Birleşmiş Milletler Hanım Birimi (UN Women) ve BM Ekonomik ve Toplumsal İşler Dairesi (UN DESA) tarafınca piyasaya sürülen Toplumsal Cinsiyet Eşitliği 2025 Durum Raporu, dünyanın toplumsal cinsiyet eşitliğinden geri adım attığını gösteriyor. Bunun bedelini ise haklara ve fırsatlara erişemeyen hanımefendiler ödüyor. Mevcut eğilimler devam ederse, 2030 yılına gelindiğinde hala 351 milyon hanım ve kız evladı aşırı yoksulluk içinde yaşayacak ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları, bilhassa SKA 5 (Toplumsal Cinsiyet Eşitliğine yönelik amaç) gerçekleştirilemeyecek. Hanımlarda aşırı yoksulluk oranı 2020’den bu yana yüzde 10 seviyesinde durağan(durgun) kaldı.2024 senesinde 64 milyondan fazla hanım, erkeklere oranla orta yada ileri düzeyde besin güvensizliği yaşadı.
Yeni teknolojiler ve küresel krizler mevcut eşitsizlikleri derinleştiriyor: İklim değişikliği 2050 yılına kadar 158 milyon bayanı daha yoksulluğa itebilir. Bu hanımefendilerin neredeyse yarısı Sahra Altı Afrika’da yaşıyor. Suni zeka, adamların yüzde 21’ine kıyasla hanımefendilerin yüzde 28’inin işlerini elinden alabilir ve bundan en oldukca genç ve eğitimli hanımefendiler etkilenebilir. Cinsiyete dayalı dijital yar kapatılırsa, 2050’ye kadar 30 milyon hanım ve kız evladı aşırı yoksulluktan çıkabilir. 42 milyon daha besin güvencesine kavuşabilir. Ve 2030’a kadar 1,5 trilyon dolar, 2050’ye kadar ise toplamda 100 trilyon dolardan fazla GSYİH artışı sağlanabilir.
Çatışmalar, hanımefendiler ve kız evlatları için giderek daha ölümcül hale geliyor. Bugün 676 milyon hanım ve kız evladı ölümcül çatışmaların yakınında yaşıyor. Bu, 1990’lardan beri kaydedilen en yüksek sayı.
VERİLERE DİKKAT
Bakım, eğitim, yeşil iktisat, iş gücü piyasaları ve toplumsal korumaya odaklanan bir takım müdahaleyi hızlandırırsak, 2050’ye kadar 110 milyon hanım ve kız evladı aşırı yoksulluktan kurtulabilir, 342 trilyon dolarlık ekonomik getiri sağlanabilir. Öteki taraftan rapor, kafi yatırım yapılırsa toplumsal cinsiyet eşitliğine ulaşmanın mümkün olduğuna vurgu yapıyor. Yatırımlar sonucunda kız evlatlarının okulu tamamlama olasılığı her zamankinden daha yüksek oldu. Anne ölümleri 2000–2023 içinde neredeyse yüzde 40 azaldı. Son 5 yılda, dünya genelinde 99 yeni yada iyileştirilmiş yasa, ayrımcılığı ortadan kaldırdı, hanımefendilerin haklarını güçlendirdi ve toplumsal cinsiyet eşitliğini gerçeğe dönüştürdü. Yasalar, politikalar, kurumsal mekanizmalar, araştırma ve veri, önleme, hizmetler ve bütçeler benzer biçimde kapsamlı önlemleri olan ülkelerde, yakın partner sertliği oranları, öteki ülkelere kıyasla 2,5 kat daha düşük. Son on yılda, iklim müzakerelerinde hanımefendilerin liderliği iki katından fazla arttı. 2015’te hanımefendilerin temsil oranı 10’da 1’in altındayken, 2024’te neredeyse 4’te 1’e terfi etti. Bu durum gene de eşitlikten hala uzak.
EŞİT VE GÜÇLÜ
UN Women İcra Direktörü Çehre Bahous mevzuyla ilgili olarak şunları söylemiş oldu:
“Toplumsal cinsiyet eşitliğine öncelik verilen ülkelerde, bu durum toplumları ve ekonomileri ileriye taşıdı. Toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik yatırımlar, toplumları ve ekonomileri dönüştürme gücüne haiz.” Bahous sözlerini şu şekilde sürdürdü:
“Dünya liderleri BM Genel Kurulu’nun 80. oturumu için New York’ta bir araya gelirken ve 22 Eylül’de Pekin Deklarasyonu ve Fiil Platformu’nun 30. yılını anarken, Pekin+30 Fiil Planı, tüm hanımefendiler ve kız evlatları için haklar, eşitlik ve güçlenmeye giden yolda bir yol haritası sunuyor ve daha süratli bir uygulama için altı öncelikli alan belirliyor: dijital devrim, bakım emeği ve ekonomisi, şiddetin sona erdirilmesi, iklim adaleti, karar alma mekanizmalarına tam ve eşit katılım, insani krizler, güvenlik ve sulh inşası. Bu altı alanın tümüne genç hanımefendilerin ve kız evlatlarının sesini yükseltme hedefi birlikte rol alıyor. Tüm liderleri buna yönelik taahhütler ortaya koymaya, yatırımlar halletmeye ve hanım haklarının kapsamlı halde hayata geçirildiği ve kazanımlarının beraberce paylaşılmış olduğu bir dünyayı seçmeye çağrı ediyorum.”
TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ
BM Ekonomik ve Toplumsal İşler Dairesi Genel Yazman Yardımcısı Li Junhua, “Toplumsal cinsiyet eşitliği taahhütlerinin yerine getirilmesini hedefleyen 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemine ulaşmak için bir tek beş yıl kaldı. Toplumsal Cinsiyet Eşitliği 2025 Durum Raporu, toplumsal cinsiyet eşitliğinin getireceği kazanımların mühim bulunduğunu, sadece bu hedefler gerçekleştirilmezse bunun maliyetinin oldukca daha çok bulunduğunu gösteriyor” dedi. Toplumsal cinsiyet eşitliği ve 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi mevzusunda dünyanın önde gelen veri deposu olan Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Durum Raporu, yüzden fazla veri kaynağından yararlanarak hanımefendiler ve kız evlatlarının 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı (SKA) kapsamındaki ilerlemesini ortaya koyuyor.
[email protected]
Kaynak: Haber Merkezi
