Türkiye’de toplumsal yardım sisteminde uzun süredir üstünde çalışılan yeni model için geri sayım başladı. 2026 senesinde pilot olarak devreye alınacak “Vatandaşlık Maaşı” uygulaması, dar gelirli vatandaşların temel gereksinimlerini karşılamak için kapsamlı bir toplumsal koruma programı olarak dikkat çekiyor. Pilot uygulama kapsamına alınması beklenen şehirler içinde Adana da yer alırken, kentte yaşayan binlerce hanenin sistemden faydalanması öngörülüyor.
Yeni model, devletin toplumsal destek anlayışında mühim bir değişimi temsil ediyor. Yardımların parçalı ve değişik kalemler halinde verilmesi yerine tek bir sistem altında toplanması hedefleniyor. Bu kapsamda geliştirilen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD), geliri belirlenen eşik değerin altında kalan hanelere tertipli nakit desteği sunacak. Böylece ailelerin kira, besin, ısınma ve temel yaşam giderlerini karşılayabilmesi amaçlanıyor.
SOSYAL YARDIMLAR TEK ÇATI ALTINDA TOPLANIYOR
Uzun senelerdir uygulanan toplumsal yardımlar değişik kurumlar üstünden yürütülüyordu. Yeni sistemle beraber destek sunar tek merkezden yönetilecek ve hanelerin gerçek gerekseme düzeyi daha net şekilde ölçülebilecek. Böylece hem yardımda hakkaniyet sağlanacak hem de gerekseme sahiplerine daha süratli ulaşılacak.
Ekonomistler, bilhassa büyük şehirlerde artan yaşam maliyetleri sebebiyle tertipli gelir desteğinin önemine dikkat çekiyor. Adana’da son yıllarda kira ve temel besin harcamalarındaki artış göz önünde bulundurulduğunda, vatandaşlık maaşının mühim bir toplumsal güvence oluşturacağı ifade ediliyor.
2026’DA PİLOT BAŞLIYOR, 2027’DE TÜM TÜRKİYE’DE
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, bütçe görüşmeleri esnasında Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda yapmış olduğu açıklamada sistemin 2026 senesinde bazı illerde pilot olarak başlayacağını duyurdu. Yılmaz, uygulamanın performans değerlendirmesinin peşinden 2027 senesinde ülke genelinde yaygınlaştırılmasının planlandığını belirtti.
Yeni modelin, toplumsal yardımları artırırken emek harcama hayatından uzaklaştırmayan bir yapıda olacağı vurgulanıyor. Doğrusu vatandaşlık maaşı, işsizliği teşvik eden değil, geçici gelir yetersizliğini dengeleyen bir destek olarak tasarlandı.
VATANDAŞLIK MAAŞI KİMLERE VERİLECEK?
Sistemden yararlanacak haneler gelir testi ile belirlenecek. Ailede şahıs başına düşen gelir, devlet tarafınca belirlenen sınırın altında kalırsa destek almaya hak kazanılacak.
Planlanan kriterler şöyleki sıralanıyor:
-
Hane gelirinin belirlenen sınırın altında olması
-
Tertipli gelire haiz olmamak yada gelirin yetersiz olması
-
Toplumsal yardımlaşma veri tabanına kayıtlı olmak
-
Aynı hanede yaşayan bireylerin toplam gelirine gore değerlendirme yapılması
Destek tutarının, ailenin ebatlarına ve gerekseme seviyesine gore değişmesi planlanıyor. Böylece kalabalık ailelerin daha yüksek destek alması planlanıyor.
ADANA’DA BEKLENTİ BÜYÜK
Adana’da bilhassa dar gelirli mahallelerde yaşayan vatandaşlar yeni sistemden ümitli. Artan kira tutarları, enerji giderleri ve besin harcamaları sebebiyle birçok aile tertipli destek ihtiyacı duyuyor. Vatandaşlık maaşının, borçlanmayı azaltarak aile bütçesini rahatlatması planlanıyor.
Mahalli yetkililer, pilot uygulama öncesinde veri güncellemelerinin yapılacağını ve hanelerin ekonomik durumlarının tekrardan değerlendirileceğini belirtiyor. Bu yüzden vatandaşların gelir bilgilerini doğru şekilde bildirmeleri ehemmiyet taşıyor.
BAŞVURU NASIL YAPILACAK?
Müracaat sürecinin büyük seviyede dijital ortamda yürütülmesi planlanıyor. Vatandaşlar başvurularını e-Devlet üstünden yapabilecek, ek olarak toplumsal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına giderek de müracaat edebilecek. Başvurular sonrasında haneler yerinde incelenecek ve uygun bulunanlara tertipli ödeme bağlanacak.
SOSYAL DEVLET ANLAYIŞINDA YENİ DÖNEM
Uzmanlara gore vatandaşlık maaşı, klasik yardım modelinden değişik olarak süreklilik içeren bir gelir desteği sağlayacak. Amaç yalnızca geçici yardım değil, yoksulluk riskini kalıcı şekilde azaltmak. Bu yönüyle uygulama, Türkiye’de toplumsal siyaset alanında en kapsamlı dönüşümlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Adana’da 2026 senesinde başlamış olacak pilot uygulama, sistemin başarısı açısından eleştiri ehemmiyet taşıyor. Başarı göstermiş olması halinde 2027’de tüm Türkiye’de uygulanacak vatandaşlık maaşı ile dar gelirli ailelerin yaşam standardının yükseltilmesi hedefleniyor.
Kentte yaşayan binlerce yurttaş şimdi resmi müracaat takviminin açıklanmasını bekliyor. Yeni sistemin, bilhassa durağan(durgun) geliri olmayan aileler için mühim bir ekonomik güvence oluşturması planlanıyor.
Muhabir:
Resul Özdil
