Meksika, Kanada ve ABD’nin ev sahipliğinde düzenlenen 2026 Dünya Kupası öncesinde İranlı yöneticilere vize verilmemesi, bazı Afrikalı ve Latin Amerikalı taraftarların ülkeye girişte problem yaşaması ve göçmen karşıtı politikaların turnuvaya yansıdığı yönündeki eleştiriler futbolun yönetim biçimine ilişkin eski tartışmaları tekrardan gündeme taşıdı. Dünya futbolunun en kuvvetli kurumu olan FIFA, son yıllarda insan hakları, ayrımcılık ve şeffaflık mevzularında sık sık eleştirilerin hedefi oldu. Sadece tartışmalar yeni değil. Kurumun zamanı incelendiğinde, rüşvet soruşturmalarından işçi ölümlerine, apartheid döneminden siyasal çifte standartlara kadar uzanan bir geçmiş ortaya çıkıyor.
Dünya futbolunun en büyük kurumu FIFA, onlarca senedir yalnızca kupalar ve turnuvalarla değil, rüşvet soruşturmaları, işçi ölümleri ve ayrımcılık tartışmalarıyla da gündeme geliyor. (Reuters)
İKİ BÜYÜK RÜŞVET OPERASYONU
FIFA tarihinin en büyük kırılmalarından biri 2015 senesinde yaşandı. İsviçre’nin Zürih kentindeki Baur au Lac Oteli’nde düzenlenen operasyonlarda üst düzey FIFA yöneticileri gözaltına alındı. ABD Hakkaniyet Bakanlığı’nın yürüttüğü soruşturmada milyonlarca dolarlık rüşvet, kara para aklama ve ihale usulsüzlükleri iddiaları gündeme geldi. Soruşturma kapsamında onlarca yönetici ve futbol yetkilisi hakkında işlem başlatıldı. Krizin merkezinde devrin FIFA Başkanı Sepp Blatter bulunuyordu. Bu vakadan ilkin de FIFA’nın eski Başkanı Joao Havelange ile eski Brezilya Futbol Federasyonu Başkanı Ricardo Teixeira’nın, spor pazarlama şirketi ISL’den milyonlarca dolar almış olduğu İsviçre mahkemelerince ortaya çıkarılmıştı. Bu gelişmeler FIFA’nın yalnızca spor kurumu değil, ekonomik çıkar ağlarının merkezinde yer edinen bir yapı olduğu yönündeki eleştirileri güçlendirdi.
STADYUM İŞÇİLERİ HAYATINI KAYBETTİ
2022 Katar Dünya Kupası da FIFA’nın en tartışmalı organizasyonlarından biri oldu. Internasyonal medya kuruluşları, stadyumlar ve altyapı projelerinde çalışan Cenup Asyalı göçmen işçilerin emek verme koşullarını gündeme taşıdı. Nepal, Hindistan, Bangladeş ve Pakistan’dan gelen işçilerin ağır emek verme şartları altında hayatlarını kaybetmiş olduğu yönündeki haberler dünya kamuoyunda büyük tepki çekti. İnsan hakları örgütleri FIFA’yı senelerce sessiz kalmakla suçladı. Tartışmalar, milyarlarca dolarlık futbol ekonomisinin hangi emek koşulları üstünde yükseldiği sorusunu tekrardan gündeme taşıdı.
FIFA tarihinde iki büyük rüşvet operasyonu yapılmış oldu. Operasyonlar FIFA’nın yalnızca spor kurumu değil, ekonomik çıkar ağlarının merkezinde yer edinen bir yapı olduğu yönündeki eleştirileri güçlendirdi. (Reuters)
AFRİKA VE FİLSİTİN YOK SAYILDI
1966 Dünya Kupası öncesinde FIFA’nın Afrika, Asya ve Okyanusya kıtalarına yalnızca tek Dünya Kupası bileti ayırması büyük tepki çekti. Kararın kıtalar içinde açık eşitsizlik yarattığını korumak için çaba sarfeden Gana, Nijerya, Etiyopya, Cezayir ve Sudan başta olmak suretiyle oldukça sayıda Afrika ülkesi elemeleri boykot etti. Afrika Futbol Konfederasyonu (CAF), uygulamayı ayrımcı olarak nitelendirdi. Boykot, FIFA üstündeki baskıyı artırırken sonraki yıllarda Afrika’nın Dünya Kupası kontenjanı genişletildi. Bunun yanında Filistin Futbol Federasyonu’nun senelerdir yapmış olduğu başvurular da sonuçsuz kaldı. 2023 senesinde Endonezya’nın tepki olarak İsrail’in katılımına karşı çıkması üstüne FIFA’nın U20 Dünya Kupası’nı Endonezya’dan alması da yeni bir çifte standart tartışmasını bununla beraber getirdi.
‘SPORTSWASHING’ UYGULAMALARI
FIFA’nın zamanı bununla beraber spor ile politika arasındaki birlikteliğin de zamanı oldu. 1978 Dünya Kupası, Arjantin’deki askeri cunta yönetimi altında düzenlendi. İnsan hakları örgütleri, binlerce kişinin kaybedilmiş olduğu ve işkence görmüş olduğu bir dönemde FIFA’nın turnuvayı sürdürmesini sert halde eleştirdi. Benzer tartışmalar ondan sonra Rusya ve Katar Dünya Kupaları esnasında da gündeme geldi. Sosyologlar ve insan hakları kurumları, büyük turnuvaların bazen otoriter yönetimlerin internasyonal imajlarını güçlendirmek için kullanıldığını savundu. “Sportswashing” olarak adlandırılan bu kavram, FIFA’nın son yıllarda en fazla karşı karşıya kalmış olduğu eleştirilerden biri haline geldi.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
