Küresel piyasalarda, Orta Doğu’da ateşkes sağlanabileceğine dair iyimserliğe karşın, çatışmaların tekrardan şiddetlenebileceğine dair risklerin devam etmesi yön arayışını öne çıkarıyor.
ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları sonrası artan jeopolitik gerilimler yatırımcıların odağında kalmaya devam ederken, müzakerelerin başarıya ulaşmış olabileceği ve saldırıların sona erebileceğine yönelik iyimserlikler, azalan risk iştahının canlanmasında etkili oldu.
ABD Başkanı Donald Trump, dün Paskalya töreninde yapmış olduğu açıklamada, İran’daki petrolü elde tutmak istediğini sadece Amerikan halkının eve dönülmesini talep ettiğini söylemiş oldu.
Basın toplantısında İran’a yönelik sert mesajlarını sürdüren Trump, “Onlarla görüşüyoruz. Yarın, ABD doğu saati ile akşam saat sekize kadar süreleri var fakat görüşmeler devam ediyor. Sanırım iyi gidiyor fakat sonucu göreceğiz.” ifadelerini kullandı.
Trump, İran’dan tam olarak iyi mi bir antak kalma beklediğine yönelik ise “Benim için kabul edilebilir bir antak kalma yapmalıyız ve bu anlaşmanın bir parçası da petrol ve öteki her şeyin (Hürmüz Boğazı’ndan) özgür geçişinin sağlanması olacak.” dedi.
Öte taraftan ülke basınında, ABD ve İran’ın kalıcı bir antak kalma için müzakerelerin yürütülmesi amacıyla 45 günlük potansiyel bir ateşkesin şartlarını görüştüğü iddia edilirken söz mevzusu haber, yatırımcıların Orta Doğu’da tansiyonun azalabileceğine dair beklentilerini artırdı.
Ek olarak Internasyonal Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, Orta Doğu’daki çatışmalara ilişkin “Bu harp yaşanmasaydı, küresel gelişme tahminlerimizde ufak bir yukarı yönlü gözden geçirme görürdük. Bunun yerine artık tüm yollar daha yüksek fiyatlara ve daha yavaş büyümeye çıkıyor.” değerlendirmesini yapmış oldu.
Georgieva, jeopolitik gerilimler, teknolojik gelişmeler, iklim şokları ve demografik değişimleri örnek göstererek, “Yüksek düzeyde belirsizliğin yaşandığı bir dünyadayız.” dedi.
Orta Doğu’daki savaşın küresel petrol arzını yüzde 13 azalttığını dile getiren Georgieva, bunun petrol ve organik gaz sevkiyatlarının yanı sıra helyum ve gübre şeklinde ürünlerin tedarik zincirlerine de yansıdığını söylemiş oldu.
Georgieva, savaşın kısa sürede sona ermesi ve görece süratli bir toparlanma yaşanması halinde gelişme tahminlerinde sınırı olan bir aşağı yönlü, enflasyon tahminlerinde ise yukarı yönlü gözden geçirme öngördüklerini belirterek, “Cenk uzarsa enflasyon ve gelişme üstündeki tesiri daha büyük olacaktır.” diye konuştu.
ABD’nin en büyük bankalarından JPMorgan Chase’in Üst Yöneticisi (CEO) Jamie Dimon ise harp sebebiyle petrol ve emtia fiyatlarında mühim ve süregelen şoklar yaşayabileceklerini belirterek, bu durumun enflasyonun daha kalıcı hale gelmesine ve piyasaların beklediğinden daha yüksek faiz oranlarına yol açabileceğini açıkladı.
Analistler, yatırımcıların savaşın süratli şekilde sona ermesini sağlayacak bir antak kalma ihtimali ile petrol tutarları ve tahvil faizlerini daha da yükseltebilecek ciddi bir tırmanış senaristliği içinde değişik olasılıkların değerlendirildiğini belirtti.
New York borsasında dün Orta Doğu’da tansiyonun azalacağı iyimserlikleriyle pozitif bir seyir öne çıkarken, Dow Jones endeksi yüzde 0,36, S&P 500 endeksi yüzde 0,44 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,54 kıymet kazanmıştır. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne satıcılı başladı.
Orta Doğu’daki gerilimin etkisiyle tahvil piyasasındaki satıcılı seyir devam etti. ABD’nin 10 senelik tahvil faizi yüzde 4,35’e çıktı. Dolar endeksi ise yüzde 0,1 yükselişle 100,1 seviyesinde dengelendi.
Altın fiyatlarında merkez bankalarının gevşeme sürecine yönelik belirsizliklere rağmen Orta Doğu’daki gerilimin sona erebileceğine yönelik beklentiler etkili oluyor. Ons altın yatay seyirle 4 bin 645 dolardan işlem görüyor. Brent petrolün varili ise yüzde 1,5 artışla 108,2 dolardan satılıyor.
Avrupa borsalarında geçen haftanın son işlem gününde Mukaddes Cuma ve dün Paskalya tatili sebebiyle işlem gerçekleşmezken, bugün tekrardan açılacak piyasalarda endeks vadeli kontratlar pozitif seyrediyor.
Bölgedeki liderlerin Orta Doğu’daki gerilime ilişkin diplomatik görüşmeleri yakından takip edilirken, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani telefonda görüştü.
Görüşmede son dönemde yaşanmış olan gelişmelerin bölgesel ve internasyonal istikrar üstündeki etkilerini değerlendiren iki önder, artan tansiyonun küresel enerji arzına yansımaları ile enerji akışının sürekliliğini konuştu.
Katar Emirlik Divanından meydana getirilen açıklamada, Macron’un enerji piyasalarında istikrarın korunması için internasyonal çabaların artırılması icap ettiğini belirttiği ve bölgede tansiyonun düşürülmesine yönelik çabaların değerlendirildiği kaydedildi.
Öte taraftan, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırmasıyla başlamış olan ve İran’ın da misillemeleriyle gelişen Orta Doğu’daki savaşın tetiklediği enerji krizinin tesirleri, İtalya’da havacılık sektöründe her geçen gün artıyor. Ülke genelinde yakıt temininde kısıtlamaya gidilen havalimanlarının sayısı dün itibarıyla 6’ya çıktı.
Asya borsalarında, Orta Doğu’daki çatışmaların bitebileceğine yönelik iyimserliklere rağmen yatırımcıların davranışlarında ölçülü davranmasıyla Japonya hariç pozitif bir seyir izleniyor.
Bölge endekslerinde jeopolitik gerilimlerin bitmesine yönelik somut gelişmelerin yaşanmaması yükselişlerin sınırı olan kalmasına niçin olurken, çatışmaların yeniden şiddetlenebileceği endişesi yatırımcıların “bekle-gör” tutumu sergilemesinde etkili oluyor.
Diplomatik tarafta ise Japonya Dışişleri Bakanı Motegi Toşimitsu, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile telefonda konuştu.
Motegi, İran’ı, ilgili ülkelerle sürdürülen diplomatik çabalara samimi şekilde katılmaya ve ülkesine ilişkin gemiler dahil olmak suretiyle tüm gemilerin Hürmüz Boğaz’ındaki seyrüsefer güvenliğini sağlamaya çağırdı.
Söz mevzusu gelişmelerle kapanışa yakın Cenup Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,2 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 yükselişle işlem görürken, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yatay seyrediyor. Hong Kong’da ise resmi dinlence sebebiyle işlemler gerçekleştirilmiyor.
Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,36 kıymet kazanarak 13.112,31 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli sözleşme ise dün akşam seansında düzgüsel seans kapanışının yüzde 0,1 altında 15.275,00 puandan işlem görmüş oldu.
Dolar/TL, dünü 44,5740’tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında yüzde 0,1 yükselişle 44,6110’dan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde gömü nakit dengesi, yurt haricinde ise Avrupa genelinde hizmet sektörü ve bileşik Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinin yanı sıra ABD’de dayanıklı mal siparişlerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.200 ve 13.300 puanın direnç, 13.100 ve 13.000 puanın ise destek konumunda bulunduğunu kaydetti.
