Askeri harcamalarını azaltmayı hedefleyen ABD, bir süredir Ortadoğu ve Balkanlar’daki askeri varlığını sona erdirmeyi gündemine aldı. ABD Başkanı Donald Trump, seçim vaatleri içinde da yer edinen bu hedef doğrultusunda Rusya-Ukrayna savaşını bitirmek için adımlar atıyor. ABD’li yetkililer, Ortadoğu’da da askeri varlıklarını azaltacaklarını her fırsatta dile getiriyor. Son dönemde Rusya tehdidi sebebiyle diken üstünde olan Doğu Avrupa ve Balkanlar’da müdafa mevzusu gündemin ilk sıralarında içeriyor. Balkanlar’da politika ve dış ilişkiler mevzusunda yazılar ve raporlar kaleme alan analistlere gore ise Balkanlar’da ABD’den sonrasında oluşacak askeri boşluğu dolduracak iki ülke bulunuyor. Bu alanda bir yazı kaleme alan dış ilişkiler analisti Stavros Tzimas, Ankara’nın Balkan başkentleriyle sessiz sedasız sürdürdüğü askeri işbirliklerini mercek altına aldı. Emekli dış ilişkiler uzmanı Uluç Özülker de Türkiye’nin Balkan siyasetini değerlendirdi.
Türkiye’nin Balkan ülkelerindeki askeri varlığı Batı’nın gündeminde.
GÜÇ BOŞLUĞU OLUŞTU
Ortadoğu ve Ukrayna’daki çatışmaların peşinden ABD’nin Balkanlar’dan çekilme sürecinin sessiz bir şekilde ilerlediği vurgulanırken, Tzimas “Rusya ve Türkiye’nin doldurmak için acil etmiş olduğu bir güç boşluğu oluşuyor” değerlendirmesini yapmış oldu. Tzimas’a gore bazı Balkan ülkelerinin Avrupa Birliği’ne katılım süreciyle ilgili ortaya çıkan güvensizlik ise AB’yi askeri alanda zayıflatıyor. Analizde gerçek sosyalizmin çöküşü ve 1990’larda eski Yugoslavya’da yaşanmış olan kanlı savaşların peşinden, ABD’nin Balkanlar’daki güvenlik mimarisinin garantörü haline geldiği belirtilirken “Gelişmelerde ilk söz sahibi olan ve çıkan gerilimlerin ateşini kaynağında söndüren ABD’ydi” deniliyor.
ÇATIŞMALAR ARTIYOR
ABD’nin artık bölgeyle pek ilgilenmediği vurgulanırken, Balkanlar’da giderek alevlenen milliyetçi çatışmaların artma eğiliminde olduğu kaydediliyor. Belgrad’da öğrencilerin Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic’e yönelik “yolsuzluk” ve “otoriter yönetim” tepkisi olduğu, hükümet karşıtı protestoların giderek yaygınlaştığı ve şiddetlendiği belirtilirken, analizde “O şekilde ki, birçok şahıs Sırbistan’ın iç savaşın eşiğinde olduğundan korkuyor” yorumuna yer veriliyor. Bosna-Hersek’te ise, Sırp Cumhuriyeti bölgesinin eski Rus yanlısı Cumhurbaşkanı Milorad Dodik’in açıkça ayrılık tehdidinde bulunmuş olduğu not ediliyor. Kosova’da da istikrarsızlığını sürdüğü hatırlatılırken “Balkan devletleri silahlanıyor ve eski düşmanlıklara dayalı askeri ittifaklar kuruyor” ifadelerine yer veriliyor.
YENİ ADRES BALKANLAR MI?
Pek oldukca analiste gore Rusya ile Batı arasındaki bir sonraki çatışmanın Balkanlar’da olacağının vurgulandığı analizde, “Sam’in yokluğunda etnik dinamikleri denetim altına alıp huzursuzluğu yatıştırabilecek olan kim” sorusu soruluyor. Yazıda şu ifadeler içeriyor: “Moskova, milliyetçi-popülist dostu Vucic’i güçlendiriyor; Batı’yı ise, onu devirmek ve yerine kendilerinden birini geçirmek amacıyla halkı kışkırtmakla suçluyor. Amerikalılar neredeyse yok, AB ise otomotiv endüstrisi için büyük ehemmiyet taşıyan lityum madenciliği mevzusunda Vucic ile bir antak kalma imzalamış durumda.
TÜRKİYE SAHNEYE ÇIKIYOR
Analizde Balkanlar’da etkin bir küresel oyuncu olarak Türkiye’nin rolüne vurgu yapılırken, “Türkiye, Balkanlar’da istikrarın garantörü rolünü canlandıran Amerikalıların yerini alabilir mi? O şekilde görünüyor. Bölgedeki kuvvetli Müslüman nüfusu ‘vasıta’ olarak kullanıyor, askeri enerjisini ve sulh elçisi imajını sergiliyor. Türkiye şimdi bölgede kuvvetli bir rakip olmadan hareket ediyor” deniliyor. Haber Global Web Hususi için Balkanlar’da Türk askeri varlığı ile ilgili değerlendirme meydana getiren Özülker, kendisinin Üsküp kökenli bir aileden geldiğini belirterek şunları söylemiş oldu: “Bir imparatorluğun varisleriyiz. Bizim de birçok akrabamız var oralarda. Hala o bağlar devam ediyor. Ben Balkanlar’a gittiğim vakit ne kadar büyük bir yitik bulunduğunu da anlıyorum. Bu sebeple Balkanlar Osmanlı’nın çöküşü ve cumhuriyetin kuruluşunda bizlere oldukca göç verdi.”
Batı ve Rusya’nın yeni karşılaşmasının Balkan vatanlarında olacağı belirtiliyor.
RUSYA TEHLİKESİ VAR MI?
Balkanlar’da Rusya tehlikesi olmadığını sözlerine ekleyen Özülker, “Bugün her biri başlı başına bağımsız ülkeler. Sovyetlerin çöküşünden sonrasında bağımsızlık aldılar. Aralarında AB’ye girenler var; girmek suretiyle olanlar var. Bugün bu ülkeler başka ülkelerin askeri tehdidi altında değiller. Rusya gelip saldıracak şeklinde şeyler bitti artık. Türkiye’nin hem kalben hem aklen varlığı da inkar edilemez” dedi.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
