ABD Başkanı Donald Trump’ın Rusya’yı ekonomik sorunları ve Ukrayna savaşı sebebiyle “kâğıttan kaplan” şeklinde küçümseyen sözleri Moskova’da yankı buldu. Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov, Rusya’nın yüzyıllardır ayı sembolüyle anıldığını vurgulayarak “Rusya kesinlikle bir kaplan değildir. Rusya daha ziyade bir ayıya benzetilir. Kâğıttan ayı diye bir şey yoktur. Rusya gerçek bir ayıdır” açıklamasında bulunmuş oldu. Açıklamanın arkasından bilhassa politikada Rusya için çoğunlukla kullanılan bir ifade olarak “Rus ayısı” tanımının nereden geldiği de merak edildi. İşte o meşhur tanımın kökeni:
Rusya zamanı süresince ülkeyi karikatürize etmek için kullanılan “Rus ayısı” tanımı SSCB döneminde ulusal kıymet olarak sahiplenildi.
İNGİLİZLER BULDU
“Rus ayısı” tabiri, Rusların değil Batılıların kullandığı ifade olarak 16. yüzyıla kadar uzanıyor. İngiliz edebiyatında Shakespeare’in Macbeth oyununda geçen “rugged Russian bear” (Dayanıklı Rus ayısı) ifadesi bu sembolün erken örneklerinden birisi. 18. ve 19. yüzyıllarda bilhassa İngiltere’de piyasaya çıkan karikatürlerde Rusya, büyüklüğü ve sertliğiyle “ayı” olarak da resmedildi. Bu zamanda Avrupa haritalarında da Rusya’nın üstüne ayı figürleri işlenerek ülkenin yırtıcı tabiat ve güçle özdeşleştirildiği görüldü.
DEVASA VE HANTAL
19. yüzyıl süresince Batı basınında, Birinci Dünya Savaşı’nda ayıya benzetilen karikatürlerde Rusya savaşın devasa fakat hantal gücü olarak sunuldu. Batılı karikatüristler için ayı imgesi kimi süre saldırganlığı, kimi süre ülkenin devasa yüzölçümünü kimi süre da Rusya’daki iç sorunları temsil eden yaralı ve bitkin bir figür haline geldi. Rusya’nın ulusal sınırları da ayıya benzetildi.
Ülkenin sert imajını yumuşatmak için 1980 Moskova Olimpiyatları’nda “Mişa” adlı sempatik bir ayı maskotu kullanıldı.
SSCB SAHİPLENDİ
20. yüzyılda Sovyetler Birliği, olumsuzluk atfedilen bu sembolü sahiplenerek tersine çevirdi. 1980 Moskova Olimpiyatları’nın maskotu “Mişa” adlı sempatik ayı, sert imajı yumuşatmayı hedefliyordu. Soğuk Harp yıllarında ABD Başkanı Ronald Reagan’ın “Ormandaki Ayı” kampanya reklamında ayı, Sovyet tehdidinin simgesi yapılmış oldu. SSCB’nin dağılmasından sonrasında ise Rusya’da ayı figürü tekrardan öne çıktı; Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Birleşik Rusya Partisi ayıyı sembol edindi, eski Devlet Başkanı Dmitri Medvedev’in soyadı bile “ayı” kökünden geldiği için simgesel bir anlam kazanmıştır. Bugün Rusya’nın birçok federal bölgesinin arma ve bayraklarında da kutup ve boz ayılar yer almaya devam ediyor. Ayı figürü günümüzde Ruslar için ulusal gururun temsillerinden birisi durumunda.
ULUSAL FİGÜR
Rusya’nın ayısı kadar bilindik başka ulusal semboller de tarih süresince siyasetin ve kültürün parçası oldu. İngiltere aslanla özdeşleşirken bu monarşinin enerjisini simgeliyordu. Fransa’nın horozu, Galya kökenli bir sembol olarak devrim ve ulusal uyanış dönemlerinde terfi etti. Çin’de ejderha binlerce senelik imparatorluk geleneğinin ve göksel kudretin simgesi olarak kullanıldı. ABD Birleşik Devletleri kartalla, bilhassa “özgürlük” ve gökyüzüne hâkimiyet idealiyle anıldı. Hindistan’ın fil sembolü, bilgelik ve kalıcılığın ifadesi olurken, Japonya’nın turnası sulh ve uzun ömürle özdeşleşti.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
