İstanbul Teknik Üniversitesi Tayyare ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, Türkiye’nin kuraklık açısından en tehlikeli sonuç dönemlerden birini yaşadığını ve birçok bölgede meteorolojik, tarımsal ve hidrolojik kuraklığın üst üste bindiğini söylemiş oldu.
Meteoroloji Genel Müdürlüğünün hazırladığı Standartlaştırılmış Yağış İndeksi (SPI) verilerine bakılırsa ülke genelinde şiddetli yada muhteşem kuraklık tesirleri görülüyor.
Kadıoğlu, Türkiye’nin yüzde 70’inin şiddetli yada muhteşem kuraklık koşulları altında bulunduğunu, Ağustos 2024-Temmuz 2025 periyodunun son 65 senenin en kurak yıllarından biri olarak kayıtlara geçtiğini belirtti.
Kuraklığın kısa süreli periyotlarda tarımı ve günlük yaşamı etkilerken, uzun soluklu periyotlarda su kaynakları, iktisat ve cemiyet üstünde kalıcı krizlere yol açtığını vurgulayan Kadıoğlu, “3 aylık periyotta kuraklıklar tarımsal üretimi, 6 aylıkta içme suyu ve dere akışlarını, 9 aylıkta su rezervlerini, 12 aylıkta ise iktisat ve toplumsal yaşamı direkt etkiledi.” dedi.
ŞİDDETLİ KURAKLIK YAŞANDI
Kadıoğlu, 3 aylık periyotta kuraklığın daha oldukca batı ve iç bölgelerde görüldüğünü, bilhassa İç Anadolu’da Ankara, Kırşehir, Afyon ve Konya’da şiddetli kuraklık yaşandığını bildirdi.
6 aylık periyotta kurak alanların genişlediğini ve kuraklığın şiddetinin arttığını kaydeden Kadıoğlu, Batı Anadolu ve Ege’de Kütahya, Uşak, Afyon ile Marmara’nın güneyinde muhteşem kuraklık, İç Anadolu’da Ankara, Çankırı ve Aksaray’da orta şiddetli kuraklık, Doğu ve Güneydoğu’da ise Van, Ağrı, Iğdır ve Siirt’te aşırı kuraklık görüldüğünü aktardı.
9 aylık periyodu gösteren haritada Doğu Anadolu’daki kuraklığın da belirginleştiğini, bununla beraber Karadeniz’in nemli kaldığına işaret eden Kadıoğlu, “Batı Anadolu’da Afyon, Kütahya ve Denizli muhteşem kurak. Bu, hidrolojik kuraklığın başladığının göstergesi. Güneydoğu Anadolu’da Şanlıurfa, Mardin, Siirt ve Diyarbakır aşırı ve şiddetli kurak.” diye konuştu.
En kapsamlı tablonun 12 aylık periyotta ortaya çıktığının altını çizen Kadıoğlu Kütahya, Uşak, Afyon, Balıkesir’in güneyi, Şanlıurfa, Diyarbakır, Siirt ve Mardin’in muhteşem kurak, Konya, Karaman, Mersin, Isparta ve Kayseri’nin şiddetli kurak bulunduğunu dile getirdi.
Kuraklıkta en tehlikeli sonuç bölgeleri, 12 ay süresince muhteşem kuraklık yaşayan İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu olarak sıralayan Kadıoğlu, şu tespitleri paylaştı:
En fazla yağış azalması yüzde 74’le Ege’de, yüzde 65’le Güneydoğu Anadolu’da, yüzde 55’le Doğu Anadolu’da ve yüzde 48’le İç Anadolu’da yaşandı. En sert kuraklık Doğu ve Güneydoğu’da etkili olurken Ege ve İç Anadolu’da da ziraat ve içme suyu için alarm verici bir tablo oluşmuş durumda. Marmara, Ege ve Akdeniz’in büyük kısmı son bir yılda şiddetli yada muhteşem kuraklık yaşadı. Karadeniz, bilhassa de batı kesimleri görece daha iyi durumda.
Türkiye genelinde yüzde 70’lik alanın şiddetli yada muhteşem kurak kategorisinde yer aldığını belirten Kadıoğlu, “Kuraklık, kısa vadede mahalli bir problem şeklinde algılansa da, uzun solukta ülke genelinde tarımı, ekonomiyi, su kaynaklarını ve toplumsal yaşamı tehdit eden bir krizdir. SPI verileri Türkiye’de kuraklığın boyutunun ciddi ve yaygın bulunduğunu açıkça ortaya koymaktadır. 2024-2025 süreci, Türkiye’nin birçok bölgesinde meteorolojik, tarımsal ve hidrolojik kuraklığın üst üste binmiş olduğu en tehlikeli sonuç yıllardan biridir. Bu tablo, ulusal su yönetimi, erken uyarı sistemleri ve kuraklığa dayanıklı ziraat politikalarının acilen devreye girmesi icap ettiğini göstermektedir.” şeklinde konuştu.
KURAKLIĞIN NEDEN OLABİLECEĞİ SONUÇLAR
Şiddetli kuraklığın tahıl ve sebze veriminde yüzde 40 ila 60’a varan kayıplara yol açabileceği ve buna bağlı olarak besin fiyatlarının artabileceği uyarısında bulunan Kadıoğlu, baraj doluluk oranlarının yüzde 30’un altına inebileceğini, içme suyu kesintileri yaşanabileceğini, yer altı su seviyelerinin mühim oranda gerileyebileceğini, kuyuların kuruyabileceğini, dere ve akarsu debilerinin yüzde 30 ila 50 azalabileceğini söylemiş oldu.
Tarımda suyu azca olan bölgelerde yüksek su isteyen ürünlerden vazgeçilmesi, yırtıcı sulamanın yasaklanarak çağıl sulama tekniklerinin gündeme alınması ve mahalli, kuraklığa dayanıklı ata tohumlarının desteklenmesi icap ettiğini ifade eden Kadıoğlu, sanayide atık suların arıtılarak tekrardan kullanılması, su verimliliği teknolojilerinin mecburi hale getirilmesi, deniz suyu arıtma yatırımlarının desteklenmesi ve su tüketimi yüksek endüstri tesislerinin tertipli denetlenmesinin mühim olduğuna değindi.
Kuraklıkla savaşım için mahalli yönetimlere, “Şehir Su Bütçesi” hazırlayarak su kaynaklarını gelir–gider hesabıyla yönetmeleri, şebekelerde kayıp-kaçak oranlarını hızla düşürmeleri ve yağmur sularını sarnıçlarda depolamaları tavsiyesinde bulunan Kadıoğlu, vatandaşlara da suyu tasarruflu kullanmaları çağrısı yapmış oldu.
Kadıoğlu, sözlerini şöyleki tamamladı:
“Kuraklıkla savaşım sadece mahalli yönetimlerin altyapıyı güçlendirmesi, tarımda suya bakılırsa ürün ve çağıl sulama anlayışına geçilmesi, sanayinin geri kazanım ve verimlilik teknolojilerine yatırım yapması, vatandaşların günlük hayatta tutum alışkanlıklarını benimsemesi ile mümkündür. Aksi halde, 2030’da su stresi, 2050’de su fakirliği riski kaçınılmazdır.”
