AB’nin Rusya’ya yönelik yaptırım paketleri netice vermiyor. Avrupa’nın en büyük şeffaflık araştırma kurumlarından Transparency International EU (TIEU) araştırmasına bakılırsa AB’nin 16 yaptırım paketine karşın Kremlin’in harp ekonomisi halen ayakta. AB, Rusya’nın petrol taşıyan “gölge filosu”ndan bir tek yüzde 10’una erişebildi. Yeni 16’ncı paket alüminyum ithalatını yasaklarken LNG yaptırımı gene gelmedi. Uzmanlar, yaptırımların siyasal vetoları aşması için nitelikli çoğunlukla alınması ve gölge filo gemilerinin iyelik zincirinin istihbaratla izlenmesi icap ettiğini belirtiyor. Hukuki boşluklar ve Macaristan benzer biçimde üyelerin vetosu ise Kremlin’e manevra alanı sağlıyor.
AB’nin 16 yaptırım paketine rağmen Rusya’nın harp ekonomisi halen ayakta. Uzmanlara bakılırsa tehlikeli sonuç önlemler halen alınabilmiş değil.
GÖLGE FİLO ETKİN
AB’nin 15’inci yaptırım paketi, 52 şahıs ve Ukrayna’nın egemenliğini ihlal eden 30 kuruluşa engellemeler getirdi. Pakette ilk kez, yaptırımları delmeye çalışan Çinli şahıs ve firmalar de hedef alındı. Ek olarak Rusya’nın “gölge filosu” olarak malum, sık sık isim ve bayrak değiştirerek dolaşan, sigortasız ve iyelik zinciri belirsiz petrol tankerlerinden 52’si daha AB limanlarına ve hizmetlerine erişimden men edildi. Böylece hedef alınan toplam vapur sayısı 79’a terfi etti. Sadece uzmanlara bakılırsa dünya genelinde ortalama 600 tankerden oluşan bu gölge filonun yalnızca yüzde 10’u kadarına dokunulmuş durumda. AB ek olarak Rusya, Çin, Sırbistan, İran ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki 32 şirkete ileri teknoloji ve çift kullanımlı ürün ihracatını yasakladı.
YAPTIRIMLAR TIKANIYOR
Verilere bakılırsa AB yaptırımları Rus ekonomisi üstünde ciddi baskı yarattı; mesela Rusya Merkez Bankası’nın 210 milyar euroluk rezervi donduruldu. Sadece yaptırım kararlarının oybirliğiyle alınması bazı üye devletlerin süreci tıkamasına niçin oluyor. Macaristan, Slovakya ve Çekya, Rus petrol ithalatında geçici muafiyet aldı; bu ülkeler ise ithalatı azaltmak yerine artırdı. Bilhassa Macaristan, enerji güvenliği garantisi almadıkça yeni yaptırım paketlerini veto etmekle tehdit etti. Uzmanlara bakılırsa AB yaptırımlarının başarısı, üye ülkelerin ortak iradeye bağlı kalmaya devam ediyor.
UYGULAMA EKSİKLİĞİ BÜYÜYOR
AB, “Dondur ve El Koy” isminde olan Vazife Gücü’nü kurarak üye ülkeler arası data paylaşımını güçlendirmeye ve yaptırım ihlallerini kabahat kapsamına alan bir yönerge yapmaya başladı. Ek olarak Yaptırımların İhlalinin Kabahat Haline Getirilmesine Dair Yönerge, ihlali tüm AB genelinde cezalandırmayı da hedefliyor. Varlık Kurtarma Direktifi ise suçluların mal varlıklarının el konulmasına olanak tanıyacak. Sadece AB Kamu Savcılığı’nın yetkisinin genişletilmesi ve yaptırımların soruşturma-kovuşturmasının AB düzeyine taşınması benzer biçimde tehlikeli sonuç adımlar hala atılmadı. Fransa, Almanya ve Avrupa Parlamentosu uzun süredir AB genelinde yaptırım ihlallerinin tek elden soruşturulması çağrısı yapıyor sadece bugüne dek somut bir teklif hazırlanmadı.
AB’de, Rusya’nın 600 tankerden oluşan ve küresel petrol – organik gaz ihracatında büyük paya haiz olan ‘Gölge Filosu’na karşı etkin tedbir alınması yönündeki çağrılar büyüyor.
YOLSUZLUK SORUNU BOŞTA
AB’nin 2020’de kabul etmiş olduğu Küresel İnsan Hakları Yaptırımları Rejimi (GHRSR), insan haklarını ihlal eden adları ülke ayırmadan hedef alabiliyor ve “AB’nin Magnitsky Yasası” olarak biliniyor. Sadece AB rejimi yolsuzluğu kapsamıyor; oysa ABD ve İngiltere’deki benzer yasalar yolsuzluk meydana getiren elitleri de direkt hedef alabiliyor. Avrupa Parlamentosu ise 2019’dan beri yolsuzluğun GHRSR’ye dahil edilmesini talep ediyor.
PAKETTE KRİTİK EKSİKLER
AB tarafınca onaylanan yeni 16’ncı yaptırım pakette alüminyum ithalatına yasak, Rusya’nın gölge filosuna ek gemilerin hedef alınması, Kremlin’e bağlı casusluk ve dezenformasyon faaliyetlerine karşı ek önlemler yer ediniyor. Sadece Rusya’dan petrol ve doğalgaz ithalatına yaptırım gene pakete dahil edilmedi. Uzmanlar, Kremlin’in harp ekonomisini kalıcı olarak sarsmak için AB’nin gölge filo gemilerinin sigorta ve iyelik bilgilerini seyretmek suretiyle internasyonal danışma paylaşımını çoğaltması gerektiğine dikkat çekiyorlar.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
