ABD’nin eski Küba lideri Raul Castro hakkında dava açması Latin ABD’da yeni tepki dalgası yarattı. Havana, Washington’u “siyasal manipülasyon” ve “askeri müdahaleye zemin hazırlama” girişimiyle suçladı. ABD ise dava ile eş zamanlı olarak tayyare gemileri ile Küba’yı ablukaya almaya başladı. ABD’nin davası akıllara Washington’ın onlarca senedir Latin ABD’da yürüttüğü askeri müdahaleler, ambargolar ve gizli saklı operasyonları da getirdi. Birleşmiş Milletler, Internasyonal Hakkaniyet Divanı (UAD), Amerikan Devletleri Örgütü (OAS) ve oldukca sayıda Latin ABD ülkesi geçmişte Washington’a karşı onlarca kere hukuki süreç başlattı, yaptırım politikalarını kınadı ve ABD’yi internasyonal hukuku ihlal etmekle suçladı. ABD, Küba’ya karşı dava açsa da dünya ABD’ye dava açıyor.
ABD’nin Küba politikaları her yıl BM tarafınca kınanmasına rağmen, Donald Trump hükümeti eski Küba lideri Raul Castro’ya dava açtı. (Shutterstock)
MÜDAHALEYE ZEMİN HAZIRLIYOR
ABD Hakkaniyet Bakanlığı’nın eski Küba lideri Raul Castro hakkında 1996’daki “Brothers to the Rescue” uçaklarının düşürülmesi sebebiyle dava açtığını duyurması Latin ABD’da geniş yankı yarattı. Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel, toplumsal medya hesabından yapmış olduğu açıklamada suçlamaları “hukuki temeli olmayan siyasal manevra” olarak tanımladı ve Küba’nın “meşru savunma hakkını kullandığını” savundu. Küba hükümeti açıklamasında ABD’nin senelerdir Küba hava sahası ihlalleri mevzusunda uyarıldığını ve Washington’ın bölgedeki askeri operasyonlarının internasyonal hukuku dizgesel halde ihlal ettiğini altını çizdi. Verili tarih ise ABD’nin davasına rağmen oldukca sayıda bağımsız ülkenin Washington’a dava açtığını gözler önüne seriyor.
ABD MAHKUM EDİLDİ
ABD’ye karşı oluşturulan en mühim davalardan biri 1984 senesinde Nikaragua tarafınca Internasyonal Hakkaniyet Divanı’na taşındı. “Nicaragua vs. United States” davasında Managua hükümeti, Washington’ı Contra gerillalarını desteklemek, limanları mayınlamak ve egemenlik ihlali gerçekleştirmekle suçladı. Internasyonal Hakkaniyet Divanı 1986 senesinde verdiği kararda ABD’nin internasyonal hukuku ihlal ettiğine hükmetti. Mahkeme, Washington’ın Nikaragua’nın iç işlerine yasa dışı müdahalede bulunduğunu belirtti ve tazminat ödemesi icap ettiğini deklare etti. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu da (BMGK) ondan sonra oldukca sayıda oturumda ABD’nin Nikaragua politikasını eleştiren kararları destekledi.
BM HER YIL KINIYOR
BM, 1992’den bu yana her yıl ABD’nin Küba’ya uyguladığı ekonomik ambargoyu kınayan kararlar alıyor. BM kayıtlarına nazaran 2025 senesinde meydana getirilen oylamada 187 ülke ambargonun kaldırılması yönünde oy kullandı. ABD ve İsrail ise karara karşı çıkan azca sayıdaki ülke içinde yer aldı. Küba Dışişleri Bakanlığı’na nazaran ABD yaptırımları ülkeye on milyarlarca dolarlık ekonomik zarar verdi. Washington’ın finans, enerji, sıhhat ve besin sektörlerini hedef alan yaptırımları dünya ölçeğinde “ekonomik cenk” olarak tanımlıyor. Amerikan Devletleri Örgütü (OAS) içinde de seneler süresince Washington’ın Küba politikalarına yönelik ciddi tartışmalar yaşandı. 2009 senesinde OAS, 1962’de Küba’ya uygulanan üyelik yasağını kaldırdı.
ABD’nin müdahaleleri dolayısıyla oldukca sayıda Latin ABD ülkesinde Washington’a karşı dava açılmış durumda. Birleşik Devletler ek olarak Internasyonal Hakkaniyet Divanı’nda da yargılanarak suçlu bulunmuş oldu. (USMC)
LATİN AMERİKA ABD’DEN DAVACI
ABD’ye yönelik suçlamalar yalnızca Küba ve Nikaragua ile sınırı olan kalmadı. Venezuela, bilhassa Hugo Chavez ve Nicolas Maduro dönemlerinde Washington’ı darbe girişimleri, ekonomik sabotaj ve yaptırımlarla suçladı. 2002’de Hugo Chavez’e karşı meydana gelen kısa süreli darbe girişimi sonrasında Venezuela hükümeti ABD destekli müdahale iddialarını gündeme taşıdı. WikiLeaks belgeleri ve ABD Kongresi kayıtları da Washington’ın Venezuela’daki muhalif yapılarla yoğun temaslarını ortaya koydu. Bolivya’da Evo Morales hükümeti 2008 senesinde ABD Büyükelçisi Philip Goldberg’i “iç işlerine müdahale” suçlamasıyla sınır dışı etti. Morales ek olarak ABD Uyuşturucuyla Savaşım Dairesi DEA’yı ülkedeki siyasal süreçlere müdahale etmekle suçladı.
KITANIN KURULUŞLARI ABD’YE KARŞI
Şili’de ise 1973’te Salvador Allende hükümetine karşı meydana gelen askeri darbe senelerdir ABD müdahaleciliğinin sembollerinden biri olarak görülüyor. ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı CIA’nın darbeye ilişkin belgeleri ondan sonra kamuoyuna açıklandı. Şili’de sivil cemiyet kurumlarının ABD’ye karşı açtıkları dava internasyonal mahkemelerde halen sürüyor. CELAC (Latin ABD ve Karayip Devletleri Topluluğu), ALBA ve UNASUR benzer biçimde bölgesel birlikler son yıllarda ABD yaptırımlarına ve müdahalelerine karşı oldukca sayıda ortak açıklamalar yapmış oldu. Bilhassa Küba, Venezuela ve Nikaragua’ya yönelik yaptırımlar oldukca sayıda Latin ABD hükümeti tarafınca “egemenlik ihlali” olarak değerlendirildi.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
