Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, katılmış olduğu programda gündeme dair mühim açıklamalarda bulunmuş oldu.
Yılmaz’ın açıklamalarından öne çıkanlar şöyleki:
“COP31 hepimizin gurur duyduğu bir organizasyon oldu. Halen de devam ediyor. Bildiğiniz gibi liderler kısmı tamamlandı fakat teknik müzakereler 20 Kasım’a aktiviteleriyle Antalya’da devam ediyor.
2026 YILI TÜRKİYE’DE ZİRVELER YILI OLDU
2026 Türkiye’de zirveler yılı oldu. NATO zirvesi, Türk Devletleri zirvesi, Antalya Dış ilişkiler Forumu, şimdi de dünyanın en büyük toplantısı diyebileceğimiz COP31 zirvesine ev sahipliği yapıyoruz. Tüm gelen misafirlerimizin de ben oldukca memnun ayrıldığını düşünüyorum.
Alanı ziyaret eden gene 1 milyondan fazla ziyaretçiden bahsediyoruz. Devasa bir organizasyon. Organizasyon itibarıyla hakikaten iftihar edeceğimiz bir organizasyon oldu. İçerik olarak baktığımızda ise gene mühim vurgular var ve mühim vurgularla tarihe geçecek. En önemlisi de uygulama. Artık harekete geçme zamanı diyoruz.
COP31 açısından oldukca kıymetli. Şundan dolayı son yıllarda malum çevre mevzularına olan siyasal destek küresel düzeyde azaldı. Savaşlar, tecim savaşları birçok değişik gündem, iklim gündemini gölgelemiş oldu. Şimdi bu COP ile beraber biz yeniden insanlığın ortak problemlerine oldukca daha kuvvetli bir vurgu yapmış oluyoruz. Gene somut kazanımlarından bu COP’un elektrifikasyon dediğimiz gündemi taşıdık. Burada da 35’te 35 başlığı var. Şu demek oluyor ki 2035’te enerji tüketiminin yüzde 35’inin elektrikten karşılanması.
Elektrikli otomobiller ve öteki pazar şartlarının gelişimiyle şebekelere ve yenilenebilir enerjiye yatırımlarla tüm dünyada büyük bir hamle başlatılmasını istiyoruz. Bir öteki mühim kazanımı Antalya COP’un BRIDGE dediğimiz yeni bir mekanizma. Bunu da Türkiye olarak biz ortaya koyduk ve burada bridge köprü demek, finansı olup nitelikli proje arayanlarla, nitelikli projesi olup finans arayanları buluşturan bir mekanizma, proje hazırlama kapasitesini güçlendirmeyi hedefleyen bir mekanizma. Bu da gene bu COP’un bir kazanımı olacak. Bunun yanı sıra doğal oldukca sayıda toplantı, kısaca etkinlik, münakaşa yürütülüyor. Dünyanın çevre açısından gündemi Türkiye’de şekilleniyor.
FON SORUŞTURMASI
Şimdi fon meselesi bildiğiniz benzer biçimde fon rehberi yayınlandığında ortaya çıkmış bir sorun oldu. Daha doğrusu gün yüzüne çıkmış oldu problem. Epey bir zamandır birikmiş bir problem. SPK tarafınca yeni bir fon rehberi gösterildi 28 Ağustos’ta. Buna gelirken de doğal alınan arada kararlar var. Bunlarla beraber bir problem olduğu gün yüzüne çıkmış oldu. Ve bunun üstüne de kapsamlı bir halde gidilmeye başlandı. İlk adım dediğiniz benzer biçimde temellüde düşmüş bazı firmalar oldu.
Adeta bir karantina uygulamak anlamında 7 firmanın 131 fonu tasfiye kapsamına alınmış oldu. O süreçten sonrasında bugüne gelirken birçok adım atılmış oldu. Cumhurbaşkanımızın başkanlığında bir zirve yapılmış oldu biliyorsunuz ki. Bu ekonomiyle ilgili tüm kuruluşların, finans piyasasıyla ilgili kuruluşların yer almış olduğu, bakanlıkların yer almış olduğu bir zirve. Orada oldukca mühim kararlar aldı.
Ilk olarak Bir DDK göreve getirildi. Devlet Denetleme Kurulu. Şu demek oluyor ki bu yaşanmış olan sorunda kurumları incelemesi için devletin en tepe denetim mekanizması harekete geçirildi. Mevcut adli sürecin yanı sıra. Bu bir yönetimsel süreç. İnceleme ve soruşturma boyutları olan bir süreç. Devlet Denetleme Kurulu da şu anda sahada mühim bir sayıda müfettişler, denetmenler tüm bu kurumları inceliyor. Sorumluluğu olan bürokratlar tespit edildiğinde bunlarla ilgili de soruşturma süreçleri başlatılıyor. Dolayısıyla o yargı süreciyle ilgili boyut ek olarak ona geleceğim. Fakat bu denetim boyutu ilk olarak kurumların incelenmesi söz mevzusu. Doğal olarak kurumlar kabahat işlemez. Kurumları yönetenler yada onun içindeki bürokratlar, çalışanlar, uzmanlar, kimse herkesi de doğal tenzih ediyoruz. Yanlış anlaşılmasın bu kurumlar bu devletin kurumları fakat içinde yanlış yapanlar var ise bunların tespiti, soruşturulması ve hak ettikleri karşılığı görmeleri de gene bu sürecin organik bir parçası. Bu devlet denetleme kurulu boyutu. İkincisi gene Fon Koordinasyon Kurulu oluşturuldu Cumhurbaşkanımızın talimatıyla ve başkanlığını ben yapıyorum. İçinde Hakkaniyet Bakanlığımız var, Maliye Gömü Bakanlığımız var. Bunların ilgili ilişkili kurumları, gene finans piyasasının ana oyuncuları var ve gündeme nazaran gene çağrı ettiğimiz katılımcılar oluyor. Dolayısıyla bu fon koordinasyon kurulunu da başladığı günden bugüne oldukca etkili bir halde çalıştırıyoruz.
Onuncu toplantısını geçtiğimiz gün yaptık. Cuma günü yaptık. Fakat şunu da söyleyeyim. Bunlar genel toplantılar. Bunun haricinde Her bir bakanlığımızın yapmış olduğu emek harcamalar, tesisli alanlarda yaptığımız görevlendirmelerle oluşan takımlar, tüm bunlar yoğun bir halde o günden bugüne çalışmalarını yürütüyorlar. Ve geldiğimiz süreçte gene adli boyut oldukca kapsamlı bir halde gündemimizde ve hep beraber görüyoruz.
Son aşama kapsamlı, derinlikli ve etkin bir adli süreç değiştiriyor İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımız başta olmak suretiyle adli kurumlarımız, yargı kurumlarımız da bu süreçte oldukca etkin bir halde üstlerine düşeni yapıyorlar. Burada biz Fon Koordinasyon Kurulu olarak çalışmaya adım atar başlamaz ne yaptık diye bir izah etmek isterim. Ilk olarak bu alan hususi bir alan. Şu demek oluyor ki bu alanda yargı kurumları var, azca ilkin bahsettim.
Bir finansal istikrar komitemiz var. Onun başkanı Gömü Maliye Bakanımız ara sıra toplanıyor. Fakat kendi kararları anlamında bakarsanız bunlar bağımsız otoriteler, yetkili ve görevli kuruluşlar kendi alanlarında. Bu şekilde bir alandan bahsediyoruz. Dolayısıyla Fon Koordinasyon Kurulu bunların yerine geçip iş meydana getiren bir kurul değil. Genel koordinasyon yapıyoruz biz. Bu tarz şeyleri bir araya getiriyoruz. Beraber emekleri ihtiyaç duyulan işleri çalışıyorlar.
Ortak takvime bağlamaları ihtiyaç duyulan işler mevzusu. Genel bir ekip ilkeler belirleniyor. Nedir örneğin işte kanuna da yansıdığı sonrasında bir kanun hazırlığı yaptık ve meclisimizin takdiriyle bu kanun yasalaştı. Bu kanunda da şunu öngörüyoruz. Bilhassa para piyasası fonlarındaki yatırımcılar ve ufak yatırımcılar başta olmak suretiyle 1 milyon TL’ye kadar ödemelerin yapılması, bu ödemeler yapılırken bütçeden kaynak kullanılmaması, bu fonların içindeki varlıkların değerlendirilmesi ve bu süreçte haksız kazanç elde etmiş, fahiş kazanç elde etmiş kişilerden geri alınarak kaynakların negatif etkilenmiş yatırımcıların haklarının karşılanması gene temel bir ilkemiz. Bir öteki oldukca kırılgan davrandığımız mevzu şu, istismarcılarla, manipülatörlerle yatırımcıları karıştırmama. Sapla samanı karıştırmamak gerekiyor. Bu bir hastalık benzer biçimde. Biz şu anda finansal piyasadaki bir hastalıkla diyelim, bir mikrobik yapıyla uğraşıyoruz. Bunu tedavi ederken, buna müdahale ederken bünyeye zarar vermemek lazım. Bünye dediğimiz nedir? Ana para piyasalarımızdır. Yada işte bu işlerle asla alakası olmayan yüzlerce, binin üstünde fon var. Bunlardır.
Bunlar halen devam eden, çalışan yapılar. Dolayısıyla ana para piyasaları da kalkınmamız için bugün de söylüyorum, yarın da söyleyeceğim. Bizim için oldukca kıymetli. Bir ekip kişiler kabahat işliyor diye, manipülasyon yapıyor diye sistemin genelini bozucu bir yaklaşım içinde olmamamız lazım. Kabahat işleyeni kırılgan bir halde ayıracağız, cezasını vereceğiz fakat bunu yaparken sistemi ve yatırımcıyı, meşru yatırımcıyı, hukuk kuralları içinde çalışan finansçıyı da koruyacağız. Bu ayrımları yapmak oldukca kıymetli diye inandığım için baştan bu tarz şeyleri söylemek istedim.
Gene bu ödemelerin hakkaniyetli, kurallara dayalı bir halde gerçekleşmesi, Fon Koordinasyon Kurulumuzun oldukca özendiği bir yaklaşım. Tüm bu tarz şeyleri yaparken de borsamıza negatif tesir etmeyecek bir anlayışla, genel ana para piyasalarımıza negatif yansımayacak bir anlayışla hareket etmeyi gene bir ilke olarak belirlemiş durumdayız. Borsamız da o süreçte negatif etkilenmemiş oldu. Fakat genel olarak bakarsanız maalesef bu fon kriziyle, dünyadaki genel ekonomik gidişatın olumsuzluğu örtüştü. Dünyada da borsalarda bu dönem bir geriye giriş söz mevzusu. Harp riski arttı, sıkılaşma faizler oldukca terfi etti. Dediğimiz benzer biçimde teknoloji şirketleriyle ilgili dünyada endişeler terfi etti. Tüm bunlarla beraber bir genel hava vardı. Bir de bizde ekstradan fon meselesi gündeme ulaşınca bu tesir daha çok oldu normal olarak. Dolayısıyla Bu süreçleri yönetirken bizim ne olursa olsun borsa ve borsadaki gelişimleri de hassasiyetle takip etmemiz oldukca kıymetli diye düşünüyorum.
Orada negatif bir tesir oluşturmayacak şekilde bu tasfiye süreçlerinin yönetilmesi gene kıymetli bir unsur diye ifade etmek isterim. Azca ilkin söyledim en mühim prensiplerimizden birisi kamu deposu kullanmamak. Bugüne dek da tüm bu ara ödemelerde tek bir lira bütçeden, hazineden bir kaynak kullanılmadı. Ne kullanıldı? Üç başlık altında özetleyebilirim. Birincisi fonlarda kalan, kısaca tasfiye halinde olan fonlardaki kalan, Likit kaynaklar yada likit hale çevrilebilir kaynaklar. Her birine dolayısıyla her biri için ayrı ayrı bir hesap açtık. Ayrı ayrı bu süreçler yürütülüyor. Bunlar bir havuz değil sonuçta. Her fonun hukuku ayrı.
Ayrı değişik özellikte fonlar var. İşte özgür fonlar var. Halka açık özgür fonlar var. Kapalı fonlar var. Öteki taraftan para piyasası fonları var. Bunların her birinin kendine özgü özellikleri var ve her bir fonun hesabı kendi içinde ayrı. Fakat hepsinin de kaydı merkezi kayıt kurumumuzda. Dolayısıyla bundan da yurttaşlarımız müsterih olsun, hiçbir şey kayıt dışı değil burada. Her şey kayıt altında. Kim ne yaptıysa, başlangıcından bugüne, kim ne süre girdiyse, sistemden çıktıysa, ne kadar yatırdıysa, ne kadar çıktıysa, yüz binlerce insan doğal ve her biri kim bilir ne kadar işlem yapmış oldu. Tüm bunlar devletin kayıtlarında. Burada hiçbir kayıt dışı şey söz mevzusu değil.
Üç kaynağımız var. Birincisi azca ilkin bahsettiğim fonun kendi içindeki kaynaklar. İkincisi bu geri alım dediğimiz gönüllü iadeler. Her bir fon için TMSF nezdinde, TMSF bünyesinde bir hesap açtırdık biz. 131 ayrı hesap açtırdık. Bir de genel bir hesap açtırdık. Şu demek oluyor ki belli bir fonla ilişkilendirilemeyecek bilhassa de borsadaki hisse bazlı manipülasyonlar sonucu oluşan haksız gelirler için kullanılmak suretiyle yada belli bir fonun kapsamında olmayan bir meseleden elde edilecek gelirlerle ilgili bir genel fon oluşturduk. Genel hesap. Bir de her bir fon için 131 tane ayrı hesap açtık. Bu hesaplara da fahiş gelir elde etmiş olanları Merkezi Kayıt Kurumu verileriyle tespit edip yukarıdan aşağıya doğru TMSF kanalıyla takibini yaptırıyoruz. Bir taraftan da adli mercilerimiz doğal bu işin bir tarafında. Yurtdışı boyutu başta olmak suretiyle MASAK bu işin içinde. Dolayısıyla bu geri alımları devam ettiriyoruz.
444 BİN 987 TEKİL YATIRIMCIYA ÖDEME YAPTIK
Gönüllü iadeler 33,4 milyar TL’ye ulaştı. Fakat bu rakamlar devamlı değişiyor doğal. Tahsilatlar oldukça ilaveler geliyor. 33.4 milyar lira geri para alındı. İkinci kaynak olarak. İkinci kaynağımız bu. Üçüncüsü de gayrimenkuller, varlıklar. Şu demek oluyor ki bu hukuk dışı işlemleri meydana getiren, manipülasyonları yapanlarla ilgili adli süreçlerde verilen kararlar var. El konulmuş olan mallar var.
Dolayısıyla bu likit hale dönüşümü birazcık daha süre alıyor doğal olarak. Bunlar da değerlendirilerek bunlar da gene belli bir fonla ilişkiliyse o ilgili fonla genel hesaba bu paralar geri gitmiş oluyor. Fona giden hesaplar o fonda kullanılıyor. Bir fonla ilişkilendirilemeyen geri dönüşler ise genel hesapta tutulup SPK’nın kuralları çerçevesinde belirlediği kurallar çerçevesinde öteki fonlara oradan dağılmış oluyor. Bunu da SPK çıkan kanundaki kriterlere nazaran gerçekleştiriyor. Dolayısıyla bu şekilde bir çerçevemiz bulunduğunu ifade edebilirim.
Bu fon meselesiyle ilgili gece gündüz bir çaba içinde olduk ve devam ediyoruz. Yurttaşlarımız bundan güvenli olsunlar. Bu çerçevede elimizden gelen tüm gayretle yatırımcılarımızın haklarını korumaya çaba ediyoruz. Haksız kazanç elde eden, manipülasyon meydana getiren, piyasa dolandırıcılığı yapanlardan elde ettiğimiz kaynakları koruyoruz. Bu süreçlerden negatif etkilenmiş yatırımcılarımıza kanalize ediyoruz ve bu çabamız da devam ediyor. Fakat bunu yaparken de eş zamanlı olarak ana para piyasalarımızı da gözetiyoruz. Oraların sıhhatli işleyişine de son aşama hassasız.
Dolayısıyla burada 97 fon vardı olağan tasfiyeye doğal olarak olan. 131 dedik onun 97’si bu olağan tasfiye sürecindeydi. Bu 97’nin 94’ünde tüm ödemeler tamamlandı. Yalnız 3 fon kaldı. O 3 fon da kapalı fon. Şu demek oluyor ki azca sayıda kişinin olduğu, halka açık olmayan. Dolayısıyla aşağı yukarı bitti diyebiliriz. Kısmı de tasfiye süreci olacak, verecek. O da geniş kitleleri ilgilendirmeyen, daha kapalı, azca sayıda yatırımcının olduğu halka açık olmayan fonlar. Dolayısıyla olağan tasfiye sürecinin aşağı yukarı bittiğini söyleyebiliriz. Muhteşem tasfiye süreci… Ne demek muhteşem tasfiye? İşte bu son çıkardığımız kanunla ara ödeme tanım ettiğimiz mekanizma var burada. Şundan dolayı bu olağan tasfiye sürecine doğal olarak değil, olağan üzerine doğal olarak. Burada da üç tane şirket var. Tera, Pusula ve Atlas. Üç şirket var. Burada da bugüne dek çeşitli aşamalar itibarıyla taksit taksit ara ödemeler yapıyoruz. Ara ödeme yapıyoruz burada. Bakın nihai ödeme değil. Bunu karıştırmamak lazım. Bu ara ödemeler nihai ödemede mahsuplaşılacak miktarla. O nihai ödeme daha sonraki aşamalarda olacak.
Şu anda kanunun öngördüğü suretiyle 1 milyon liraya kadar gayreti içindeyiz. Eğer fonda 1 milyondan fazla ödeyecek bir olanak var ise belli bir fonda daha fazlası da ödeniyor doğal ki fakat o olanak yoksa en fazla 1 milyona kadar olan ödemeler yapılıyor. Bazı fonlarda daha çok kaynak var, bazılarında daha azca var. Daha azca olanlarda da prensibimiz en düşükten başlayıp en yükseğe doğru 1 milyona doğru ödemeleri gerçekleştirmek. Gene bir öteki önceliğimiz para piyasası fonları öncelikli.
Para piyasası fonları öncelikli ve ufak yatırımcı öncelikli olmak suretiyle süreci yönetiyoruz. Muhteşem tasfiye sürecinde bugüne dek ne yaptık? Cuma günü itibarıyla Fonların tasfiyesi sürecinde 444 bin 987 tekil yatırımcıya ödeme yapılmış oldu. Asla ödeme yapmadığımız bugüne dek yalnız 10 bin 771 yatırımcı var. Bunun da çeşitli sebepleri var. Kim bunlar? Birincisi net yatırım tutarı sıfır olanlar. Şu demek oluyor ki daha ilkin diyelim bir para yatırmış fazlasını kazanıp çekmişse ana parasını aşan oranda ve ana parasını eşit oranda geri bir çekim yapmışsa biz artık ona ödeme yapmıyoruz. Örneklendireyim isterseniz. Sayı da daha anlaşılabilir olur. Diyelim ki 100 bin lira para yatırdı bir yatırımcı. Bu 100 bin lirası süre içinde 250 bin lira oldu. Arada 150 bin lirasını geri çekti diyelim. Kazanç olarak çekti sistemden. Geride 100 bin lirası var. Şimdi bu kişinin biz ana parasını çekmiş bulunduğunu düşünüp ödeme yapmıyoruz. Şu demek oluyor ki orada 100 bin lirası var duruyor sistemde fakat daha ilkin 150 bin lira çekmiş. Ana parasından da fazlasını kar olarak çekmişse bu artık hesabı tamamlandı. Ya da tasfiye sürecinden sonrasında bu ara tasfiyeyi de alacağı bir şey yok.
Doğal olarak ki hesap aynı. Fakat bu ara tasfiye anlamında net yatırım tutarı sıfır demek burada. Net yatırım tutarı yok. Ana para olarak anlıyoruz fakat ana paraya yakın bir sayı. Yakın bir kavram aslen. Şu demek oluyor ki birçok giriş çıkış yapabiliyor insanoğlu sisteme. Dolayısıyla bu tarz şeyleri netleştiriyorsunuz. Yatırdığı net sayı nedir ve onun karşılığında bir çekim yaptıysa eğer yatırdığı net rakamdan yada daha fazlasını kar olarak daha ilkin çektiyse bu kişiye artık ödeme yapmıyoruz.
Asla kar almamış bir kişinin. O süre net yatırım tutarına alıyor. Ana parasından bahsediyor. Burada bu kişiler olabilir. Gene bazı fonlarda azca ilkin bahsettim. Ödeme hemen hemen yapılmayan fonlar var. Bununla ilgili olabilir. Minik gruplar. Bunlar da oldukca azca sayıda insanoğlunun olduğu yapılar. Bir diğeri de fahiş kar elde edenler. Manipülasyon yapanlara da ödeme yapmıyoruz. Onların da bir miktar kalmış olabilir. Bazıları tamamını çekmiştir. Bir kısmı kalmıştır. Burada bir parası azca ilkin bahsettim. 455 bin şahıs içinde geri elde etmiş kişilere de geri ödeme yapmıyoruz.
Dolayısıyla bu ödeme yapmadıklarımızı bugüne dek bu şekilde düşünebilirsiniz. Tüm bu ödemelerle azca ilkin ne dedim? 444 bin 987 tekil yatırımcıya azca yada oldukca ödeme yaptık. Peki net yatırım tutarını alan yada portföy değerinin tamamını alan kaç şahıs oldu bu süreçte? O sayıda 371 bin 21 şahıs bu ara ödeme sürecini tamamlamış oldu. Net yatırım tutarının tamamını almış oldu yada portföy değerinin tamamı kendisine ödenmiş oldu. Bu şahıs artık mahsuplaşma için tasfiyenin tamamlanmasını bekleyecek fakat aslen her tüm hakları da aldı. Ara ödeme anlamında bakın o ayrımı yeniden yeniden vurguluyorum. Biz şu anda ara ödemeden bahsediyoruz. Nihai ödeme değil bu. Nihai tasfiyede olacak bir mahsuplaşma. Ara ödeme anlamında artık bu kişiler haklarını almış oldular, şeyi bekleyecekler. Nihai mahsuplaşmayı bekleyecekler.
Toplam ortalama 161 milyar lira ödemiş olduk bugüne dek. Bugüne dek ödenen toplam tutan 161 milyar, ana başlıkları söyleyecek olursam bir sürü sayı verince karışıyor. Sayı, süreç kendi içinde oldukca fazla bölüm var. Oldukça fazla detayı var. Bilhassa. Özetleyerek bitirelim. Bugüne dek muhteşem ve olağan tasfiyede 161 milyar liraya yakın bir ödeme yapılmış oldu yatırımcılara. Azca ilkin bahsettiğim o 455 bin 758 yatırımcıya 161 milyar lira yatırım yapılmış oldu. 444 bin 987 tekil yatırımcı şu yada bu seviyede Bir ödeme almış oldu. 371 bin 21 tekil yatırımcı ise ana parasını kısaca net yatırım tutarını ve yada portföy değerinin tamamını almış oldu.
Bu oldukca mühim bir sayı hakikaten sayısal olarak baktığımızda geriye 84 bin 737 şahıs kaldı şu anda sistemde. Ara ödeme anlamında şu anda sistemde 84 bin 737 şahıs var. Bunlardan bir kısmı hemen hemen asla alamamıştı. Diyelim ki 500 bin liraya kadar ödedik. Farklılıkları oluşturan bu rakamlar. Bu mevzuda da hazırlıklarımızı sürdürüyoruz.
Şöyleki diyelim ara ödeme hemen hemen tamamlanmadı. Azca ilkin bahsettiğim benzer biçimde oldukca büyük oranda tamamlandı fakat bir ödeme daha yapmamız gerekiyor. Son bir ödeme ile tamamlayabileceğimizi düşünüyoruz artık. Azca ilkin bahsettiğim şu 84 bin 737 şahıs kaldı. Ara ödemesi tamamlanmamış. Bunların bir kısmı alamayacak. Şu demek oluyor ki fahiş gelir elde etmiş, haksız kazanç elde etmiş, hukuki sorunları olanlar alamayacak. Gene net yatırım tutarı sıfır olanlar alamayacak. Onun dışındakilere son ödememizi yapacağız. Bu mevzuda hazırlıklarımızı sürdürüyoruz. Bir taraftan bu TMSF’deki emek harcamalar, bu geri kazanım da elde edeceğimiz kazanımlar. Öteki bir ekip fonlarda kalmış gene belli varlıklar. İki de çevrilebilir gene kaynaklar. Tüm bu tarz şeyleri önümüzdeki bir iki hafta içinde tamamlayıp son taksit ödememizi yapmış olup bu ara ödemeleri bitirmeyi planlıyoruz. Onun gününü bu hazırlıklarımız bittiğinde kamuoyuna duyuru edeceğiz.
Ondan sonrasında sorun tasfiyenin tamamlanması kısmına gelecek. Ondan sonraki daha birazcık süre alıcı bir şey. Hani o nihai tasfiyenin tamamlanması bir süre alıcı bir şey. Orada azca ilkin bahsettim. Varlıklar var. İşte başka bir ekip o artık birazcık daha süre alacak bir süreç. Gördüğünüz benzer biçimde oldukca büyük bir kitle, oldukca büyük bir yatırımcı grubu ara ödemeler sonucunda aşağı yukarı çıkıyor. Nihai tasfiyede alabileceklerini almış olacaklar.
İşin adli sürecinden bahsettik. Burada bir süreç işliyor. Oraya ekleyecekleriniz var ise adli süreçle ilgili tamamlayalım fakat meselemiz birazcık da meşru yatırımcıyı haklı şekilde koruyabilmek, bu süreci finans piyasalarına zarar vermeyecek şekilde sürdürebilmek fakat hem de tekrarının da yaşanmasına engel olmak. Bunu da ben kendi içinde ikiye ayırabiliriz. Tekrarın olmasına engel olmanın bir yolu cezasızlığı ortadan kaldırmak. Tam adli sürece geliyoruz.
İkincisi yeni bir ekip kanuni düzenlemeler. Bunlardan da bahsediyoruz. Bu adli süreçle ilgili isterseniz gene rakamlardan başlamış olalım. Şunu izah edelim rakamlardan ilkin. Bakın dünyayla da karşılaştırma ettiğinizde, Türkiye’deki geçmişle de karşılaştırma ettiğinizde, tarihimizin en büyük adli süreci, süreçlerinden birini yaşıyoruz şu anda. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımız, Hakkaniyet Bakanımız bizzat süreci izliyor, koordine ediyor. Dolayısıyla burada oldukca etkili bir adli sürecin işlediğini rahatça ifade edebilirim. 123 şahıs tutuklanmış. 279 şahıs için adli denetim sonucu verilmiş. 124 gerçek ve tüzel kişinin banka hesapları dondurulmuş. 285 el koyma işlemi yapılmış. Bu ne kadar kapsamlı bir adli süreçle karşı karşıya olduğumuzu gösteriyor. Bu rakamlar da doğal yeni kabahat duyurularıyla, yeni işlemlerle değişiyor. Burada da esas süreci götürmüş olan SPK. Tüm bu işlerin Ana kurumu doğal olarak ana para piyasaları kurulu.
Ana para piyasaları kurulumuz şu anda soruşturmalarını, incelemelerini sürdürüyor. Manipüle edilmiş, manipüle edilmiş olduğu kabul edilen kağıtları tek tek inceliyor. Bu bu şekilde kolay bir süreç değil, meşakkatli bir süreç. Burada epey bir mesafe almış durumda ve ikimiz de onlara Fon Koordinasyon Kurulu’nda ne kadar elemana ihtiyacınız var ise, hangi kurumdan geçici görevlendirmeyle ne desteğe ihtiyacınız var ise verelim diye söylemiştik. Maliye Bakanlığımızdan geçici görevli aldı SPK ve şu anda yoğun bir halde bu hisse bazlı manipülasyonları çalışıyorlar. Bittikçe kabahat duyurularında bulunuyorlar. Bir şey tespit ettiklerinde, bir şüpheli durum gördüklerinde bunu adli makamlara kabahat duyurusu olarak iletiyorlar.
SPK bu hisse bazlı çalışmalarını bitirdikçe kabahat duyurularını yapıyor. Bunu da sitesinden yayınlıyor. İsim isim kimlerle ilgili tespitler yaptıysa bu tarz şeyleri isim isim sıralama sıralama yayınlıyor ve adli makamlara bildiriyor. Ondan sonraki süreç adaletin işi, bağımsız yargının işi. Yanlış anlamayın burada SPK’nın kabahat duyurusunda hepimiz suçludur yada suçsuzdur. diyemeyiz. Bunu sadece bağımsız yargı inceleyecek. SPK bu kabahat duyurusunda bulunmuş oluyor. Fakat suçlu olup olmadığına karar verecek olan yargı, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımız da mevzuyu inceliyor. Sonuçta da bağımsız yargı hakimlerimiz kimin suçlu olduğuna kimin suçsuz olduğuna onlar karar verecekler. Dolayısıyla ben o münakaşaya o anlamda girmek istemem fakat adları merak eden var ise işte SPK’nın kabahat duyurularında İsimler geçiyor. Bu süreç bittikçe o manipüle edilen kağıtlarla ilgili incelemeler tamamlandıkça o yeni yeni bazı adlar de gene kamuoyuna, bültenle açıklıyor SPK bunu. Kendi sitesine de koyuyor. Başsavcılığa da iletiyor.
Dolayısıyla bu süreç bu şekilde ilerlemiş oluyor. SPK ile ilgili öteki bir süreç seyrettiğimiz Internasyonal Endeks Kuruluşları var biliyorsunuz ki. Bunların bazı yaklaşımları oldu bu süreçte. Bu da borsamıza ana para piyasalarımızın geneline yansıdı. Bu aşamada da oldukca yoğun bir emek verme başlatmış durumdayız. Gömü Maliye Bakan Yardımcımızın başkanlığında bir ekip oluşturmuş durumdayız. Burada da oldukca teknik bir emek verme sürdürülüyor. Bilhassa fiili dolaşım oranını bağımsız bir halde teyit edecek bir mekanizma üstünde dostlar çalışıyorlar.
Gene bu koordineli hareket edip manipülasyon yapılmasına dönük tedbirleri çalışıyorlar ve o mevzuda da belli adımlar atılıyor. Bir taraftan da suni zeka ile ilgili gene bir emek verme başlatacak SPK. Şu demek oluyor ki suni zeka ile oldukca daha süratli, real zamanda manipülasyonları görüp, bu insan eli değmeden diyelim bir ekip hataları tespit etmeye dönük bir ekip emekleri da yürütüyorlar. Fakat gene en mühim unsurlardan biri yeni bir kanun. Şimdi şu an çıkardığımız kanun muhteşem tasfiyeyi yönetmek suretiyle çıkardığımız bir kanundu. Yeni bir hazırlık yaptık. Denetilecek yaptırımları ağırlaştıracak kısaca bu mevzularda bu süslenme piyasaları mevzusunda yanlış yapanlara dönük hukuk dışına çıkanlara dönük yaptırımlar daha ağır hale getirilecek denetim sistemleri etkinleştirilecek kurumsal kapasite gene
Bu çalışmalarla beraber güçlendirilmiş olacak ve geleceğe dönük tekrar benzer hadiselerin yaşanmaması adına oldukca daha sıhhatli bir düzenleyici yasal çerçeve oluşmuş olacak. Bunu da uzun süredir çalışıyoruz ve sektör paydaşlarıyla da paylaştık. Finansal piyasadaki paydaşlarla da paylaşıldı. Görüşler alındı. Kurumlardan görüşler alındı. Epeyce bir olgunlaştı. Son bir üstünden geçip belli bir çerçeve içinde meclisimize sunacağız.
Şunu söyleyeyim bu aşamada. Ekonominin düşmanı belirsizliktir. Bizim bu işleri ortada bırakmamız, belirsiz bırakmamız söz mevzusu olması imkansız. Ara ödemeleri hızla tamamlayacağız. Tasfiye süreçleri kanuni çerçevede yürümeye devam edecek. Bir taraftan yeni kanunumuzu meclise sevk edeceğiz. Gelecekte tekrar benzer şeylerin yaşanmaması adına ne gerekiyorsa yapılacak. Bir taraftan da bu süreçlerde kabahat işlemiş olan, manipülasyon yapmış olan, vatandaşın, milletin hakkına hukukuna girmiş olan kim var ise o da bağımsız yargıda bulunacak. yargı süreci sonucu netleşip karşılığını en net bir halde görmüş olacak. Oldukça boyutlu bir halde bu süreci tamamlamayı hedefliyoruz ve bunun için her türlü gayreti sarf ediyoruz.
Bu süreçte oldukca sayıda siyasetçi, değişik kademelerde biliyorsunuz ki. Yargı süreçleriyle karşı karşıya şu anda. Emekli olanlar var, çekilme edenler var. Gene söylediğim benzer biçimde yargı süreçlerinde olanlar var, yargılananlar var. Bunlar suçlu mudur, suçsuz mudur onu yargı belirleme edecek. Kimin ne suçu var ise delilleriyle, kanıtlarıyla görebiliyoruz. Sadece ben şunu söylemek zorundayım. Bu yaşananlardan sonrasında bürokraside bir tazelenmenin son aşama yararlı bulunduğunu düşünüyorum doğrusu. Kurumlarımızın yeni bir heyecanla, taze bir kanla bu süreçlerde oldukca daha etkin bir halde çalışabilmesi adına bunun mühim bir değişiklik olduğuna inanıyorum. Önümüzdeki süreçlerde bu kurumlar bizim kurumlarımızdır.
Oldukça daha kuvvetli bir halde hem kurumlarımızın hem de ana para piyasalarımızın yoluna devam ettiğini göreceğiz. Bu süreçleri geride bıraktığımızda buradan çıkarılan derslerle de beraber normal olarak, atılan adımlarla beraber, meydana getirilen düzenlemelerle beraber, kurumsal tedbirlerle beraber hem kurumlarımız daha kuvvetli hale gelecek, hem de ana para piyasalarımız oldukca daha kuvvetli bir halde yoluna devam edecek. Bundan her insanın güvenli olması lazım. Bu süreçleri keşke yaşamasaydık doğal onu bir tarafa bırakarak söylüyorum fakat bu musibetten de lüzumlu dersleri çıkarıp yolumuza devam edeceğiz.
Ülkemizi oldukca daha sıhhatli bir halde ana para piyasalarımızı oldukca daha sıhhatli bir halde geleceğe taşıyacağız. Belirsizliğe de izin vermeyeceğiz. Şundan dolayı belirsizlik ekonomimize dolayısıyla milletimize zarar verir. Belirsizliği de bir an ilkin ortadan kaldırmak için hızla hareket ediyoruz.
2029 ENFLASYON HEDEFİ TEK HANE
Dünya hakikaten olağan dışı bir dönemden geçiyor. Bunu görmemiz lazım. Savaşlar, Ukrayna-Rusya savaşı, İran-ABD savaşı, Gazze’de yaşananlar, Avrupa’da neler yaşandığını görüyoruz, gelişimleri, dünya piyasalarını görüyoruz. Tüm dünyada enflasyonun yukarı doğru gittiği, büyümenin aşağı doğru gittiği bir Dönem yaşıyoruz. Bu genel bir tablo olarak bunu görüyoruz. Faizler yükseliyor, borsalar aşağıya doğru gidiyor.
Tüm dünyada bu şekilde genel bir eğilim var. Bu eğilim enerji ithal eden ülkeleri daha çok etkiliyor. Şundan dolayı harp bilhassa enerji maliyetlerini oldukca yükseltmiş durum. Ikimiz de dünyada en fazla maalesef fosil yakıt ithal eden ülkelerden biriyiz. Petrol, doğalgaz, son yıllarda işte Gabar, Karadeniz, yenilenebilir enerji, nükleer birçok hamle yaptık fakat halen doğal geçmişten gelen yapısal bir problemimiz bu. Dolayısıyla ikimiz de buradan etkileniyoruz. Merkez Bankamızın bir hesabına nazaran savaşın tesiri 7 puan civarında. Şu anda yüzde 29. İşte yüzde 22-23’ler civarında olacaktı. Fakat maalesef savaşın bu şekilde bir negatif tesiri oldu. Savaşın etkilemediği kalemler bazında baktığımızda tablo oldukca daha iyi durur. Bilhassa hizmet gelirlerinde aşağı doğru bir gidişat bulunduğunu görüyoruz. Ziraat bu yıl iyi gitti. Oradan besin fiyatlarının geçen yıla nazaran daha iyi gittiğini görüyoruz. Fakat yaz süreci itibariyle iyi bir sürem geçirmiş olduk. Hizmetlerde de bir aşağı yönlü gelişme var fakat bilhassa enerji ve enerji bağlantılı kalemlerde maalesef negatif bir tablo var. Buna karşın biz işte son olarak Merkez Bankamız 29,5 dedi yanlış hatırlamıyorsam. Biz orta vadeli programda 28,4 diye tahmin etmiştik. Göreceğiz doğal olarak bu ayın sonuçlarına nazaran de daha bir netleşmiş olacak. Gelecek yıl için yüzde 21’i hedefliyoruz. Ondan sonraki yıl 13,5. Daha sonraki yıl de tek hane benzer biçimde bir politikalarımızı sürdürüyoruz. Bütüncül bir siyaset setiyle hareket ediyoruz. Yalnız para politikasıyla hareket etmiyoruz.
Para politikası, maliye politikası ve arz yönlü tedbirler. Bilhassa son dönemde yaşananlar savaşla bağlantılı tedarik zincirlerinden meydana gelen sorunları daha belirgin hale getirmiş durumda. Bu çerçevede de önceliklendirdiğimiz başlıklar var. Birincisi toplumsal konut. 500 bin toplumsal konut hamlesini başlattık. Cumhuriyet tarihinin en büyük hamlelerinden biri. Yalnız gelecek yıl için buna tahsis ettiğimiz ödenek 250 milyar lira bütçeden tahsis ettiğimiz. Bütçe dışı bir ekip kaynaklar da burada kullanılacak. Bütçeden 250 milyar benzer biçimde bir sayı tahsis ettik. Burada daha dar gelirli hanelere dönük işte iki oda bir salon ağırlıklı. Kiralık boyutu da olacak biliyorsunuz ki. Kiralık konut büyük bir hamle ve bunun da gene kira fiyatlarına ve ev fiyatlarına pozitif yönde yansımasını bekliyoruz. Besin mevzusu önceliklendirdiğimiz bir mevzu. Sulamalar başta olmak suretiyle besin zincirindeki çeşitli tedbirlerle besin konusunu besin arzına odaklanıyoruz. Tecim politikalarımız da dahil olmak suretiyle.
Öteki taraftan yenilenebilir enerji. Bu mevzularda oldukca daha büyük bir hamleyi hayata geçirmeye çalışıyoruz. Bir öteki arz yönlü politikamız ise lojistik. Lojistikte de demir yollarına büyük bir ağırlık verme kararımız var, stratejimiz var. Bilhassa bu taşıma maliyetlerini düşürme ve hususi sektörün, real sektörün üreten kesimlerin rekabet enerjisini yükseltme anlamında demir yolları, üretim alanlarını limanlara bağlayan demir yollarına İltisak hattı dediğimiz hatlara öncelik vermiş durumdayız. Şunu anlatmaya çalışıyorum.
Enflasyonla mücadelede kararlıyız. Koşullar ne olursa olsun, dışsal koşullar ne olursa olsun biz doğru bir istikamette olduğumuza inanıyoruz. Bu istikameti devam ettireceğiz ve eninde sonunda arzu ettiğimiz noktalara geleceğiz. Bu yönde de gayretimizi devam ettireceğiz. Enflasyon meselesi bir taraftan etkili politikalarla kontrolü atlanıyor emek harcamalar süre fakat bu süreçte duyarlılık yayınlandı.
EMEKLİ MAAŞI DÜZENLEMESİ
Güncellemeler yapılıyor. Fakat bunun üstüne bir şey yaptığınız süre kanuni bir düzenlemeyle sadece yapabiliyorsunuz. Ikimiz de bu emekleri yoğun bir halde sürdürüyoruz. Gömü Maliye Bakanlığımız, Strateji Bütçe Başkanlığımız, doğal Emek verme ve Toplumsal Güvenlik, SGK, tüm bu ilgili kurumlarımızla beraber değişik alternatifler üstünde çalışmalarımızı yapıyoruz. Şunu ifade edebilirim. Bu asgari emeklilerle ilgili yalnız bir emek verme değil, geneline ilişkin, sistemin geneline ilişkin bir emek verme, emeklilerin geneline ilişkin bir emek verme. Prim ödeme gün sayısı benzer biçimde yaş benzer biçimde faktörler de bu çalışmada tartışılan mevzular. Bunlar da bu teknik çalışmalarda tartışılan mevzular. Bunu söyleyebilirim.
Değişik kademelerde olabilir anlamında bu iyileştirme, prim ödemeye nazaran. Oldukça detaya girmek istemiyorum. Şu sebeple toplumsal güvenlik sistemleri oldukca temel sistemlerdir. 17 milyon tüm ülkenin ekonomik geleceği açısından, sıhhatli bir gelecek açısından oldukca önemlidir toplumsal güvenlik sistemleri. Ikimiz de tüm bu toplumsal güvenlik sisteminin uzun vadeli sürdürülebilirliğini dikkate alan, oradaki kriterleri dikkate alan bir yaklaşım içinde değişik alternatifler üstünde duruyoruz. Bunu siyasal olarak kendi içimizde Sayın Cumhurbaşkanımıza arz ederek tercihimizi yapmış olup meclisimize sunacağız. Ve ondan sonrası doğal meclisimizin takdirinde olacak. Fakat her halükarda emeklimize enflasyonun üstünde bir artışı hedefleyen bir emek harcamayı tamamlayıp meclisimizin takdirine sunacağımızı ifade edebilirim.
Şöyleki söyleyeyim, kuvvetli bir mekanizma var burada. Her üst Müzakereler başlamış değil. Emek verme ve Toplumsal Güvenlik Bakanlığımız yürütüyor bu müzakereleri. Kamu tarafında, işçi tarafında sendikalar var. İşçi sendikaları, işveren tarafında da işveren sendikaları, TİSK var biliyorsunuz ki. Bu müzakereler yapılıyor. Burada işin iki boyutu var. Bir taraftan dediğiniz benzer biçimde, refahı, daha iyi imkanlara ulaşması. Öteki taraftan da işletmelerin sürdürülebilirliği, rekabet gücü, istihdamın korunması, kayıt dışılığın önlenmesi benzer biçimde amaçlar var. İşte bu ikisi içinde bir denge oluşturularak bir belirleme olacağını düşünüyorum ben fakat hemen hemen o müzakereler başlamış değil. Yakın bir süreçte yapılıp sonuçlar duyurulur. Dolayısıyla kendi mecrasında gene bu emek harcamalar tamamlanacaktır.
TERÖRSÜZ TÜRKİYE
Bir kere Terörsüz Türkiye, Türkiye’de yeni bir iklim oluşturdu aslına bakarsan. Şimdi bunun altını çizmek isterim ben. Bu iki senedir aslen Türkiye değişik bir iklime kavuşmuş oldu. Oldukça şükür artık terörü eskisi kadar konuşmuyoruz. Fakat bir taraftan da Terörsüz Türkiye’nin amacı ne? Terör meselesini kalıcı bir halde ülkenin gündeminden çıkarmak. Tekrar gelmemek suretiyle ülkenin gündeminden çıkarmak. Oldukça şey kaybettik. Terör her şeyden ilkin insan kaybı. Şehitlerimize rahmet temenni ediyorum bu vesileyle. Gazilerimize şükranlarımı sunuyorum. Onun hesabı olmaz oradaki kaybın. En büyük yitik o. Fakat onun haricinde da ekonomik olarak Türkiye oldukca şey yitirdi. 2,3 trilyon dolar bir ekonomik kayıptan, kalkınma kaybından bahsediyoruz. Dolayısıyla bu prangalardan Türkiye’yi kurtarmak ve 86 milyon için tüm yurttaşlarımız için daha kuvvetli bir gelecek için bu süreci yönetiyoruz. Bir taraftan da bölgemizi hep beraber görüyoruz. Geçen yüzyıla gittiğimizde de 100 yıl öncesinde de görürsünüz. Şimdi de var. Emperyalist bir ekip tuzakların, oyunların kurgulandığı bir bölgedeyiz. Biz diyoruz ki bu bölgenin kaynaklarını bir ekip emperyalist güçler alıp sömürmesinler. Bu bölgenin kaynaklarını bu bölgede yaşayan insanoğlu kullansınlar.
Irak’ın kaynakları Iraklılara gitsin. Suriye’nin kaynakları Suriyelilere gitsin ve bölge zenginleşsin. Güvenin, huzurun olmadığı bir yerde zenginlik de olmuyor. İnsanların refahı da yükselmiyor. Dolayısıyla hem Türkiye’de hem çevremizde biz oldukca daha değişik bir atmosfer istiyoruz ve bu anlamda Terörsüz Türkiye son aşama zamanı bir süreç. Buna katkıda bulunan her insana de şükranlarımı sunuyorum. Zamanı bir süreç ve hepimize büyük mesuliyet düşüyor.
Terörsüz Türkiye mecrasında pozitif yönde bir halde aşama kaydediyor. Sahada da gelişmeler görüyoruz. İşte bazı mağaralar boşaltılıyor. Sincar’da mühim gelişmeler oldu. Şu demek oluyor ki sahada da somut bir ekip adımların atılmaya başlandığını görüyoruz. Fakat hemen hemen tam olarak silahların bırakıldığı ve fesih sürecinin tamamlandığı bir aşamada da değiliz. Adım adım oraya doğru gidiliyor. Bu tamamlandığında bu tespit yapılacak. Bu tespit teyit edildiğinde kanundaki ikinci aşamaya geçmiş olacağız. O denetimli serbestlik dediğimiz ikinci aşama ondan sonrasında başlamış olacak. Orada da hem hakkaniyet mekanizmaları devreye girecek hem de toplumsal uyumla ilgili bütünleşmeyle ilgili mekanizmalar devreye girmiş olacak.
Bunun da ötesinde terörün gündemden kalktığı bir ortamda, rahatlık ve itimat ortamının pekiştiği bir ortamda demokratik standartlarımızı yükseltme açısından da yeni bir atmosfer oluşmuş olacak. Dolayısıyla Türkiye’nin hem kalkınma anlamında hem demokrasi anlamında oldukca şeyler kazanabileceği zamanı bir süreçte olduğumuzu söyleyebilirim. Bunu da Türkiye modeliyle yürüttüğümüzün altını çizmek isterim. Burada üçüncü bir göz yok. Burada bir başka ülke yok. Burada denetim eden başka mekanizmalar yok. Meclisimiz var, hükümetimiz var, sivil toplumumuz var, partilerimiz var. Tüm bu mekanizmalarla, kurumlarımız var. Bu mekanizmalarla Türkiye problem çözme kapasitesi olan bir ülke bulunduğunu tüm dünyaya gösteriyor. Bu da oldukca tehlikeli sonuç. Bu süreçte son söyleyeceğim hepimizin dilimize, üslubumuza oldukca dikkat etmesi lazım. Daha kapsayıcı, daha kucaklayıcı bir söylemle, kardeşliğimizi, birliğimizi, beraberliğimizi yücelten, pekiştiren bir söylemle, ulusal birliğimizi pekiştiren bir söylemle geleceğe hep beraber yürümemiz lazım.”

