Ziraat sektöründeki sıkıntılar artarak devam ediyor. Türk tarımı 2025 yılının ikinci yarısında büyük bir maliyet baskısıyla karşı karşıya kaldı. Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarını kapsayan son dört aylık dönemde, başta gübre, mazot ve yem olmak suretiyle girdi fiyatlarındaki yükseliş dikkat çekti. Aynı dönemde üretici ile market tutarları arasındaki makas da giderek açıldı. Çiftçinin elinden çıkan ürün düşük fiyattan alınırken, tüketicinin markette ödediği karşılık katlanarak arttı. Bu tablo hem tarımsal sürdürülebilirlik hem de besin enflasyonu açısından çarpıcı ikazlar içeriyor.
Maliyet artışı, vatandaşa zamlı fiyatlar olarak yansıyor
YILLIK YÜZDE 75
Haziran ayında senelik bazda yüzde 68,2 artış kaydeden ÜRE gübresi, Temmuz’da yüzde 71,5’e, Ağustos’ta yüzde 74,0’a, Eylül’de ise yüzde 75,3’e ulaştı. Dört aylık süreçte artış ivmesinin devamlı yukarı yönlü olması, çiftçinin en temel girdilerinden önde gelen gübrede maliyet baskısının giderek arttığını ortaya koyuyor. Bilhassa Eylül ayında ÜRE fiyatında aylık bazda yüzde 2,9’luk düşüş görülse de senelik artışın yüzde 75’i aşması çiftçinin maliyetlerinde ciddi yük yaratıyor.
DOĞRUDAN FİYATLARA YANSIYOR
DAP gübresinde Haziran’da yüzde 47,8 olan senelik artış, Temmuz’da yüzde 49,5’e, Ağustos’ta yüzde 50,6’ya, Eylül’de ise yüzde 51,3’e çıktı. Dört ay süresince istikrarlı bir artış trendi gözlendi. Bu tablo, Türkiye’nin dışa bağımlı olduğu gübre piyasasında küresel fiyat hareketlerinin çiftçiye iyi mi yansıdığını net halde gösteriyor. 20.20 kompoze gübresinde de benzer bir yükseliş trendi görüldü. Senelik bazda Haziran’da yüzde 45 civarında olan artış, Eylül’de yüzde 48,6’ya ulaştı. Tarımsal üretimde yaygın kullanılan bu gübredeki fiyat baskısı, bilhassa tahıl ve sebze üreticilerini direkt etkiliyor.
MAZOT’TAKİ ARTIŞ
Mazot, tarımda en eleştiri girdilerden biri. Haziran’da yüzde 28 olan senelik artış, Temmuz’da yüzde 29,5’e, Ağustos’ta yüzde 30,2’ye, Eylül’de ise yüzde 31,3’e ulaştı. Bu artışlar, sulamadan hasada, taşımadan nakliyeye kadar tarımın her aşamasında çiftçinin maliyetini yükseltiyor. Bilhassa Ağustos ve Eylül aylarında mazot fiyatlarındaki ivmelenme, hasat döneminde çiftçilerin kazancını törpüledi.
YEM FİYATLARI
Besi yemi Haziran’da senelik yüzde 29 artış gösteren besi yemi tutarları, Temmuz’da yüzde 31,2’ye, Ağustos’ta yüzde 33,5’e, Eylül’de ise yüzde 34,8’e terfi etti. Bu artış, kırmızı et üretiminde maliyetleri direkt etkiledi.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
