Küresel organik gaz piyasasında dikkat çekici bir gelişme yaşandı. Dünyanın en büyük organik gaz rezervlerine haiz ülkelerinden Katar, ABD’den uzun vadeli LNG satın alma sonucu aldı. QatarEnergy ile Amerikan enerji şirketi Cheniere Energy içinde 22 Ekim 2026’da imzalanan iki antak kalma, 2031-2054 sürecini kapsıyor. Katar, senelik 4 milyon tona kadar, ortalama 5,5 milyar metreküp organik gaz karşılığı LNG alabilecek. Teslimatların en yüksek sözleşme miktarında gerçekleşmesi halinde 24 senelik toplam hacim 130 milyar metreküpe yaklaşacak. Dünyanın önde gelen gaz üreticilerinden Katar’ın Amerikan gazına yönelmesi, enerji ticaretindeki dengelerin iyi mi değiştiğini ortaya koyuyor.
KATAR NEDEN ALIYOR?
Katar’ın satın alacağı LNG, ABD’nin Louisiana eyaletindeki Sabine Pass ve Teksas’taki Corpus Christi tesislerinden sağlanacak. Her iki tesisten senelik 2 milyon tonluk alım öngörülürken, toplam miktarın 1 milyon tonluk kısmı yatırım sonucuna bağlı olacak. Fiyatlandırmada ABD organik gaz piyasasının temel göstergesi Henry Hub esas alınacak ve üstüne durağan(durgun) bir ücret eklenecek. Bu ücretin miktarı açıklanmadı. Anlaşmanın arkasında ticari esneklik ve arz güvenliği bulunuyor. Katar’ın LNG ihracatının mühim kısmı Hürmüz Boğazı üstünden gerçekleşirken, bölgedeki askerî gerilim deniz taşımacılığı açısından risk oluşturuyor. ABD’den alınacak LNG ise Körfez dışından tedarik imkanı sağlayacak. Üstelik QatarEnergy, Amerikan limanlarından teslim almış olduğu gazı değişik ülkelere satabilecek.
70 MİLYAR METREKÜPLÜK İMZA
Katar’ın hamlesi, Türkiye’nin Amerikan gazına yönelik uzun vadeli anlaşmalarını da gündeme taşıdı. BOTAŞ, Eylül 2025’te internasyonal enerji tecim şirketi Mercuria ile 2026-2045 sürecini kapsayan ortalama 70 milyar metreküplük LNG tedarik anlaşması imzaladı. Senelik alım miktarının ortalama 4 milyar metreküp olması öngörülüyor. Gaz, ABD limanlarının yanı sıra Türkiye, Avrupa ve Şimal Afrika’daki tesislerden de teslim alınabilecek. Türkiye’nin LNG anlaşmaları bununla sınırı olan değil. Shell ile 2027’den itibaren 10 yıl süresince yılda 4 milyar metreküpe kadar, TotalEnergies ile gene 10 yıl süresince yılda 1,6 milyar metreküplük anlaşmalar yapılmış oldu. Enerji ve Doğal Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın Aralık 2025’te açıklamış olduğu verilere nazaran Türkiye, Eylül 2024’ten itibaren toplam 155 milyar metreküplük uzun vadeli LNG sözleşmesine imza attı. Bu miktarın 106 milyar metreküplük kısmı 2025 senesinde meydana getirilen anlaşmalardan oluşuyor. Sadece toplam hacmin tamamı ABD kaynaklı gazı kapsamıyor.
GAZ İTHALATI YÜZDE 70 ARTTI
Türkiye’nin Amerikan gazına yönelişi ithalat rakamlarına da yansıdı. EPDK verilerine nazaran ABD’den LNG ithalatı 2024’te 5,59 milyar metreküp seviyesindeyken 2025’te 9,47 milyar metreküpe terfi etti. Artış ortalama yüzde 70’e ulaşırken, ABD’nin toplam organik gaz ithalatındaki oranı yüzde 10,7’den yüzde 16,2’ye çıktı. Böylece Türkiye’nin ithal etmiş olduğu her 100 metreküp gazın ortalama 16 metreküpü ABD kaynaklı hale geldi. Türkiye açısından temel problem ise yüksek dışa bağımlılık. Enerji ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı verilerine nazaran 2025 senesinde 58,34 milyar metreküp organik gaz ithal edilirken, yerli üretim 3,11 milyar metreküpte kaldı. Naturel gazda ithalat bağımlılığı ortalama yüzde 95 düzeyinde bulunuyor. ABD’den LNG alınması tedarikçi çeşitliliğini artırsa da toplam dışa bağımlılığı ortadan kaldırmıyor.
FARKIN FATURASI 2,1 MİLYAR DOLAR
Türkiye’nin 2025 yılındaki 58,34 milyar metreküplük ithalatı üstünden meydana getirilen hesaplamaya nazaran organik gaz fiyatında milyon İngiliz ısı birimi (MMBtu) başına 1 dolarlık artış, senelik ortalama 2,1 milyar dolarlık ek maliyet anlamına geliyor. Hesap, fiyat değişiminin tüm ithalata aynı seviyede yansıdığı varsayımına dayanıyor. Gerçek maliyet ise sözleşme koşulları, taşıma giderleri ve piyasa fiyatlarına nazaran değişiyor.
