Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Kırgızistan Dışişleri Bakanı Ceenbek Kulubayev’in eş başkanlıklarında Ankara’da meydana gelen Türkiye-Kırgızistan Ortak Stratejik Planlama Grubu Yedinci Toplantısı’nın peşinden ortak basın toplantısı düzenlendi.
Kırgızistan’ın Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyinin 2027-2028 geçici üyeliğine seçilmiş olmasından dolayı tebriklerini ileten Fidan, bu vakası Kırgızistan için zamanı bir başarı ve zafer olarak nitelendirdi.
Fidan, Kırgız makamlarının Kırgızistan ve Türk Dünyası için mühim vazifeler üstelendiğini belirterek, Kırgızistan’ın internasyonal arenada ortaya koyduğu diplomatik başarıların ve Türkiye’nin bu başarıya katkısının, iki kardeş ülke arasındaki dayanışmanın en somut örneklerinden biri bulunduğunu beyan etti.
Kırgızistan ve Türkiye arasındaki iş birliğinin istikrarlı şekilde güçlendiğini kaydeden Fidan, görüşmede iki ülke arasındaki Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi’nin son toplantısında belirlenen hedeflere ne seviyede ulaşıldığının gözden geçirildiğini aktardı.
Fidan, iki ülke dışişleri bakanlıkları içinde 2027-2028 süreci için iş birliği programı imzalandığını duyurarak, “Aramızdaki iş birliği daha planlı, programlı, yapısal bir halde gitmeli. Bunu her düzeyde gündeme getiriyoruz.” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’un iki ülke arasındaki tecim hacmi hedefini 5 milyar dolar olarak belirlediğini hatırlatan Fidan, buna ulaşmak için çalıştıklarını beyan etti.
Fidan, Kırgızistan’da 350 Türk firmasının bulunduğuna ve sayının artmaya devam ettiğine dikkati çekti.
Görüşmede, bağlantısallık, finansman ve yatırım konularının da görüşüldüğünü dile getiren Fidan, “Bu son İran vakasında da gördük ki, bağlantısallık, kargo ulaşımı, malzemelerin ve ürünlerin iletimi hakikaten stratejik öneme haiz bir mevzu. Koridorlar, bağlantı yolları giderek daha da ehemmiyet kazanıyor.” dedi.
Fidan, Türk Devletleri Teşkilatı’nı (TDT), Türk Dünyasının ortak iradesinin mücessem bir hali olarak nitelendirerek, sözlerini şöyleki sürdürdü:
“Bu teşkilatın, bu birlikteliğin çağıl zamanlarda daha kurumsal şekilde, daha etkin olarak tüm alanlarda kapsayıcı bir etkinlik göstermesi liderlerimizin ortak iradesidir. Bu mevzuda doğal bizlere, bürokrasiye, sivil cemiyet örgütlerine ve iş yaşamına düşen oldukca vazife var. Hepimiz bu mevzuda elinden geleni halletmeye çalışıyor. Öteki taraftan bildiğiniz gibi, her yıl düzenlenen zirve var. Bu yıl zirveyi Cumhurbaşkanı’mızın ev sahipliğinde inşallah Ankara’da yapacağız.”
KÜRESEL VE BÖLGESEL MESELELER
Fidan, mevkidaşı ile görüşmesinde, Türk dünyasının ayrılmaz bir parçası olan Kıbrıs Türklerine yönelik haksız tecridin kaldırılması hususundaki çabaların ele alındığını belirterek, başta Ukrayna olmak suretiyle küresel ve bölgesel meselelerin görüşüldüğünü aktardı.
Rusya-Ukrayna Savaşı’nın devam ettiğini, savaşın etkilerinin daha da tehlikeli bir halde yayılma riski taşıdığının ele alındığını söyleyen Fidan, şunları kaydetti:
“İki ülke olarak buna iyi mi bakıyoruz, değerlendirmelerimiz nedir? Benim son olarak Rusya ziyaretinde elde ettiğim izlenimler, arkadaşlarımızın yapmış olduğu temaslar… Bu mevzularda görüş alışverişinde bulunduk. Gayemiz ve isteğimiz odur ki, bir an ilkin savaşın durması ve kapsamlı sulh görüşmesi için görüşmelerin başlaması ve bu mevzuda hem fikiriz.”
Öte taraftan, İran mevzusunda ABD ile varılan mutabakat mevzusunda ortak memnuniyetin dile getirildiğini söyleyen Fidan, “Kendilerinin de İran’la ilgili hususi ilişkileri var. O mevzuda takip ettikleri politikalar var. Orta Asya’ya oluşturulan bir coğrafyası var İran’ın. Bu bakımdan Orta Asya’ya sınır olduğundan İran politikaları Türk devletlerini de yakından ilgilendirmekte.” dedi.
Fidan, görüşmesinde, her insanın ortak meselesi olan, başta Filistin meselesi olmak suretiyle, Gazze, Lübnan, Suriye konularının teker teker ele alındığını belirterek, “(İsrail Başbakanı Binyamin) Netanyahu’nun yayılmacı politikası bölgede kaosu, istikrarsızlığı, savaşı, gözyaşını, yıkımı ve soykırımı destekleyen bir siyaset. Bu planın, bu politikanın durdurulması için internasyonal cemiyet olarak neler yapabiliriz, hangi tedbirler alınabilir, ne türden bir fiil planı ortaya konur… Bildiğiniz benzer biçimde, Türkiye olarak tüm internasyonal muhataplarımızla, ortaklarımızla mevzuyu ele alıyoruz.” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.
Kırgızistan ile Türkiye’nin tüm mevzularda aynı yerde durduğunu ifade eden Fidan, bunun kardeşliğin gerekliliği bulunduğunu söylemiş oldu.
Değişik fiil potansiyelleri bulunduğunu ve bu durumların da gözden geçirildiğini vurgulayan Fidan, Ortak Stratejik Planlama Grubu’nun toplantısında alınan kararlar ve takip edilecek hususlar bulunduğunu söylemiş oldu.
Bakan Fidan, toplantının bir sonraki Yüksek Düzeyli Stratejik Konsey Toplantısı’nın da altyapısını oluşturduğunun altını çizdi.
“Türkiye-AB ilişkileri son zamanlarda ‘belli bir ivmeyle daha yapıcı bir rotada’ ilerledi”
Dün Ankara’da Avrupa Birliği (AB) yetkilileriyle bir araya gelmesi ve Türkiye-AB ilişkilerinin seyrine ilişkin soruya cevap olarak Fidan, “Türkiye’nin AB’ye tam üyeliği stratejik hedeflerimizden biri. Bu mevzuda da Cumhurbaşkanımızın en başından itibaren kuvvetli bir iradesi var, vizyonu var.” ifadelerini kullandı.
Fidan, mevzudan görevli bakan olarak bu vizyonu hayata geçirmeye çalıştıklarını belirterek, “Dün meydana gelen ziyaret AB heyeti tarafınca meydana getirilen hakikaten mühim bir ziyaretti. Üç komiserin aynı anda ziyaret etmesi ve birçok mevzuyu masaya yatırma imkanımız olması bizim açımızdan da mühim bir aşamaydı.” değerlendirmesini yapmış oldu.
Türkiye-AB ilişkilerinin son zamanlarda “belli bir ivmeyle daha yapıcı bir rotada” ilerlediğini vurgulayan Fidan, her düzeyde ivme kazanan temaslar ve yapıcı adımlardan kıvanç duyduklarını söylemiş oldu.
Fidan, bilhassa iktisat, tecim, göç, güvenlik, bilim, araştırma, teknoloji dahil birçok alanda Türkiye-AB yüksek düzeyli diyalog toplantılarının tekrardan başlatıldığını, Avrupa Yatırım Bankası’nın Türkiye’deki faaliyetlerini kısmen yine başlattığını belirterek, “Tek Avrupa Ödeme Alanı dediğimiz SEPA’ya Türkiye’nin ilgisi var. Bu konudaki ilgili finansal teknik birimler çalışıyorlar.” dedi.
“AB TÜRKİYE’NİN BAĞLANTISALLIKTA OYNAYABİLECEĞİ ROLÜ GÖRÜYOR” VURGUSU
Bakan Fidan, dün AB Komisyonu Başkan Yardımcısı ve Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, AB Komisyonunun Genişlemeden Görevli Üyesi Marta Kos ile İçişleri ve Göçten Görevli Üyesi Magnus Brunner ile yapmış olduğu görüşmelerde bu alanlara ilaveten dış siyaset, bağlantısallık, enerji, ulaştırma, tecim, göç ve vize mevzuları benzer biçimde birçok mevzuyu ele aldıklarını ve güncel mevzuları gözden geçirdiklerini beyan etti.
Öte taraftan küresel ve bölgesel güvenlik, devam eden krizler, savaşlar, Rusya-Ukrayna, İran, Hürmüz Boğazı, İsrail yayılmacılığı benzer biçimde birçok mevzuyu masaya yatırdıklarını kaydeden Fidan, bağlantısallık konusunu da ele aldıklarını altını çizdi.
Fidan, dün meydana gelen görüşmede, Kallas, Kos ve Brunner’in vazife tanımı gereği hem dış siyaset ve bağlantısallık ile genişleme ile ilgili konuların, hem de göç ve vize mevzularını ele aldıklarını dile getirdi.
Bakan Fidan, “Bağlantısallık mevzusunda AB Türkiye’nin hem ortaya koyduğu ulaştırma altyapısının mühim yararını oldukca iyi değerlendiriyor, hem de coğrafi olarak Türkiye’nin bağlantısallıkta oynayabileceği görevi görüyor. Hem de Türkiye’deki liderliğin bu konudaki vizyonunu ve kapasitesini de oldukca iyi değerlendiriyor.” ifadelerini kullandı.
Fidan, bu mevzularda hem kuzey-güney hem doğu-batı ekseninde yeni lojistik bağlantı yollarını iyi mi harekete geçirebileceklerini, hem de var olanlardan hep birlikte daha çok iyi mi istifade edebileceklerini görüştüklerini aktardı.
“AB’NİN KAHİR EKSERİYETİ GÜMRÜK BİRLİĞİNİN GÜNCELLENMESİNDEN YANA”
Öte taraftan Gümrük Birliği güncellenmesi mevzusunda da her iki tarafta yoğun talep bulunduğunu belirten Fidan, “Fakat Kıbrıs Rum kesiminin bu mevzuda belli bir blokajı olmasından dolayı istenilen hızla adımlar atılamıyor. Avrupa Birliği’nde belli kararların üye ülkelerin katılımıyla alınması gerekiyor. Hepsinde ortak karar, ortaklaşmaya gerekseme yok. Oy çokluğuyla da olabiliyor. Fakat üye bir yerde kendi istediği eğer olmazsa başka bir yerde öteki üyelerin istediğini tıkıyor. Karşılıklı bu şekilde birbirlerini tehdit ettikleri için belli mevzular bir yere götürmekte zorlanılıyor. Fakat gördüğümüz şu, AB’nin kahir ekseriyeti Gümrük Birliğinin güncellenmesinden yana.” diye konuştu.
Fidan, mevcut ortalama 250 milyar dolara yaklaşan tecim hacminin ansızın iki misline üç misline çıkma durumunun bulunduğunu belirterek, Gümrük Birliği’nin güncellenmesinin her iki taraf için de yararlı bulunduğunu altını çizdi.
Bunu mevcut şartlarda iyi mi ilerletebilecekleri, neler yapabileceklerinin arayışı içinde olduklarını kaydeden Fidan, dün meydana gelen mevzular içinde bunun da bulunduğunu söylemiş oldu.
VİZE VE GÖÇ KONUSU
Fidan, göç ve vize konularının da mühim bulunduğunu, Türkiye’nin Avrupa ile entegrasyonu arttıkça bilhassa iş dünyası, öğrenciler, sanat dünyası ve gezim amaçlı gidiş gelişlerin arttığına işaret ederek, şunları aktardı:
“Bu mevzuda Türkiye’den talep var. Onlar kendilerince ellerinden geleni yaptıklarını düşünüyorlar fakat biz bu mevzuda daha da ileri iş birliğinin olmasını düşünüyoruz. Atılması ihtiyaç duyulan adımlar var. Onlar geçen yıl aşamalı vize kolaylaştırılması getirdiler. Cascade dedikleri. Bunu daha da ileri taşımak gerekiyor. Öteki taraftan vize serbestisi anlaşmasının yapılması için de belli şartların hayata geçmesi gerekiyor. O konudaki programları da birbirimizle paylaştık.”
Fidan, “Bizim AB ile olan ilişkilerimizin kurumsal manada daha da ileri gitmesi, daha planlı, programlı ve somut çıktılar üreten bir yapıda olması beklentimiz. Tüm bakanlıklarımız, kurumlarımız açıkçası bu yönde Cumhurbaşkanımız tarafınca talimatlandırılmışlardır.” ifadelerini kullandı.
AB koordinasyonundan görevli bakanlık olarak hem üyelik sürecini hem de devam eden ilişkileri en iyi şekilde iyi mi ileri taşıyabilecekleri için çalıştıklarını kaydeden Fidan, “Bildiğiniz gibi AB üyeleriyle ikili ilişkilerimiz hakikaten biri ikisi haricinde olağanüstü iyi. Ticari, siyasal, ekonomik doğrusu hiçbir sorun yok. Fakat kurum olarak bir araya geldikleri vakit orada bu ilişkilerin averajının AB’nin kurumlarına yansıtılamadığını görüyoruz. Bu problemleri tespit edip sistemli bir halde inşallah aşarak gitmeye devam edeceğiz.” değerlendirmesini yapmış oldu.
NATO ZİRVESİ
Fidan, Türkiye’nin 2004’teki zirvenin peşinden 22 yıl sonrasında tekrardan NATO Zirvesi’ne ev sahipliği yapacağına değindi.
Son iki zirvede alınan kararların Ankara’daki NATO Zirvesi’nde gözden geçirileceğinin altını çizen Fidan, “Bilhassa külfet paylaşımı başlığı altında gündeme getirilen, NATO’daki üyelerin ittifakın güvenliği için ortak bir külfet paylaşımına girmesi ve ortak emek ortaya koyması prensibi pratikle iyi mi hayata geçiyor, bu yine masaya yatırılacak.” dedi.
Fidan, “NATO 3.0” olarak tanımlanan, yeni küresel şartlara uygun NATO anlayışına ilişkin bakış açılarının gündeme getirileceğinden bahsederek, “Avrupa caydırıcılığının” giderek daha oldukca gündeme geldiğine dikkati çekti.
“Şu anda temel sorun Avrupa’nın olduğu bölgedeki cenk ve istikrarsızlık tehditleri.” ifadesini kullanan Fidan, NATO’nun bunlara yönelik olası ve mevcut sıkıntılarının ele alınacağını aktardı.
Fidan, “Bunun Türkiye’de yapılıyor olması Türkiye’nin stratejik önemini, NATO içindeki rolünü de bir kez daha ortaya koyuyor, pekiştiriyor. Bu da hakikaten devletimiz adına, milletimiz adına gurur verici bir husus.” diye konuştu.
Türkiye’nin bu türden oldukca mühim zamanı zirvelere ev sahipliği yapmasının, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın uzun erimli liderliğinin bir sonucu bulunduğunu söyleyen Fidan, “Dünyada saygınlık gören liderlik Türkiye’nin dış politikasında, bölge politikasında oyun kurucu bir vasıta olarak önümüze çıkıyor.” ifadesini kullandı.
SAVUNMA SANAYİİ ÖNEMLİ GÜNDEM BAŞLIKLARI ARASINDA
Fidan, NATO Zirvesi’nin yanı sıra Türkiye’de sivil cemiyet kuruluşları, kurumlar ve fikir müesseselerinin faaliyetler düzenleyeceğini belirterek, zirveye paralel olarak NATO Müdafa Endüstri Forumu yapılacağını hatırlattı.
Müdafa endüstri mevzusunun NATO’nun en mühim gündem maddelerinden bir haline geldiğini vurgulayan Fidan, bu konuların öncesinden de tartışıldığını sadece ağırlıklı olarak muharip birliklerin ve danışma unsurlarının değerlendirmeleri ve askeri hazırlıklarının ele alındığını beyan etti.
“Fakat şimdi son savaşlar gösterdi ki müdafa sanayisindeki üretkenlik, verimlilik, çeşitlilik ve bağımlılık oranı eşit derecede mühim bir husus. Bu da artık hem liderler düzeyinde hem etkinlik düzeyinde kendisini gösteriyor.” diye konuşan Fidan, bu mevzuda da mühim bir etkinlik yapılacağını sözlerine ekledi.
