Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Başkanı Nail Olpak, Türk Hava Yolları’nın (THY) Boeing’den tayyare satın alma sonucuna ilişkin, “ABD’ya 5 milyar dolar da 55 milyar dolar da ihracat yapılsa, Türk Hava Yolları’nın bu şekilde bir alım gerçekleştirmesi durumunda bu uzun vadeli bir gereksinim. İkili tecim dengesi çerçevesinde değerlendirilmesi doğru değil.” dedi.
Olpak, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ABD’deki temaslarının peşinden AA muhabirine değerlendirmede bulunmuş oldu.
THY’nin Boeing’den tayyare satın alma sonucuna değinen Olpak, “ABD’ya 5 milyar dolar da 55 milyar dolar da ihracat yapılsa, Türk Hava Yolları’nın bu şekilde bir alım gerçekleştirmesi durumunda bu uzun vadeli bir gereksinim. İkili tecim dengesi çerçevesinde değerlendirilmesi doğru değil.” diye konuştu.
Olpak, Türkiye’nin organik gazı tamamen kendi kaynaklarından elde edebilmesi durumunda ithalata gerek kalmayacağını sadece şu an için bu seviyeye ulaşılamadığı için kaya gazı, LNG şeklinde kaynakların dışarıdan temin edilmeye devam edeceğini aktardı.
“Naturel gazı bir ülkeden değil de başka bir ülkeden alıyorsam, bu dış ticaretimizde aynı etkiyi oluşturacak.” diyen Olpak, “Dolayısıyla, ABD ile ticarette bu iki alanda negatifleşmeye gidilecekmiş şeklinde bir bakış açısını ben bir iş insanı olarak doğru bulmuyorum.” şeklinde konuştu.
DEİK olarak her yıl ABD’de iki büyük toplantı düzenlediklerini hatırlatan Olpak, bunlardan ilkinin ilkbaharda Washington’da, ikincisinin ise sonbaharda Birleşmiş Milletler ile eş zamanlı olarak New York’ta gerçekleştirildiğini söylemiş oldu.
Olpak, bu yıl 17’ncisi düzenlenen Türkiye Yatırım Konferansı’na katıldığını belirterek, “Son 14 toplantıya katıldım. Süre içindeki gelişimi, değişimi ve beklentileri birebir gözlemleme imkanım oldu. Son yıllarda ise başkan olarak bu süreci yakından yöneten birisiyim.” dedi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla meydana gelen görüşmede, ABD’nin önde gelen ilk 100 şirketinden 25’inin başkan ve üst yönetici (CEO) düzeyinde temsil edildiğini vurgulayan Olpak, toplantıya katılan firmaların büyük kısmının halihazırda Türkiye ile çalışan yada uzun süredir Türkiye’de etkinlik gösteren firmalar bulunduğunu kaydetti.
Olpak, bu şirketlerin bir kısmının 100 yılı aşkın süredir Türkiye’de etkinlik gösterdiğini anlatarak, “Aralarında 20, 30, hatta 50 senedir Türkiye’de bulunan firmalar var. İkili diyaloğun kuvvetli olduğu, samimi bir ortamda konuların derinlemesine ele alındığı bir süreç yaşandı. Sayın Cumhurbaşkanımızın yoğun programına karşın firmalarla neredeyse iki saate yakın bir süre bir araya gelindi ve görüşmeler yapılmış oldu.” diye konuştu.
Toplantının basına daha oldukca Boeing alımı üstünden yansıdığına dikkati çeken Olpak, şunları kaydetti:
“Doğal ki oldukca mühim bir projeden bahsediyoruz sadece bunun haricinde da birçok başlık ele alındı. Masada Lockheed Martin’in temsilcileri de vardı, bankacılık sektörü ve değişik yatırımcılar da toplantıya katıldı. Önceki yıllarda daha geniş katılımlı toplantılar düzenliyorduk, bu yıl ise son iki senenin deneyimiyle daha odaklı ve hedefe yönelik bir yapı tercih edildi.”
“TOPLANTILARDA MEVCUT VE GELECEK DÖNEMDE HAYAT GEÇİRİLEBİLECEK İŞBİRLİKLERİ ELE ALINDI”
Enerji ve Doğal Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın ABD’de enerji firmalarıyla yapmış olduğu toplantılara değinen Olpak, “Odaklanmanın daha ön plana çıkması gerektiği kanaatine vardığımızda bu toplantı formatını daha uygun gördük. Görüştüğümüz firmaların büyük çoğunluğu aslına bakarsan halihazırda Türkiye ile çalışan yada temas halinde olan firmalardı.” diye konuştu.
Toplantılarda mevcut projelerin yanı sıra gelecek dönemde hayata geçirilebilecek işbirliklerinin de ele alındığını belirten Olpak, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Washington ziyareti esnasında duyurulan LNG ve nükleer enerji alanlarındaki anlaşmaların da masada bulunduğunu söylemiş oldu.
Gömü ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in, ABD temasları kapsamında ilkin ortalama 15 firmanın temsilcilerinin yer almış olduğu odak grupla, peşinden da değerlendirme müesseselerinin yetkilileriyle kapalı dönem toplantılar yaptığını kaydeden Olpak, ek olarak 250 kişinin katılmış olduğu geniş çaplı toplantıya Gömü ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Tecim Bakanı Ömer Bolat ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan’ın da katıldığını açıkladı.
Olpak, bu görüşmede ekonomik sunumlar, analizler ve soru-cevap oturumlarının gerçekleştirildiğini aktardı.
TİCARET HACMİ 35 MİLYAR DOLARA ULAŞTI, HEDEF 100 MİLYAR DOLAR
DEİK Başkanı Olpak, iki ülke içinde 100 milyar dolarlık tecim hacmi hedefinin, ABD Başkanı Donald Trump’ın ilk başkanlık döneminde, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile beraber ortaya koyduğu bir vizyon bulunduğunu belirterek, şu detayları verdi:
“Bu hedef belirlendiğinde, iki ülke arasındaki tecim hacmi 20 milyar dolardı. Türkiye 8 milyar dolar ihracat yapıyor, 12 milyar dolar ithalat gerçekleştiriyordu. Doğrusu tecim dengesi yüzde 40’a yüzde 60 aleyhimizeydi. Bu hedef konulduğunda, DEİK olarak Türk Amerikan İş Konseyi ile beraber bir rapor hazırladık. O raporda mücevherat, otomotiv, inşaat malzemeleri ve mobilya şeklinde 6 sektör ön plana çıkmıştı.”
Olpak, salgın sürecinin peşinden bu raporu güncellediklerini ifade ederek, “Salgın sonrası sıhhat, sivil havacılık ve dijital teknoloji olmak suretiyle 3 yeni sektör daha devreye girdi. Böylece toplamda 9 sektör üstünde yoğunlaştık.” şeklinde konuştu.
Türkiye ile ABD arasındaki tecim hacminin son yıllarda mühim seviyede arttığını ve daha dengeli bir yapıya kavuştuğunu vurgulayan Olpak, sözlerini şöyleki sürdürdü:
“20 milyar dolar olan tecim hacmimiz bugün neredeyse ikiye katlanmak suretiyle. Geçtiğimiz yılı ortalama 35 milyar dolarlık tecim hacmiyle kapattık. Bu yıl bu rakamın birazcık daha üstüne çıkacağımızı öngörüyoruz. Geçmişte yüzde 60’a yüzde 40 aleyhimize olan tecim dengesi bugün 50’ye 50 seviyelerine geldi. Daha da önemlisi, ihracatımızı 8 milyar dolardan 17 milyar dolara çıkardık. Bu, ülkemiz adına pozitif yönde bir gelişmedir.”
Olpak, iş dünyasının önündeki 100 milyar dolarlık tecim hacmi hedefi doğrultusunda mesuliyet alması icap ettiğini ifade ederek, şu değerlendirmelerde bulunmuş oldu:
“Bu hedef doğrultusunda biz iş dünyası olarak neler yapabiliriz, buna odaklanmamız gerekiyor. Ara sıra kamuoyunda organik gaz ithalatı şeklinde kalemler sebebiyle ticaretin tekrardan aleyhimize döneceği yönünde değerlendirmeler yapılıyor. Sadece biz büyük resme bakmalıyız. Bugün geldiğimiz nokta, doğru yolda olduğumuzu gösteriyor.”

