Kültür ve Gezim Bakanlığının Aspendos Antik Kenti’nde sürdürdüğü kazı çalışmalarında mühim bir buluntuya ulaşıldı. Aspendos Akropolisi ile tiyatroyu birbirine bağlayan Tiyatro Caddesi’nin Doğu Meydanı’nda ortaya çıkarılan mozaik, haiz olduğu ikonografik özellikleri ve işçilik kalitesiyle Roma Periyodu Anadolu mozaik sanatına ilişkin dikkat çekici veriler sunuyor.
Kültür ve Gezim Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Aspendos’ta yürütülen kazı çalışmalarında gün yüzüne çıkarılan mozaiğin, Roma Periyodu Anadolu mozaik sanatına ilişkin mühim veriler sunduğunu belirtti. Tiyatro Caddesi’nde ortaya çıkarılan eserin merkezinde, kente yaşam veren Eurymedon Nehri’ni simgeleyen “Genç Eurymedon” tasvirinin yer aldığını kaydeden Ersoy, mozaiğin haiz olduğu ikonografik özellikler ve işçilik kalitesiyle öne çıktığını açıkladı.
Bakan Ersoy, toplumsal medya hesabından duyurduğu buluntuya ilişkin yapmış olduğu değerlendirmelerde şunları kaydetti:
“Aspendos’ta yürüttüğümüz kazı çalışmalarında, Roma Periyodu Anadolu mozaik sanatına ışık tutacak son aşama mühim bir keşfi gün yüzüne çıkardık. Tiyatro Caddesi’nde ortaya çıkarılan mozaiğin merkezinde, kente yaşam veren Eurymedon Nehri’ni simgeleyen “Genç Eurymedon” tasviri yer ediniyor. Saz yaprakları, amphora ve balık figürleriyle zenginleşen bu kompozisyon; suyun, bereketin ve yaşamın simgesel anlatımını yansıtıyor. Ufak tesseralarla oluşturulan renk geçişleri, detay zenginliği ve yüksek işçilik kalitesiyle dikkat çeken yapıt, mozaik sanatında oldukça ender rastlanan dere tanrısı betimlemelerinden biri olmasıyla da ayrı bir ehemmiyet taşıyor. Bu bulgu, yalnızca Aspendos’un sanat içerikli zenginliğini ortaya koymakla kalmıyor; Roma Periyodu Anadolu mozaik sanatına ilişkin mühim bilimsel veriler de sunuyor. Bakanlığımız Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün kıymetli uzmanlarına, kazı ekibimize ve alın teri döken her insana teşekkür ediyorum.”
Mozaikli Yapının İlk İzleri Milattan Sonrasında 3’üncü Yüzyıla Uzanıyor
Aspendos Akropolisi ile Tiyatro’yu birbirine bağlayan Tiyatro Caddesi’nin Doğu Meydanı’nda yürütülen çalışmalarda, meydan ile Doğu Sur Duvarları içinde ortalama 6 x 25 metre ebatlarında mozaikli bir mimari yapı ortaya çıkarıldı.
İlk değerlendirmelere gore yapının milattan sonrasında 3’üncü yüzyıl başlarında havuz olarak inşa edilmiş olduğu, şimdiye kadar kazısı tamamlanan ortalama 6 x 7,50 metrelik bölümde açığa çıkarılan mozaik döşemenin ise hemen hemen kazılmamış alanlarda da devam etmiş olduğu anlaşıldı. Yapının, milattan sonrasında 262 depreminin arkasından iç duvarlarla bölünerek değişik mekânlara ayrılmış olduğu değerlendiriliyor.
Mozaiğin Merkezinde Genç Eurymedon Yer Alıyor
Gün yüzüne çıkarılan mozaik tabanın ilk panosu geometrik bezemelerden, ikinci panosu ise merkezindeki figüratif betimlemeden oluşuyor.
İkonografik özellikleri ve benzer örnekler doğrultusunda söz mevzusu figür, Aspendos’a yaşam veren Eurymedon Nehri’ni simgeleyen “Aspendos Dere Tanrısı Genç Eurymedon” olarak tanımlanıyor.
Saz Yaprakları ve Amphora ve Balık Figürleri Dikkat Çekiyor
Mozaikte, Dere Tanrısı tasviri başlangıcında ve elinde saz yapraklarıyla betimleniyor. Tabiat ananın bereketini ve suyun yaşam veren enerjisini simgeleyecek şekilde içinden su dökülen bir amphoraya yaslanmış pozisyonda tasvir edilen figüre, dere içinde karşılıklı yüzen balıklar birlikte rol alıyor. Kompozisyonu tamamlayan balık figürleri, sahneye canlılık kazandırırken su dünyasının zenginliğini de yansıtıyor.
Roma Periyodu Anadolu Mozaik Sanatına Yeni Veriler Sunuyor
Ufak tesseralarla oluşturulan renk geçişleri, detay zenginliği ve dengeli figür oranlarıyla yüksek nitelikli bir işçilik ortaya koyan mozaik, mozaik sanatında bu tür dere tanrısı betimlemelerine oldukça sınırı olan sayıda rastlanması sebebiyle bilimsel ve kültürel açıdan ayrı bir kıymet taşıyor.
Bulgu, yalnızca Aspendos’un sanat içerikli zenginliğini ortaya koymakla kalmıyor; bununla birlikte Roma Periyodu Anadolu mozaik sanatına ilişkin mühim veriler sunuyor.
