Eğitimde fırsat eşitsizliği ve hususi eğitim kurumlarındaki fahiş fiyat artışları tekrardan gündemde. 2025-YKS sonuçlarının açıklanmasıyla beraber milyonlarca aday için üniversite tercih süreci başladı. Sadece bu yıl hususi üniversitelerin duyurduğu senelik tahsil ücretleri, öğrenciler ve aileleri açısından ağır bir mali yük oluşturuyor. Vakıf üniversitelerinin büyük çoğunluğu, geçen yıla kıyasla yüzde 70’e varan zamlı fiyatlar deklare etti. Bazı bölümlerde ise senelik eğitim bedeli 1.5 milyon TL’yi geçti. Koç Üniversitesi, 2025-2026 bilimsel nitelikli senesinde Tıp Fakültesi dışındaki tüm lisans programlarında senelik tahsil ücretini 1 milyon 590 bin TL olarak belirledi. Bu sayı, geçen yıl 1 milyon 75 bin TL olarak duyuru edilmişti. Sabancı Üniversitesi’nin tüm lisans programları için belirlediği senelik tutarı ise 1 milyon 595 bin TL. Oysa 2024 senesinde aynı programlar için 1 milyon 100 bin TL talep edilmişti.
EKONOMİK BASKI
İstanbul Informasyon Üniversitesi ise geçen yıl 745 bin TL olan senelik tahsil ücretini bu yıl için 1 milyon 250 bin TL’ye yükseltirken, TOBB Iktisat ve Teknoloji Üniversitesi ise lisans bölümleri için senelik 930 bin TL’lik bir ücret deklare etti. Hususi üniversite yönetimleri artışlara gerekçe olarak, döviz kuru dalgalanmaları, yüksek enflasyon ve artan işletme maliyetlerini öne sürüyorlar.
Eğitimciler, hususi eğitimin yalnız “üst gelir grubu” için ulaşılabilir hale geldiğini vurguluyorlar.
5 YILLIK GELİRE DENK
Öte taraftan TÜİK verileri temel alınarak meydana getirilen hesaplamalara bakılırsa, hususi üniversitede okuyan bir öğrencinin senelik averaj maliyeti 1 milyon TL’yi aşıyor. Bu toplam, yalnız tahsil ücretini değil, barınma, ulaşım, yiyecek ve kitap benzer biçimde temel giderleri de kapsıyor. 2024-2025 periyodu itibariyle hususi bir üniversitenin senelik averaj tahsil bedeli 850 bin TL’ye ulaşırken; barınma gideri 120 bin TL, yiyecek ve öteki yaşam harcamaları da ortalama 90 bin TL’yi buldu.
TÜRK ÖĞRENCİ EZİLİYOR
Internasyonal örneklerle karşılaştırıldığında ise tablo tersine dönüyor. ABD ve Kanada benzer biçimde ülkelerde yabancı öğrencilerden yüksek ücretler alınarak yerli öğrencilere kaynak aktarımı yapılırken, Türkiye’de hususi üniversiteler tam tersini uyguluyor. ABD’de senelik 60 bin doları kabul eden yabancı talebe ücretlerine rağmen, yerli öğrenciler devlet sübvansiyonlarıyla destekleniyor. Kanada’da ise internasyonal öğrencilerden alınan senelik ücret 35-50 bin dolar içinde değişirken, yerli öğrenciler 6-10 bin dolarlık bir ödeme yapıyor.
BURSLAR SINIRLI
Öğrencilerin büyük kısmı burslarla eğitim almaya çalışırken, bu bursların sürdürülebilirliği de ayrı bir münakaşa mevzusu. Vakıf üniversitelerinde yüzde 100 burslu talebe oranı averaj yüzde 10’la sınırlıyken, yüzde 50 burslu talebe oranı ise ortalama yüzde 30 seviyesinde. Sadece kayıt sonrası bursların not averajı, devamsızlık yada davranış gerekçeleriyle kesilme ihtimali yüzde 15 civarında.
HAKSIZLIK YAPILIYOR
Hususi üniversitelerdeki fiyat artışını değerlendiren Eğitim Uzmanı Turgay Polat ise hususi okulların vakıf amacından uzaklaştığını belirtirken, “Vakıf üniversiteleri her masraflarının öğrenciler üstünden toplamaya çalışıyor. Ancak bu kurumlar vakıf statüsünde oldukları için vergi muafiyetlerinden yararlanıyor. Internasyonal öğrenciler 8-9 bin dolara okurken, bizim öğrencilerin harcamaları 25-30 bin doları buluyor. ABD’ya, Kanada’ya, İngiltere’ye bakın! Internasyonal öğrenciden para alırlar, kaynak yaratırlar, yerli öğrenciye kaynak ve hizmet verirler. Bizde iş tersine döndü” diye konuştu.
Polat, 100 öğrencinin aynı derslikte eğitim alabildiğine dikkat çekerken, şunları söylemiş oldu: “Bu ücretlere barınma, kitap ya da yiyecek dahil değil. Talebe de tam gün okulda bulunmuyor. Üniversiteler adeta kolej benzer biçimde işliyor. Yalnız mezuniyet belgesi satarak bu sayıları talep etmek artık kabul edilebilir bir şey değil. Sırf mezuniyet belgesi almak için verilen dersler karşılığında bu kadar yüksek ücretlerin istenmesini haklı bulmuyorum.”
KONTENJANLAR AZALTILDI
YÖK’ün yayınladığı bu yılki kontenjanlarda ciddi bir küçülme yapıldığına dikkat çeken Polat, “Yüzde 25’e yakın saptanca azalttılar. Devlet üniversitelerinin 270 bin lisans kontenjanı 211 bine düştü. Vakıf kontenjanları ise on bin arttı. Devlet üniversitelerinden kontenjanları keserken vakıflardan niye kesilmedi?” ifadelerini kullandı.
YÖK’ün 2024 verilerine bakılırsa, devlet üniversitelerinde bir öğretim üyesine averaj 37 talebe düşerken, vakıf üniversitelerinde bu sayı 42’ye çıkıyor.
YURTDIŞINA GİDİYORLAR
Eğitim Uzmanı İlhan Sevin, artan enflasyon oranlarıyla beraber, vakıf üniversitelerinin ücretleri de astronomik bir halde yükseldiğini dile getirirken, “Vakıf üniversitelerinin ücretleri enflasyonla beraber hızla artarken, bilhassa İtalya ve Almanya benzer biçimde Avrupa devletlerinde daha düşük maliyetle üniversite eğitimi almak mümkün hale geldi. Bundan dolayı, son yıllarda hem daha azca maliyetle hem de daha kaliteli eğitim almak amacıyla yurtdışına giden gençlerin sayısı artıyor. Süreç bu şekilde devam ederse, birçok vakıf üniversitesini zor günler bekliyor” dedi.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
