Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası(TCMB)’nın 94. Olağan Genel Kurul Toplantısı’nda konuşan TCMB Başkanı Fatih Karahan “Dezenflasyon sürecini sürdürecek şekilde çalışmalarımıza kararlılıkla devam edeceğiz.” ifadesini kullandı.
Şubat sonunda süregelen ABD-İran savaşının enerji fiyatlarında süratli bir yükselişe niçin bulunduğunu belirten Karahan, ihtiyaç duyulan tüm önlemleri zamanlı bir halde aldıklarını söylemiş oldu.
Karahan’ın TCMB 94. Olağan Genel Kurul Toplantısı’nda yapmış olduğu konuşma şu şekilde:
“Genel Kurul’da görüşeceğimiz gündem maddelerine geçmeden ilkin 2025 yılının başından günümüze kadar makroekonomik gelişimleri özetleyeceğim. Sonrasında para politikası uygulamalarımızdan ve son dönemde jeopolitik gelişmelerin piyasalara olan tesirini sınırlamak amacıyla aldığımız tedbirlerden bahsedeceğim. Konuşmamın son bölümünde ise özetlemek gerekirse 2025 yılındaki kurumsal faaliyetlerimize değineceğim.
Saygıdeğer Katılımcılar,
Fiyat istikrarı, sürdürülebilir gelişme ve toplumsal refah artışı için bir ön koşuldur. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası olarak misyonumuz, sürdürülebilir fiyat istikrarını sağlayarak ve finansal istikrarı destekleyerek toplumsal refaha katkıda bulunmaktır. Ikimiz de Merkez Bankası olarak politikalarımızı bu hedef doğrultusunda şekillendiriyoruz. 2025 yılındaki faaliyetlerimizi de dezenflasyon sürecini sürdürecek ve kalıcı hale getirecek şekilde yürüttük.
2025 senesinde küresel iktisat açısından en belirgin unsur, uzayan belirsizlik ortamı oldu. Bu durum yıl süresince yatırım, tecim ve finansal koşullar üstünde baskı oluşturdu. Yüksek belirsizliğe karşın küresel tutumsal etkinlik görece dirençli bir görünüm sergiledi. Bununla beraber, küresel gelişme tarihsel ortalamaların altında kalmaya devam etti. Hizmet sektöründeki toparlanma ve dijitalleşme odaklı verimlilik artışının bu zamanda büyümeyi desteklediğini söyleyebiliriz.
Küresel ölçekte dezenflasyon sürecinin devam ettiğini gözlemledik. Sadece, küresel tecim politikalarındaki belirsizlikler ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar enflasyonist baskı oluşturdu. Bu görünüm altında, merkez bankaları siyaset faiz indirimlerinde daha davranışlarında ölçülü bir yaklaşım benimsediler ve küresel finansal koşullar görece sıkı kaldı.
2026 yılı şubat ayı sonunda Orta Doğu’da süregelen gerilim, enerji fiyatlarının süratli bir halde yükselmesine niçin oldu. Halihazırda, enerji piyasasında yüksek oynaklıklar devam ediyor. Bu gelişmeler karşısında lüzumlu önlemleri zamanlı bir halde aldık. Konuşmamın ilerleyen bölümlerinde bu önlemlerden detaylı olarak bahsedeceğim.
Kıymetli Konuklar,
Küresel görünüme yönelik bu değerlendirmelerin peşinden, konuşmama yurt içi makroekonomik gelişmelerle devam etmek isterim.
2025 yılının ilk çeyreğinde finansal koşullardaki sıkılığın etkisiyle yurt içi talep zayıfladı. Hususi tüketimin senelik büyümeye katkısı bundan önceki senenin sınırı olan olarak altında gerçekleşti. Senenin genelinde büyümenin temel sürükleyicisi hizmetler sektörü oldu. Endüstri ve inşaat sektörleri de büyümeye katkı verdi. Öte taraftan, don ve kuraklık kaynaklı tarımsal üretimdeki gerilemenin etkisiyle ziraat katma kıymeti düştü. Bu çerçevede, 2025 senesinde tutumsal etkinlik ılımlı seyretti ve gelişme yüzde 3,6 olarak gerçekleşti. 2026 yılının ilk çeyreğine ilişkin veriler, talep koşullarının dezenflasyon sürecine destek vermeye devam ettiğini ima ediyor.
2025 senesinde cari işlemler dengesi 30,2 milyar ABD doları açık verdi. Enerji dengesindeki iyileşmeye karşın, altın dengesi ve çekirdek dış tecim dengesindeki bozulmanın etkisiyle dış tecim açığında artış gerçekleşti. 2026 yılının şubat ayı itibarıyla 12 aylık birikimli cari açık, hizmetler dengesi fazlasındaki yüksek seviyeye rağmen, enerji dışı dış tecim açığındaki artış eğiliminin devamı ile 35,4 milyar ABD dolarına terfi etti.
Saygıdeğer Konuklar,
Dezenflasyon süreci 2025 senesinde da devam etti. Tüketici enflasyonu bundan önceki yıla kıyasla 13,5 puan gerileyerek yılı 30,9 seviyesinde tamamladı. Toplam talep koşulları yıl süresince dezenflasyonist bir seyir izledi. Öteki taraftan, devletimizde yaşanmış olan don ve kuraklık vakaları, tarımsal üretimi negatif yönde etkileyerek besin tutarları üstünde yukarı yönlü baskı oluşturdu.
2025 senesinde enflasyon beklentilerinde de gerileme gördük. Bilhassa hane halkı ve firmaların beklentilerinde düşüş gerçekleşti. Bununla beraber, manşet enflasyonu negatif etkileyen kira ve eğitim kalemlerinde kayda kıymet düşüş gerçekleşse de geçmiş enflasyona endeksleme davranışı sebebiyle, bu kalemlerde seviyeler manşet enflasyonun üstünde seyretmeye devam etti.
Kıymetli Konuklar,
Geride bıraktığımız 2025 senesinde para politikası duruşumuzu, dezenflasyonun gerektirdiği parasal sıkılığı sağlayacak şekilde belirlemeyi sürdürdük.
Enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarında gözlenen iyileşme eğilimini dikkate alarak 2025 yılı ocak ve mart aylarında siyaset faizini toplamda 500 baz puan indirdik. Sadece finansal piyasalardaki gelişmelerin enflasyon görünümü açısından oluşturabileceği riskleri sınırlamak amacıyla mart ayında Merkez Bankası gecelik borç verme faiz oranını yüzde 44’ten yüzde 46’ya yükselttik ve yedi gün vadeli repo ihalelerine bir süreliğine ara verdik. Nisan ayında, siyaset faizini yüzde 46’ya yükselttik ve bir haftalık repo ihalelerine tekrardan başlayacağımızı duyurduk.
Takip eden dönemde enflasyon gelişmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini dikkate alarak siyaset faizini indirdik. 2025 senesinde toplamda siyaset faizini yüzde 38’e düşürdük. Bu süreçte parasal sıkılığın korunmasına büyük ehemmiyet verdik.
Para politikası kararlarımızı, parasal aktarım mekanizmasının desteklenmesi ve finansal istikrarın güçlendirilmesine yönelik makroihtiyati adımlarla destekledik. Bu kapsamda Kur Korumalı Mevduat hesaplarını sonlandırdık. Bunun yanında kredi gelişme sınırlarında sıkılaştırıcı adımlar attık. Türk lirası mevduatı desteklemek amacıyla TL oranı hedeflerinde güncellemeler yaptık.
Kıymetli Konuklar,
2025 yılının değerlendirmesinden sonrasında konuşmama 2026 yılına dair yurt içi makroekonomik gelişmelerle devam etmek isterim.
Senelik tüketici enflasyonu mart ayında yüzde 30,9 olarak gerçekleşti. Bu zamanda öne çıkan besin tutarları üstünde hava koşullarının ve ramazan ayına özgü faktörlerin tesirleri hissedildi. Kira ve eğitim kalemlerinde azalan katılık ise dezenflasyonu destekledi. Bunun yanı sıra, söz mevzusu dönemde yönetilen/yönlendirilen fiyat ve maktu vergi güncellemeleri, geçmiş yıllara kıyasla daha düşük bir oranda gerçekleşerek dezenflasyon sürecini destekleyen öteki bir unsur oldu.
Öteki taraftan, ilk çeyrekte talep göstergeleri tutumsal faaliyette yavaşlamaya işaret ederken, jeopolitik gelişmelerle beraber enflasyon üstünde arz yönlü baskılar öne çıktı. Nitekim, başta enerji olmak suretiyle emtia fiyatlarındaki mühim yükseliş taşımacılık maliyetlerinde artışa niçin oldu. Oynak ölçü uygulamasının başlatılması ise ham petrol fiyatlarındaki artışların yurt içi tüketici enflasyonuna yansımasını mühim seviyede sınırladı. Türk lirasının bu zamanda istikrarlı bir seyir izlemesi maliyet baskılarını sınırlayan bir öteki unsur oldu.
Saygıdeğer Konuklar,
2026 yılı ocak ayında, para politikası adımlarımızın büyüklüğünü gözden geçirdik ve siyaset faizini 100 baz puanlık bir indirimle yüzde 37 seviyesine getirdik.
Sadece, jeopolitik gelişmelerin enflasyon görünümü üstünde oluşturabileceği riskleri sınırlamak amacıyla zamanlı bir halde tedbirler aldık. Bu kapsamda, 2 Mart itibarıyla yedi gün vadeli repo ihalelerine ara vererek ağırlıklı averaj fonlama maliyetinin yüzde 40’ta oluşmasını sağladık. Ek olarak, döviz piyasasının sıhhatli emek harcaması, döviz kurlarında gözlenebilecek oynaklıkların engellenmesi ve döviz likiditesinin dengelenmesi amacıyla Türk lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemlerine başladık. İvedilikle attığımız bu adımlar, piyasa oynaklıklarının sınırı olan kalmasında etkili oldu.
Devam eden süreçte gelişmelerin enflasyon görünümü üstünde oluşturabileceği riskleri sınırlamak amacıyla sıkı siyaset duruşumuzu koruyarak mart ve nisan aylarında siyaset faizini durağan(durgun) tuttuk.
Para politikası kararlarımızı enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla almaya devam ediyoruz. Son dönem jeopolitik gelişmelerin de etkisiyle, enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşumuzu sıkılaştıracağız.
Bankamızın Saygıdeğer Hisse Sahipleri, Kıymetli Konuklar,
Konjonktürel gelişimleri aktardıktan sonrasında, konuşmamın son bölümünde 2025 yılındaki bazı kurumsal faaliyetlerimizi özetlemek isterim.
İktisadi birimlerin, uyguladığımız politikaları, aldığımız kararların amacını ve hedeflerimizi net bir halde anlaması politikalarımızın başarıya ulaşmış olabilmesi için büyük öneme haiz. Siyaset kararlarımızı, 2025 senesinde da yalın, saydam ve çift yönlü bir kontakt politikası çerçevesinde kamuoyuyla paylaşmaya devam ettik. Veriye dayalı araştırmaları teşvik etmek amacıyla, mikro düzeydeki verilere güvenli erişim elde eden Veri Araştırma Merkezi projesini kamuoyuna duyurduk.
Geçtiğimiz yıl teknoloji ve finansal altyapıyı daha yoğun ve etkin kullanmaya yönelik faaliyetlerimize devam ettik. Bunlardan bazılarına özetlemek gerekirse değinmek isterim.
Suni zekâ modellerinin geliştirilmesi, takip edeni ve süratli bir halde kullanıma sunulması amacıyla altyapı oluşturarak, değişik suni zekâ sistemleri için lüzumlu araçları hayata geçirdik.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafınca işletilen FAST sistemi kapsamında ödemeler alanında rekabeti ve yenilikçiliği çoğaltmak, yeni ve katma kıymetli hizmetlerin sunulmasını sağlamak suretiyle çalışmalarımıza geçtiğimiz yıl da devam ettik.
Türk lirası banknot ve madeni paraların hacim ve tedavülünün kesintisiz sağlanması ve yurttaşlarımıza sunulan hizmet ağının genişletilmesi amacıyla madeni ve banknot depolarının sayısını artırdık.
Temel görevlerimizin yanında toplumsal mesuliyet anlayışı çerçevesinde bilimsel niteliği olan çalışmalara katkı sağladık, finansal okuryazarlık ve eğitim alanındaki destekleyici uygulamalarımızı sürdürdük.
Saygıdeğer Hisse Sahipleri, Kıymetli Konuklar,
Bir kez daha vurgulamak isterim ki, fiyat istikrarı sürdürülebilir gelişme ve toplumsal refah artışı için ön koşuldur. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası olarak dezenflasyon sürecini sürdürecek şekilde çalışmalarımıza kararlılıkla devam edeceğiz. Konuşmama burada son verirken, Bankamız faaliyetlerine büyük bir özveri ile destek veren tüm emek harcama arkadaşlarıma huzurlarınızda teşekkür ediyor, katılımınızdan dolayı hepinize saygılar sunuyorum.”

