Küresel iklim değişikliğinin niçin olduğu ısı artışı hem su kaynaklarının hem de tarımsal üretimin azalmasına niçin olurken; Haziran 2025 kuraklık verileri ile ABD Ziraat Bakanlığı’nın Türk tarıma ilişkin son analizi kaygı yarattı. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün Haziran ayı verilerine ilişkin son raporunda, Türkiye genelindeki sıcaklıkların uzun seneler averajının üstüne çıktığına ve yağış miktarındaki düşüşe dikkat çekildi. Bilhassa Güneydoğu Anadolu’daki sıcaklıklar 29.2 aşama averaj ile mevsim normallerinin oldukça üzerine kayda geçerken, Cizre’de ölçülen 45.6 derecelik ekstrem sıcaklıklar, kuraklığın sertliğini gözler önüne serdi. Raporda; Marmara, Ege, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde meteorolojik kuraklık belirtilerinin belirgin şekilde hissedildiğinin de altı çizilirken, uzmanlar bu durumun, ziraat ve su kaynakları yönetimi başta olmak suretiyle birçok sektörde ciddi risklere işaret ettiğine değindi.
Buğday üretimi, 2024’te 19.8 milyon ton seviyesinden 2025’te yüzde 15 düşüşle 16.3 milyon tona geriledi.
BUĞDAY AZALIYOR
Öte taraftan meterolojik verilere de yansıyan iklim değişikliğine bağlı hava vakaları ziraat üretimini negatif etkiliyor. ABD Ziraat Bakanlığı (USDA) tarafınca Türkiye’ye ilişkin açıklanan veriler, buğday ve arpa üretiminde ciddi azalmalar yaşandığını, buna karşılık mısır üretiminde bölgesel olarak artış bulunduğunu, pirinç üretiminin ise su kaynaklarının yetersizliği sebebiyle gerilediğini ortaya koydu. USDA’nın raporuna gore, buğday üretimi geçen yıla gore yüzde 15 azalarak 16.3 milyon tona gerilerken, arpa üretimi yüzde 28’lik trajik bir düşüşle 5.1 milyon tona indi. Buna karşılık, mısır üretimi yüzde 12 artış göstererek 7.9 milyon tona terfi etti. Pirinç üretimi ise yüzde 5 azalarak 810 bin ton seviyesine düşütü.
SICAKLIK DALGALARI
Raporda, söz mevzusu üretim kayıplarının arkasında yalnızca meteorolojik nedenler değil, bununla beraber yapısal zafiyetler de bulunduğuna değinilirken, “Türkiye genelinde etkili olan kış kuraklığı, bahar aylarındaki ani ısı dalgaları, başak döneminde ortaya çıkan sert rüzgarlar ve bilhassa yer altı su kaynaklarının alarm verici şekilde azalması, rekolteleri negatif etkiledi” denildi.
KUYULAR KURUYOR
Konya Ovası, İç Anadolu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki baraj doluluk oranlarının yüzde 30’un altına düşmesi ve yer altı kuyularındaki tuzluluk artışı sebebiyle bilhassa yağışa bağımlı ziraat icra eden çiftçiler büyük zarar görmüş olduğu de USDA raporlarından yansıdı. Konya Havzasında kısa sürede araştırma icra eden Kamuoyu Araştırmacısı Volkan Tebrizcik ise “Birçok ziraatçi başak döneminde ürününü tamamen yitirdi; sulama yapılamadığı için yer altı kuyuları ya kurudu yada tuzlandı. Bu durum, şeker pancarı ve mısıra yönelen üreticilerin daha azca zarar görmesiyle sonuçlandı” dedi.
Raporda, su kıtlığı sebebiyle Trakya ve Karadeniz havzalarında pek fazlaca üreticinin çeltik ekiminden vazgeçmiş olduğu de vurgulanıyor.
FİYATLAR ARTACAK MI?
Endişeye yol açan USDA raporundan yansıyan öteki veriler ise şu şekilde: “Buğday üretimindeki yitik, Konya’da yüzde 18, Ankara-Yozgat-Kırıkkale hattında yüzde 20, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin’de ise yüzde 30 oldu. Üretimdeki bu ciddi düşüş direkt ekmek, un ve makarna fiyatlarını etkileyebilir.”
USDA raporunda ek olarak, Türkiye’nin 2025-26 sezonunda ortalama 10 milyon ton buğday ithalatına gerekseme duyacağı öngörülüyor. Arpa üretimindeki yüzde 28’lik azalma ise hayvancılık sektörünü zor durumda bırakabileceği vurgulanırken, şu bilgiler sıralanıyor: “7.1 milyon tondan 5.1 milyon tona gerileyen arpa üretimi, yem fiyatlarının yüzde 22 yükselmesine niçin olurken, besicilikte maliyet artışı yüzde 30’a kadar çıkı. Kars, Erzurum, Konya, Afyonkarahisar ve Uşak şeklinde arpa yoğun illerde yağış eksikliği, toprak rutubet kaybı ve yetersiz tohum desteği üretimi sekteye uğrattı.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
