Küresel iklim değişikliğinin tesirleri Akdeniz’de ürkütücü boyuta ulaştı. Dünya Hava Vakaları İlişkilendirme Girişimi’nin yeni araştırmasına nazaran Akdeniz’deki aşırı deniz sıcaklıklarında iklim değişikliğinin oranı ortalama 2 dereceye ulaştı. Doğu Akdeniz’in ortalama yüzde 70’i deniz sıcak dalgası yaşarken, insan kaynaklı küresel ısınmanın bulunmadığı bir dünyada bu oranın yalnızca yüzde 9 civarında kalacağı hesaplandı. Bilim adamları, denizlerdeki süratli ısınmanın yalnızca ekosistemi değil, kıyı kentlerindeki sıcaklıkları, balıkçılığı ve sonbahardaki şiddetli yağış riskini de etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.
Şimal Karolina Üniversitesi’nden deniz biyoloğu Dr. John Bruno da ısı yükseldikçe bazı türlerin daha serin sulara doğru hareket ettiğini, sadece tüm canlıların bunu yapamadığını belirterek birçok tür açısından biyolojik uyumun sınırlarına hızla yaklaşıldığını ifade ediyor.
FARKLI BÖLGELER İNCELENDİ
İsviçre, İsveç, ABD, İrlanda ve İngiltere’den bilim adamlarının katılımıyla hazırlanan son araştırma, İrlanda açıklarından Akdeniz’in doğusuna kadar uzanan geniş bölgede deniz yüzeyi sıcaklıklarının insan kaynaklı iklim değişikliği sebebiyle muhteşem seviyelere çıktığını ortaya koydu. Araştırmada Kelt Denizi ve çevresi, Biskay Körfezi ile İber Yarımadası kıyıları, Batı Akdeniz ve Doğu Akdeniz olmak suretiyle dört bölge ayrı ayrı incelendi. Doğu Akdeniz bölgesine Ege Denizi, İyon Denizi ve Adriyatik de dahil edildi. Bilim adamları hem yıl içindeki en sıcak 14 günlük süreci hem de bilhassa temmuz ayındaki en sıcak 14 günlük süreci çözümleme ederek gözlemsel kayıtları iklim modelleriyle karşılaştırdı.
KÜRESEL ORTALAMAYI GEÇTİ
Sonuçlar bilhassa Akdeniz açısından dikkat çekici. Dünya endüstri öncesi döneme nazaran ortalama 1,4 aşama ısınmış durumda sadece Akdeniz’in bazı kesimlerindeki aşırı deniz yüzeyi sıcaklıklarının artış hızı bunun oldukca üstünde. Gözlemsel verilere nazaran aşırı deniz sıcaklıklarındaki artış Kelt bölgesinde ortalama 1,2 aşama olurken Biskay Körfezi ve İber Yarımadası çevresinde ortalama 1,5 dereceye ulaştı. Batı Akdeniz’deki artış ortalama 3,1 aşama, Doğu Akdeniz’de ise 2,6 aşama olarak hesaplandı. Araştırmacılar iklim modelleriyle gözlemleri beraber değerlendirdiklerinde, insan kaynaklı iklim değişikliğinin Akdeniz’deki aşırı deniz sıcaklıklarına ortalama 2 derecelik direkt katkı yaptığını belirledi.
DOĞU AKDENİZDE ÇARPICI FARK
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri deniz sıcak dalgalarının kapladığı alanlarda ortaya çıktı. 2026’da Biskay Körfezi ve İber Yarımadası kıyılarının ortalama yüzde 90’ı deniz sıcak dalgası koşullarına maruz kaldı. Doğu Akdeniz’deki fark ise oldukca daha büyük saptandı. Uzmanlar sonuçların Doğu Akdeniz, Ege ve Türkiye çevresindeki denizlerinin geleceği açısından da dikkat çekici bir tablo ortaya koyduğu belirtiyorlar. Araştırma sonucunda ek olarak Akdeniz’de haziran ayında bazı bölgelerde deniz yüzeyi sıcaklıklarının 1990-2020 averajının 6 aşama üstüne kadar çıkmış olduğu da belirlendi.
Imperial College London’dan Prof. Dr. Friederike Otto ise Avrupa denizlerinin küresel averajdan daha süratli ısındığına dikkat çekerek, yalnızca yeni koşullara uyum sağlamanın kafi olamayacağını ve fosil yakıt kullanımının azaltılmasının geciktirilmesinin deniz ekosistemleri üstündeki maliyeti büyüteceğini vurguluyor.
İSTİLACI TÜRLER ÇOĞALIYOR
Akdeniz açısından ise başka bir çekince yabancı ve istilacı türlerin yayılması. WWA raporunda aktarılan önceki araştırmalara nazaran ortalama bin yabancı deniz türünün Akdeniz’deki yayılım alanında ısınmayla bağlantılı değişimler yaşandı. Aslan balığı şeklinde sıcak suyu seven yırtıcı türlerin yayılması, yerli türler üstündeki baskıyı artırmış durumda. Isınmanın sürmesi durumunda morina, mezgit, uskumru, deniz tarağı ve ıstakoz şeklinde ticari açıdan mühim türlerin yaşam alanlarının ciddi şekilde değişebileceği, bazı balıkçılık kaynaklarının ise çöküş riskiyle karşı karşıya kalabileceği de belirtiliyor.
SICAKLIK REKORU
Araştırmadan elde edilmiş çarpıcı sonuçlardan biri de temmuz ayına ilişkin veriler oldu. Buna nazaran Akdeniz temmuzda 27 dereceyi görmüş oldu. Böylelikle averaj yüzey sıcaklığı en sıcak temmuz olarak kayda geçti. Maynooth Üniversitesi ICARUS İklim Araştırma Merkezi’nden Dr. Claire Bergin ise insan kaynaklı iklim değişikliğinin Akdeniz’i ortalama 2 aşama, Batı Avrupa denizlerini ise 1,3-1,4 aşama ısıttığına dikkat çekerek bunun kıyı toplumlarının besin ve gelir için bağımlı oldukları ekosistemleri tekrardan şekillendirebileceği uyarısında bulunmuş oldu.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
