yetkililerinin şahin açıklamaları sonrasında kazanımlarının bir kısmını iade etti.
Altının ons fiyatı da tamamlanan haftada son iki haftanın zirvesi olan 4 bin 245 dolar seviyesine yükseldikten sonrasında Fed’in faiz indirimine yönelik beklentilerin zayıflamasıyla haftayı 4 bin 85 dolardan tamamladı.
Analistler, altının dolar endeksinin zayıflaması ve Fed’in faiz indirimine yönelik beklentilerle kuvvetli bir performans sergilediğini sadece ABD hükümetinin tekrardan açılması ve Fed’in agresif indirimlere gitmeyebileceği beklentilerinin güçlenmesiyle kazançlarının bir kısmını geri verdiğini kaydetti.
Gümüşün ons fiyatı da altına paralel hareket ederken arz sıkıntısı endişelerine ilişkin haber akışı gümüşü pozitif yönde destekleyen bir öteki unsur oldu.
Kıymetli metallerde, ons bazında fiyatlar, gümüşte yüzde 4,6, altında yüzde 2, paladyumda yüzde 1,8 kıymet kazanırken, platinde yüzde 0,1 kıymet yitirdi.
Baz metallerde ise tamamlanan haftada fiyatlar üstündeki etken unsur Çin ekonomisindeki yavaşlama sinyalleri ve ABD’de kapanmanın sonlanması oldu.
ABD’de hükümet kapanışının sona ereceğine yönelik beklentiler ve Çin’de deflasyonun hafiflediğini gösteren veriler hafta başlangıcında fiyatlara pozitif yönde yansırken Çin’in zayıf endüstri ve yatırım verileri talep endişelerini artırarak fiyatlamalar üstünde baskı yarattı.
Bu gelişmelerle baz metallerde tezgah üstü piyasada bu hafta fiyatlar libre bazında çinkoda yüzde 1,6, nikelde yüzde 0,9 kıymet kaybederken bakırda yüzde 2, kurşunda yüzde 0,8, alüminyumda yüzde 0,1 arttı.
Petrol fiyatlarında tamamlanan haftada, yatırımcıların odağı arz ve talep dengesine ilişkin gelişmelerde kalırken Brent petrol haftayı jeopolitik endişelerin etkisiyle pozitif bir seyirle tamamladı.
ABD’deki ham petrol stoklarındaki artış, küresel arzın mevcut yakıt talebini fazlasıyla karşıladığı yönündeki endişeleri güçlendirirken jeopolitik gerginliklerin arz sıkıntısına yol açabileceği beklentileri fiyatlamalar üstünde etkili oldu.
Rusya-Ukrayna Savaşı küresel enerji arzına ilişkin belirsizlikleri artırmaya devam ediyor.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Rusya’nın sulh istediğini sadece Ukrayna görüşme kapısını kapattığı için “hususi askeri operasyonu” sürdüreceklerini söylemiş oldu.
Bununla beraber, Ukrayna’nın Karadeniz’deki Novorossiysk Limanı’ndaki bir petrol deposuna düzenlemiş olduğu insansız hava aracı saldırısının peşinden haftanın son işlem gününde arz endişelerinin artması da fiyatlardaki yükselişi destekleyen bir öteki unsur olarak öne çıktı.
Öte taraftan, dünyanın en büyük petrol tüketicisi olan ABD’de beklentilerin üstündeki yığın artışı ise arz fazlası endişelerini gündeme getirerek tutarları aşağı yönlü baskıladı.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), ülkedeki ticari ham petrol stoklarının geçen hafta ortalama 6 milyon 400 bin varil artışla 427 milyon 600 bin varil seviyesine çıktığını deklare etti. Piyasa beklentisi, stokların ortalama 1 milyon 700 bin varil artacağı yönündeydi.
EIA’nın yayımladığı “Kasım 2025 Kısa Dönem Enerji Görünümü Raporu”, ABD’de ham petrol üretiminin artacağına işaret ederek tutarları baskılayan bir öteki unsur oldu.
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütünün (OPEC) günlük ham petrol üretimi ise ekimde önceki aya gore 33 bin varil artarak 28 milyon 460 bin varile terfi etti.
OPEC, 2025 ve 2026 yıllarına ilişkin küresel petrol talebi artış öngörülerini değiştirmedi. Buna gore, talebin bu yıl geçen yıla kıyasla günlük 1 milyon 300 bin varil artarak 105 milyon 140 bin varile erişmesi umut ediliyor.
Analistler, Orta Doğu’daki jeopolitik gerginliğin sınırı olan da olsa azalmasına rağmen ABD ile müttefiklerinin Rus petrolüne yönelik yaptırım ve tavan fiyat uygulamalarının etkilerinin yatırımcıların odağında kalmaya devam ettiğini kaydetti.
Bu gelişmelerle, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,5 artarken New York Tecim Borsası’nda işlem gören organik gazın İngiliz termal birimi (MMBtu) cinsinden fiyatı da yüzde 5,8 kıymet kazanmıştır.
Ziraat emtialarındaki fiyatlamalarda tamamlanan haftada karışık bir seyir seyredildi.
Arjantin, Brezilya, Hindistan ve Çin benzer biçimde ana üretici ülkelerden gelen yüksek toplam ürün tahminleri buğday ve mısır başta olmak suretiyle fiyat artışlarını törpülerken ABD’den gelen kuvvetli ihracat verileri tutarları yukarı taşıdı.
Bu gelişmelerle, bu hafta Chicago Tecim Borsası’nda kile başına fiyatlar pirinçte yüzde 1,9, buğdayda yüzde 2,5, mısırda yüzde 3,9 ve soya fasulyesinde yüzde 0,5 arttı.
Yıl süresince Brezilya’daki kuraklık ve ihracat kısıtlamaları sebebiyle üstün dereceli seviyelere tırmanan kahve tutarları, ABD yönetiminin seçim öncesi enflasyonla savaşım adımı olarak kahve ithalat vergilerini kaldıracağını açıklamasıyla geri çekildi. Kakao tutarları da ABD’nin kakao ürünlerine yönelik tarifeleri kaldırma planını duyurmasının peşinden kıymet yitirdi.
ABD’de etkinlik gösteren emtia borsası Intercontinental Exchange’te libre bazında fiyatlar, kahvede yüzde 2,9 kıymet kaybederken pamukta yüzde 0,8, şekerde yüzde 5,3 arttı. Kakaonun ton başına fiyatı ise haftayı yüzde 11,6 azalışla tamamladı.
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, AA muhabirine yapmış olduğu değerlendirmede, “ABD ekonomisinden iyi veriler geliyordu. Bu da dolar endeksinin kuvvetlenmesine yol açmıştı.” dedi.
Gümüşteki son toparlanmanın aslen en büyük etkenlerinden bir tanesinin dolar endeksinde hemen sonra görülen gerileme bulunduğunu belirten Ergezen, “Doğal burada bilhassa ABD-Çin içinde hala tarife savaşlarının devam ediyor olması, bir miktar yumuşamaya karşın jeopolitik risklerin sürmesi ve merkez bankalarının altın alımları burada genel olarak kıymetli metalleri de desteklemeye devam ediyor.” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.

